> Віцебская вобласць > Аршанскі раён > мястэчка Смаляны
Смаляны. Вуліцы мястэчка

Смаляны - фота і помнікі

Гісторыя Смалянаў

Смаляны - мястэчка на р. Дзярноўка. За 25 км на ПнЗ ад Воршы, 6 км ад чыгуначнай станцыі Смаляны, каля аўтадарогі Ворша—Лепель. 1522 жыхароў, 537 гаспадарак (1999 г.).

У пісьмовых крыніцах упершыню згадваюцца пад 1484 г. як маёнтак у Аршанскім намесніцтве (з 16 ст. ў Аршанскім павеце Віцебскага ваяводства), уладанне князя С.І.Бельскага. На думку краязнаўца А.М.Шынкевіча, назва Смаляны, верагодна, паходзіць ад слова «смала», якую тут некалі гналі ў мясцовых смалакурнях. Бел. археолаг гісторык А.М. Мяцельскі лічыць, што назва звязана з памежным месцазнаходжаннем Смалянаў на рубяжы Полацкага і Смаленскага княстваў.

Пасля пераходу ў 1500 г. князя Бельскага на службу да князя маскоўскага Івана III вялікі князь Аляксандр аддаў Смаляны сваёй жонцы Алене Іванаўне. 3 1522 г. Смалянамі валодалі князь К. Астрожскі і яго сын Ілья. 3 1539 г. велікакняжацкі маёнтак, уласнасць вялікага князя Жыгімонта І Старога. У 1543 г. ягоная жонка Бона Сфорца перадала Смаляны князю В. Сангушку ўзамен за Ковельскі маёнтак. У 1-й чвэрці 17 ст. ў Смалянах пабудаваны замак. 3 1678 г. мястэчка. У 1680 г. пабудаваны мураваны касцёл св. Марыі ордэна дамініканаў. У Паўночную вайну 1700—21 гг. (1—2.8.1708 г.) у Смалянах адбыўся бой, у час якога казакамі быў узяты ў палон ад'ютант шведскага караля Карла XII генерал Каніфер. У канцы 1730 — пач. 1740-х гг. Смалянамі валодаў маршалак дворны і вялікі ВКЛ П.К.Сангушка. У 1742 г. тут пабудавана драўляная ратуша.

Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 г.) Смаляны ў складзе Расейскай імперыі, цэнтр воласці Аршанскага павета. У 1792 г. у Смалянах пабудавана драўляная Спаса-Праабражэнская, у 1864 г. — мураваная Аляксандраўская цэрквы. 3 1831 г. Смаляны належалі В.Сямёнаву, з 1847 — тайнаму саветніку сенатару А.Сямёнаву, каля 1860 г. — Цітову, які рабіў захады па кансервацыі руін Смалянскага замка. Штогод 14 верасня і 6 снежня праводзіліся кірмашы. У 1877 г. мястэчка наведаў мастак Н.Орда і замаляваў магілу паэта Т.Зана. У 1880 г. у Смалянах 2315 жыхароў, 252 дамы, 55 крам, 4 царквы, касцёл, 4 малітоўныя дамы, сінагога. У 1900 г. адкрыта сельска-гаспадарчая школа. У пачатку 20 ст. дзейнічалі гарбарны і цагельны заводы, бальніца, аптэка, народная чытальня, паштовае аддзяленне, мелася вадасховішча з дамбай і шлюзамі, дзе гадавалі карпаў. 3 1919 г. Смаляны — цэнтр воласці Аршанскага павета Віцебскай губерні РСФСР. 3 сакавіка 1924 г. цэнтр сельсавета Аршанскага раёна, у жніўні 1924 г. — верасні 1926 г. — Коханаўскага раёна Аршанскай акругі БССР. 3 27.9.1938 г. вёска, цэнтр сельсавета Аршанскага раёна Віцебскай вобласці. У 2-ю сусветную вайну 5.4.1942 г. ням.-фаш. захопнікі расстралялі 600 жыхароў вёскі.

У Смалянах захаваліся помнікі архітэктуры: Спаса-Праабражэнская і Аляксееўская цэрквы, Дамініканскі касцёл, руіны Смалянскага замка. На старых могілках - магіла Тамаша Зана.

Крыніца:
Святаслаў Асіноўскі
Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т.6.
Мінск, "Беларуская Энцыклапедыя", 2001

Смаляны. : Адметнасці | фота выбраных помнікаў

Смаляны.   Замак Белы Ковель, руіны Замак Белы Ковель, руіны

Захад сонца над руінамі замка

Смаляны.  Царква Святога Аляксея Царква Святога Аляксея

Агульны выгляд. Студзень 2007.

Смаляны.  Краявіды Краявіды

Замкавая вуліца

Смаляны.   Магіла Тамаша Зана Магіла Тамаша Зана

Сямейныя могілкі Занаў у Смалянах

Смаляны.  Сядзібна-паркавы ансамбль Сядзібна-паркавы ансамбль

флігель і стары корпус аграрнага каледжа на падмурках былога палаца Цітовых у Смалянах (згарэў у часы ІІ Сусветнай вайны)

Смаляны.  Вуліцы мястэчка Вуліцы мястэчка

Стракатыя дахі - адлюстраваньне габрэйскага мінулага мястэчка

Смаляны.  Млын вадзяны Млын вадзяны

Стары драўляны млын у Смалянах

Смаляны. : Страчаная спадчына | фотаздымкі

Смаляны.  Палац Цітовых

Смаляны. Палац Цітовых (XIX/XX) Палац Цітовых у Смалянах на архіўны здымку Фота © Елена Лобанова | ca. 1930

Каментарыі

Здание старого корпуса ,там где усадебно-парковый комплекс,построено на фундаменте дворца помещика Титова,фундамент и подземный этаж со всеми помещениями сохранились от старого хозяина с 1900 года а здание перестроено в 1948 году,его готовят к сносу,такая красивая старая постройка,в хорошем состоянии,закопают и посадят клумбу...и не будет красоты...точно как и монастырь доминиканцев недавно наполо...
Церковь Спасо-Преображенская, построена приблизительно в 1590 году, обновлена в 1809 г.
Она представляет собой почти квадратный в плане сруб, окружен¬ный с трех сторон крытой обходной галере¬ей. Алтарный сруб — пятигранный. В целом статичная композиция храма с центральным барабаном и куполом по главному фасаду отмечена двумя невысокими гранеными башнями с шатрами. Перекрытие основного помещени...
Здравствуйте! В Смолянах есть очень хорошо сохранившаяся мельница. Внутри многое сохранилось. В общем списке мельницы нет, поэтому высылаю вам фото на усадебно парковый комплекс. ...
Маршрут:Минск-Орша(автовокзал находится уже рядом с жд)-Смольяны ...

Першая пісьмовая згадка: 1487

Магчымыя варыянты:
Смаляны Смоляны Smolany Smalany Smaliany Smoliany Smolyany Smoljany

Каардынаты:
54° 35'45.24"N, 30° 4'1.40"E

Што паглядзець у Смалянах

Страчаная спадчына


Знайдзі свае карані
Пошук сваякоў і продкаў у Беларусі, Літве, Польшчы