> Гродзенская вобласць > Навагрудскі раён > горад Навагрудак > Рынак
Навагрудак. Рынак
Навагрудак.  Рынак

Рынак | Навагрудак

Каардынаты:
53° 35'55.35"N, 25° 49'31.49"E

Фотагалерэі

Выбраныя здымкі

Навагрудак.  Рынак

Фота © Helen |

Кампазіцыйным цэнтрам вакольнага горада была гандлёвая плошча, размешчанная каля Замкавай гары, да якой сыходзілі ўсе шляхі. Да плошчы прылягаў квартал з жылымі дамамі заможных гараджан. Гэтыя дамы мелі даволь значныя памеры, зашклёныя вокны, чарапічныя дахі і глінабітныя печы. У іх муроўцы трапляюцца плінфы, адпаведныя тым, што ўжыты ў Барысаглебскай царкве. У пачатку 1960-х гг. Археолагамі адкрыты так званы “дом баярына”, пабудаваны з дрэва и цэглы. Прамавугольны ў плане будынак, плошчай каля 76 м кв, падзяляўся сцяной на 2 часткi. У цэнтры адной з iх стаяў апорны слуп, які вытрымлiваў перакрыцці. Драўляныя сцены былі атынкаваны і аздоблены фрэскамі і надпісамі з графіці. Захаваліся фрагменты фрэсак з геаметрычным і раслінным арнаментам, а таксама з выявай у профіль мужчыны у княскай шапцы. Помнік датуецца XII ст. Дамы бедных гараджан былі цалкам драўляныя, меншай плошчы (каля 30 м кв) і ставіліся больш шчыльна.

Акрамя культавых ансамбляў сярод нізкай, пераважна драўлянай, жылой забудовы Навагрудка ў XVII – XVIII ст. ярка вылучаўся будынак гарадской ратушы, якая ўпершыню згадваецца ў сеймавай канстытуцыі 1652 г. Мяркуецца, што ў 1664 г. пад ратушу была прыстасавана камяніца (двурхпавярховы прамавугольны ў плане будынак), якая стаяла на Гандлёвай плошчы. Яна згарэла падчас моцнага пажару 8 мая 1751 г. разам з крамамі, культавымі будынкамі і вялікай колькасцю жылых дамоў, але хутка была адноўлена. Пры гэтым да яе тарца прыбудавалі высокую чацверыкавую гадзіннікавую вежу, завершаную складаным барочным купалам і флюгерам з выявай Міхаіла Арханёла, які лічыўся абаронцай горада. У 1818 г. ратуша падверглася перабудове ў стылі класіцызму. Да галоўнага фасаду павернутага да плошчы, была прыбудавана галерэя з элементамі дарычнага ордэна. Вуглы будынка і ніжнюю частку вежы апрцавалі рустоўкай, была заменена форма праёмаў і унутраная планіроўка. Будынак зноў моцна пацярпеў ад пажару каля 1862 г. і быў занядбаны. На яго аснове каля 1900 г. уведзены новы будынак, вядомы па фотадакументах пачатку XX ст. як гарадскі магістрат, які быў разбураны падчас Другой сусветнай вайны.

На той жа Гандлёвай плошчы, якая стабільна захоўвала сваю тапаграфію на працягу ўсёй гісторыі горада, ва ўсе часы існавалі крамы. Існуючыя ў Навагрудку крамы пабудаваны ў 1812 г. ў стылі класіцызму па тыпу так званых гандлёвых радоў. Рытмічна паўтораныя гандлёвыя ячэйкі ўтваралі ў плане выцягнуты трапецыяпадобны мураваны будынак з галерэяй на галоўным паўднёвым фасадзе, арыентаваным да плошчы. Пашкоджаныя часам і войнамі ХХ ст. гандлёвыя рады былі неахайна адрэстаўраваны ў 1960-х і таму страцілі свой першапачатковы выгляд.

Саша Д.