> Віцебская вобласць > Глыбоцкі раён > горад Глыбокае
Глыбокае. Могілкі габрэйскія

Глыбокае - фота і помнікі

Гісторыя Глыбокага

Глыбокае — горад, цэнтр Глыбоцкага раёна. За 187 км на захад ад Віцебска. Чыгуначная станцыя на лініі Крулеўшчына—Варапаева, на скрыжаванні аўтадарог Полацак—Вільня і Докшыцы—Шаркаўшчына. У межах Глыбокага азёры Качальнае і Вялікае, з якога выцякае р. Бярозаўка (Беразвеч).

Па апошнім звесткам даследчыкаў гісторыі Глыбокага горад ўпершыню ўзгадваецца ў 1414 г. Раней лічыўся 1514 год, калі Глыбокае ўпаміналася ў Метрыцы ВКЛ як двор, цэнтр маёнтка Зяновічаў. Рака Бярозаўка падзяляла Глыбокае на 2 часткі: паўднёва-заходняя належала Зяновічам і ўваходзіла ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства, паўночна-ўсходняя — Корсакам і ўваходзіла ў склад Полацкага ваяводства. Цэнтрам паўднёва-заходняй часткі была гандлевая плошча з крамамі, свірнамі, уніяцкай царквой з плябаніяй, шпіталем. Тут быў пабудаваны Глыбоцкі замак. Паўночна-ўсходняя частка Глыбокага таксама мела ў цэнтры гандлёвую плошчу, ад якой пачыналіся шляхі на Дзісну, Полацк і мястэчка Беразвечча.

3 16 ст. Глыбокае — мястэчка. У 1563—79 у перыяд Інфлянцкай вайны 1558—83 Глыбокаму і наваколлю прычынены значныя страты маскоўскімі войскамі. У канцы вайны праз мястэчка праходзілі войскі Стафана Баторыя ў час яго паходаў на Полацак і Пскоў. У канцы 16 ст. ў Глыбокім заснаваны кальвінскі збор (у пачатку 17 ст. на яго месцы пабудаваны касцёл св. Міхала, які праіснаваў да 1650), бібліятэка і школа. 3 1628 г. пачаў дзейнічаць Траецкі касцёл. У 1636 ваявода мсціслаўскі і староста дзісенскі І.Л. Корсак заснаваў на сваёй частцы Глыбокага касцёл і кляштар ордэна кармелітаў; пры кляштары дзейнічала вучылішча. У сярэдзіне 17 ст. пабудавана царква Св. Тройцы (пасля пажару ў 1838 адноўлена, зноў згарэла ў 1880).

У перыяд вайны Маскоўскага царства з Рэччу Паспалітай 1654—67 Глыбокае займалі маскоўскія войскі. Яны пабудавалі тут невялікую драўляную крэпасць — «острог», у якой размяшчаўся гарнізон. У студзені 1659 мястэчка заняў атрад войска ВКЛ. 6.11.1661 каля Глыбокага войска ВКЛ на чале з С. Чарнецкім разбіла маскоўскія войскі пад камандаваннем І.А. Хаванскага (больш за 18 тыс. чалавек), захапіўшы 6 гармат, вялікі запас пораху, больш за 6 тыс. павозак з правіянтам. У бітве загінула больш за 6 тыс. маскавітаў, уцалелыя ўцяклі ў Полацак. Жыхары Глыбокага мелі сваю вайсковую арганізацыю. Мяшчане былі ўзброены халоднай і агнястрэльнай зброяй. 24.7.1667 апалчэнне глыбачан у некалькі соцень чалавек дало адпор марадзёрам венгерскай харугвы літоўскага польнага гетмана В. Валовіча, якія не вытрымалі атакі і адступілі ад Глыбокага, страціўшы трох забітых і шмат параненых. Абаронцы Глыбокага захапілі многа мушкетаў, шабель, рознай амуніцыі і ротную казну. Мястэчка моцна пацярпела ад пажараў у 1661 і 1700. У 1668 паўднёва-заходняя частка Глыбокага перайшла да Радзівілаў, у 19 ст. — да Вітгенштэйнаў. Паводле інвентара 1702, сядзібны комплекс Радзівілаў у Глыбокім уключаў галоўны 1-павярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, 2-павярховы лямус з галерэямі, свірны, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам, іншыя гаспадарчыя будынкі. У маёнтку налічвалася 263 двары.

У 18 ст. ў мястэчку 2 гандлёвыя плошчы з крамамі; пераважала драўляная 1-павярховая жыллёвая забудова (у 1775 налічвалася 310 дамоў, у Корсакавай частцы — 100 двароў). У 1742 у Глыбокім пабудавана сінагога, у канцы 18 ст. — Ільінская капліца на могілках. Пры кляштары кармелітаў у 18—19 ст. працавалі школа, бібліятэка, фізічны кабінет, аптэка, шпіталь. Кляштар меў 40 музыкантаў.

Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) мястэчка Глыбокае ў складзе Дзісенскага павета. У грамадзянскую вайну 1812 г. з ліпеня да снежня Глыбокае занята французкімі войскамі. 3 18 ліпеня на працягу 6 дзён тут знаходзіўся Напалеон. Былі створаны этапны пункт, буйныя харчовыя склады. У час паўстання 1830—31 гг. у красавіку—маі 1831 г. каля Глыбокага адбыліся баі паўстанцаў з карніцкімі войскамі. 3 1842 паўнёва-ўсходняя частка мястэчка знаходзілася ў валоданні дзяржавы, паўднёва-заходняя заставалася прыватнаўласніцкай; Глыбокае было цэнтрам Глыбоцкай воласці. 212 двароў, 2161 жыхар (1861). У 1886 у Глыбокім дзейнічалі народнае вучылішча, піваварны, вінакурны, цагельны заводы; было некалькі складоў з таварамі і прыватных крам; у нядзелю збіраліся рынкі, штогод — 2 кірмашы. Паводле перапісу 1897 г., у мястэчку 5564 жыхары. У 1-ю сусветную вайну да Глыбокага пракладзена чыгунка.

У 1917 тут 111 двароў, 589 жыхароў. У лістападзе 1917 г. арганізаваны першыя саветы. У лютым—снежні 1918 Глыбокае акупавана германскімі войскамі. З сакавіка 1918 Глыбокае ў складзе абвешчанай БНР. У жніўні 1919 — ліпені 1920 і кастрычніку 1920 Глыбокае было занята войскамі Польшчы. 5.7.1920 ў ваколіцах Глыбокага адбыліся баі савецкіх і польскіх войскаў, у якіх загінула 1,5 тыс. чалавек. У 1921—39 мястэчка ў складзе Польшчы; цэнтр Дзісенскага павета Віленскага ваяводства. Да 1939 Глыбокае — мястэчка, ў якім было 9,7 тыс. жыхароў, цукерачная фабрыка, гарбарны завод, млын, павятовая ўправа, польская гімназія, прыватныя крамы, склады тавараў. Кожны чацвер праводзіліся базары, штогод — 4 кірмашы. 3 канца 1939 у складзе БССР, з 15.1.1940 горад, цэнтр Глыбоцкага раёна. У 2-ю сусветную вайну з 2.7.1941 Глыбокае акупавана ням.-фаш. захопнікамі. Горад быў ператвораны ў цэнтр акругі рэйхскамісарыята «Остланд». Тут размяшчаліся ўправа акругі, нямецкі гарнізон, вайсковыя склады. Акупанты знішчылі ў Глыбокім і раёне 10 133 чалавек, у 3 лагерах смерці — больш за 37 тыс. чалавек, у т. л. ў Беразвецкім лагеры смерці звыш 27 тыс. савецкіх і італьянскіх ваеннапалонных. Горад вызвалены 3.7.1944.

7,3 тыс. жыхароў у 1959 г., 11,9 тыс. жыхароў у 1970 г. 17,9 тыс. жыхароў у 1992 г.

Горад захаваў радыяльную планіроўку са свабодным унутрыквартальным размяшчэннем вуліц, якая склалася ў 17—18 ст. Зберагліся будынкі 18—19 ст.: буйнейшыя архітэктурныя комплексы — касцёл і кляштар кармелітаў (1639—54), Траецкі касцёл (1764—82, перабудаваны ў 1902—08), фрагменты забудовы 19 — пач. 20 ст. На могілках Капцёўка знаходзяцца Ільінская капліца і мемарыяльная калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 (абедзве канца 18 ст.). У межы сучаснага Глыбокага ўвайшоў комплекс Беразвецкага базыльянскага манастыра (18 ст.), у карпусах якога размяшчаецца турма.

Крыніца:
Яззп Бунто
Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т.3.
Мінск, "Беларуская Энцыклапедыя", 1996

Глыбокае. : Адметнасці | фота выбраных помнікаў

Глыбокае.  Сабор Нараджэння Прасвятой Багародзіцы Сабор Нараджэння Прасвятой Багародзіцы

Галоўны фасад (кастрычнік 2004)

Глыбокае.  Касцёл Святой Тройцы Касцёл Святой Тройцы

Агульны выгляд (кастрычнік 2004)

Глыбокае.  Горад на старых фотаздымках Горад на старых фотаздымках

Мястэчка Глыбокае. Паштоўка 1929 г.

Глыбокае.  Вуліцы гораду Вуліцы гораду

Дарога прылягаючая да былога гандлёвага пляцу

Глыбокае.  Могілкі «Копцеўка» Могілкі «Копцеўка»

Могілкі 'Капцёўка'

Глыбокае.  Манастыр базыльянаў Беразьвецкі Манастыр базыльянаў Беразьвецкі

Былы манастырны корпус

Глыбокае.  Капліца могілкавая Капліца могілкавая

Агульны выгляд

Глыбокае.  Краявіды Краявіды

Від на возера Кагальнае і касьцёл

Глыбокае.  Могілкі габрэйскія Могілкі габрэйскія

Могілкі. Фрагмент

Глыбокае.   Забудова ў «Закапанскім» стылю Забудова ў «Закапанскім» стылю

Забудова па вуліцы Вольнай

Глыбокае. : Страчаная спадчына | фотаздымкі

Глыбокае.  Палац Радзівілаў Палац Радзівілаў

Муры старадаўняй пабудовы

Глыбокае.  Сінагога Сінагога

Сінагога у Глыбокім. Агульны выгляд

Глыбокае.  Царква Святой Тройцы Царква Святой Тройцы

Траецкая царква ў Глыбокім на малюнку ХІХ ст.

Глыбокае.  Капліца Святога Язафата Капліца Святога Язафата

Капліца святога Язафата на здымку ў “Tygodnik illustrowany”, №28, 1903 г.

Глыбокае.  Мячэць Мячэць

Татарскі малітоўны дом у Глыбокім. Фота з L. Kryczyński, O Tatarach rzemieślnikach w Polsce. „Lud\" 1932, t. XI

Глыбокае.  Капліца Святога Крыжа Капліца Святога Крыжа

Капліца святога Крыжа. Выгляд з двара. Фота пач. ХХ ст.

Каментарыі

Chce nawiązać kontakt w celu odwiedzin okolic ponieważ dzadkowie pochodzili z okolic wsi Pietuszki która już nie istnieje...
Witam

Poszukuje informacji na temat rodziny Simankowiczów. Mój dziadek to Jan, który osiadł w Krakowie.
Sebastian...
Czy moźe pan więcej opoweść o źyciu w Głębokiem w latach 30-40-ch? Najwięcej ciekawi nas więzenie NKWD w Berezwieczu. Czy są jakieś wspomnenia rodaków, więźnionych tam? Czy pan posiada zdjecia Głębokiego z okresu międzywojennego, aby odskanować i przesłac do miejscowych krajoznawców? Czy pan ma jaki...

Na cmentarzu Kopciówka w Głębokiem pochowani są czlonkowie rodziny Siwko, którzy mieszkali przy ul. Krakowskiej 16 (dzisiaj Sowitska) i tak SIWKO Ambroży, Jan, Mikolaj, Michalina, Romuald (mój brat), Leokadia. Poza nimi ojciec mojej Mamy Feliks Gassis.

W wezieniu w Berezweczu w latach 1939 - 1940 więziony był przez NKWD Bra...

Na cmentarzu Kopciówka w Głębokiem pochowani są czlonkowie rodziny Siwko, którzy mieszkali przy ul. Krakowskiej 16 (dzisiaj Sowitska) i tak SIWKO Ambroży, Jan, Mikolaj, Michalina, Romuald (mój brat), Leokadia. Poza nimi ojciec mojej Mamy Feliks Gassis.

W wezieniu w Berezweczu w latach 1939 - 1940 więziony był przez NKWD Bra...

Першая пісьмовая згадка: 1514

Магчымыя варыянты:
Глыбокае Глубокое Głębokie Hłybokaje Glubokoje Glebokie Glebokoye Glubokoye Hlybokaye Glybokaje Glebokie

Каардынаты:
55° 8'19.44"N, 27° 41'14.79"E

Што паглядзець у Глыбокім

Страчаная спадчына


Знайдзі свае карані
Пошук сваякоў і продкаў у Беларусі, Літве, Польшчы