> Брэсцкая вобласць > Жабінкаўскі раён > урочышча Ацячызна (Ленінскі) > Сядзібна-паркавы ансамбль Бельскіх
Ацячызна (Ленінскі). Сядзібна-паркавы ансамбль Бельскіх
Ацячызна (Ленінскі). Сядзібна-паркавы ансамбль Бельскіх

Сядзібна-паркавы ансамбль Бельскіх | Ацячызна (Ленінскі)

Год пабудовы (перабудовы): XVIII
Каардынаты:
52° 10'3.85"N, 24° 6'12.42"E

Фотагалерэі

Выбраныя здымкі

Ацячызна (Ленінскі). Сядзібна-паркавы ансамбль Бельскіх

Бровар (1904 г.) Фота © К. Шастоўскі |

Ацячызна (Ленінскі). Сядзібна-паркавы ансамбль Бельскіх

Старажытны дуб Фота © К. Шастоўскі |

Ацячызна (Ленінскі). Сядзібна-паркавы ансамбль Бельскіх

Куток парку Фота © К. Шастоўскі |

Ацячызна — старадаўняя сядзіба, якая ўзнікла на грэблі (гаці), чаму і атрымала такую назву. Ацячызна згадваецца ў дакументах ВКЛ з 2-й паловы XVII ст. як шляхецкі двор роду Фядзюшкаў. У 1699 г. паміж братамі Фядзюшкамі была складзена грамата на падзел спадчыны. У 1700 г. старэйшы з іх Ф.Я. Фядзюшка быў фундатарам Рагазнянскай царквы на землях Ацячызненскага маёнтка. З XVIII ст. Ацячызна належыць роду Сяклюцкіх, затым маёнтак пераходзіць ва ўласнасць князёў Бельскіх. З таго часу і да 1939 г. Бельскія былі пастаяннымі ўладальнікамі Ацячызны. Апошнім яе гаспадаром да 2-й сусветнай вайны быў Эдвард Бельскі.

У маёнтку меўся стары палац, пабудаваны пры Бельскіх у XVIII ст. Будынак палаца быў з дрэва, аднапавярховы, на высокім падмурку, у плане меў форму доўгага прамавугольніка. Палац меў высокі чатырохсхільны гонтавы дах.

З боку галоўнага ўвахода ў палац меўся звычайны невялікі ганак на чатырох драўляных слупах, на якія абапіраўся трохвугольны шчыток. У 2-й палове XIX ст. Ксаверый Бельскі дабудаваў да левага крыла палаца чатыры службовыя пакоі. Прыбудоўка была трохі вышэйшая, чым галоўны аб'ём. Палац ашалявалі дошкамі, а ўсе калоны ганка замянілі на сасновыя. З боку парку да палаца была дабудавана вялікая тэраса, аздобленая па перыметры драўлянай балюстрадай.

Палац меў шырокія сені і 13 пакояў. Рэпрэзентыўныя пакоі месціліся ў правым крыле палаца. Асабліва вылучаўся гасціны пакой, сцены якога былі аздоблены залацістай тканінай. У ім вісела бронзавая жырандоль на 13 свечак, стаяла мэбля ў стылі Людовіка XV, віселі малюнкі невядомага мастака і жаночы партрэт мастака Жмуркі. Салон з правага боку прылягаў да зімовага саду. Побач з вялікім салонам існавалі меншы салон і бібліятэка, у якіх меліся мармуровыя каміны, стаяла старадаўняя мэбля з чырвонага дрэва, на сценах размяшчаліся унікальныя малюнкі, у прыватнасці «Святая сям'я» Рубенса, два палатны мастака Граўза і палатно мастака Тэнірса «Два рыбакі з сеткай».

Паводле апісання Р. Афтаназы, адзін з нашчадкаў Бельскіх - Эдвард Бельскі распавядаў, што работа Рубенса не ў поўнай меры вызначана як арыгінал. У канцы XIX ст. нямецкі калекцыянер хацеў выкупіць гэта палатно за 100 тысяч рублёў, але гаспадар двара не згадзіўся. У 1905 г. Эдвард Бельскі вазіў карціну на рэстаўрацыю да спецыялістаў у Берлін, дзе былі выказаны розныя меркаванні наконт прызнання яе арыгіналам. Гэту і іншыя работы Юзаф Бельскі набыў раней у багатай Дзямідаўскай галерэі Санкт-Пецярбурга.

У вялікім сталовым пакоі вісела таксама шмат малюнкаў, у т.л. 15 партрэтаў прадстаўнікоў роду Бельскіх. Асаблівую каштоўнасць мелі партрэты падчашага брэсцкага Станіслава Бельскага і яго жонкі, напісаныя невядомым мастаком. Бібліятэка мела больш за тысячу экзэмпляраў кнігазбору навейшага часу.

Палацава-паркавы ансамбль быў абрабаваны ў гады 1-й і 2-й сусветных войнаў, палац спалены, а ў савецкі час застаўся занядбаным і безгаспадарным, пазней разбураны.

Палац стаяў сярод маляўнічага парку, які першапачаткова займаў плошчу каля 15 га. Пазней да парку былі далучаны яшчэ 12 га з прагулачнай тэрыторыяй. Новую кампазіцыйную планіроўку парку зрабіў у 1910 г. архітэктар Франсуа Шэнье. У непасрэднай блізкасці ад палаца парк меў шэраг баскетаў, абкружаных стрыжанымі дрэвамі і кустамі. Перад домам размяшчаўся велізарны газон, побач рос старажытны (700—800 гадоў) дуб, далей 2 альтанкі, абсаджаныя 250-гадовымі каштанамі і вельмі старымі ліпамі, некалькі прагулачных кляновых і ліпавых алей. Асаблівую прыгажосць парку надавалі каналы і сажалка.

Зараз плошча рэшткаў парку складае некалькі гектараў, астатняя тэрыторыя забудавана. Захаваліся старажытны дуб і частка дрэвастою лісцевых парод. У 1998 г. пачаліся работы па добраўпарадкаванні парку. Парк узяты на ўлік і пад ахову дзяржавы.

Літ. (з змяненн.):
Л.М. Несцярчук
Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны Х-ХХ стагоддзяў
Мінск, "БЕЛТА", 2002