> Мінская вобласць > Барысаўскі раён > мястэчка Забашавічы
Забашавічы. Гаспадарчы двор

Забашавічы - фота і помнікі

Першая пісьмовая згадка: 1518

Магчымыя варыянты:
Забашавічы Забашевичи Zabaszewicze Zabašavičy Zabashevichi Zabaszaviczy

Каардынаты:
54° 2'27.29"N, 28° 37'33.44"E

Што паглядзець у Забашавічах

Страчаная спадчына

Гісторыя Забашавічаў

Забашавічы — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 20 км на поўдзень ад Барысава, за 7 км на захад ад шашы Р67. Забашавічы ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Забашавіцкага сельсавету.

Старыя дакумэнты данесьлі асобныя старонкі з даўняга жыцьця Забашавіч. Найбольш старое пісьмовае сьведчаньне пра іх датуецца 2-м ліпенем 1518 году. На пачатку ХVІ стагодзьдзя тут быў дзяржаўны маёнтак. Яго цёшча Жыгімонта Старога запісала Пятру Гінцу. Сам вялікі князь літоўскі ў 1526 годзе пацьвердзіў гэта дараваньне.

Напрыканцы ХVІ стагодзьдзя маёнтак у Забашавічах хутчэй за ўсё зноў ня меў прыватнага гаспадара і адносіўся да дзяржаўных. Тут дзейнічаў орган сялянскага самакіраваньня, які ўзначальваў старац, што выбіраўся на агульным сялянскім сходзе. У 1594 годзе старцам у Забашавічах быў Дзямід Гінковіч. Ён ня толькі займаўся назіраньнем за выкананьнем грамадзкіх работ, зьбіраў даніну і інш., але і ўдзельнічаў у копным судзе.

У 1602 годзе ў тагачасных дакумэнтах адзначаюцца імёны тамтэйшага жыхара Дзяміда Хынковіча і яго дачкі Натальлі, якая пераехала з роднай вёскі ў іншую. Яны зьяўляліся падданымі барысаўскага пана Андрэя.

Вайна 1654—1667 гадоў (Крывавы патоп) пакінула пасьля сябе цяжкі сьлед. Даводзілася шмат што аднаўляць наноў. У гэты час маёнтак у Забашавічах належыў Крыстафу Ягеловічу. Ён у 1667 годзе даруе тамтэйшай царкве дзьве валокі зямлі і дае ёй права карыстацца сваім лесам і млыном.

Прыхадзкая царква ў Забашавічах першапачаткова была праваслаўнай. У ХVІІ стагодзьдзі была пераведзена ва уніяцтва, а зь яго касаваньнем у 1839 годзе пераходзіць ва ўладаньне РПЦ Масквы.

Не пазьней чым з другой паловы ХVІІ стагодзьдзя Забашавічы пераходзяць да Ваньковічаў. У 1773 годзе тут гаспадарыў Г.Ваньковіч, у 1800 годзе — Марцін Ваньковіч. У гэты час пры маёнтку мелася невялікая вытворчасьць жалеза.

У 1800 годзе ў Забашавічах было 42 двары, у якіх быў 271 жыхар. На працягу ХІХ стагодзьдзя колькасьць гаспадарак у пасяленьні амаль не зьмяняецца. У 1890 годзе тут было 36 сялянскіх гаспадарак. У гэты час Забашавічы — цэнтар сялянскай абшчыны, у якую акрамя асноўнай вёскі ўваходзіла Забашэўка.

Асноўныя падзеі 1812 году, што адбываліся на землях Барысаўшчыны, Забашавічы абмінулі. Але сюды ў лістападзе таго года адышоў з Барысава з асноўнай часткай свайго войска Чычагоў. Ён, падмануты Напалеонам, прастаяў тут некалькі дзён у чаканьні пачатку пераправы францускага войска на поўдні ад горада.

У 1834 годзе ў Забашавічах адзначаецца два маёнткі, якімі валодаў адзін з Ваньковічаў. Усяго на той час тамтэйшая гаспадарка мела 205 душ. У 1876 годзе маёнтак належыць Фларыяну Ваньковічу, які атрымаў яго ў спадчыну. Усяго ў яго ўваходзіла 6436 дзесяцін зямлі ўключна з фальваркам Устрань. Сам Фларыян ня мог кіраваць гаспадаркай, таму ёй распараджалася барысаўская дваранская апека.

Напрыканцы ХІХ стагодзьдзя пачынаецца імклівы рост пасяленьня. Па перапісу 1897 году тут ужо было 68 двароў, у якіх жыло 480 жыхароў. Акрамя таго, у маёнтку жыло яшчэ 73 жыхары. У 1908 годзе ў Забашавічах было ўжо 82 двары і 610 жыхароў, а ў 1917 годзе — 113 двароў і 765 жыхароў, у 2004 годзе — больш за 250 гаспадарак і каля 650 жыхароў.

Яшчэ ў 1863 годзе ў Забашавічах была распачата пабудова новай Пакроўскай царквы. Будаўніцтва было скончана ў 1866 годзе і абышлося казьне ў 3358 рублёў. Яна была адным з 17 праваслаўных храмаў у Барысаўскім павеце, якія былі пабудаваны па ініцыятыве графа Мураўёва-Вешальніка ў псэўдарускім стылі пасьля падаўленьня паўстаньня 1863—64 гадоў. У 1867 годзе пры ёй існавала праваслаўнае брацтва. У 1879 годзе царква ў Забашавічах была 5 кляса, мела гадавога жалаваньня прычту 236 рублёў. Яна мела каля 50 дзесяцін сядзібнай, ворнай зямлі і пашаў. Усяго прыход аб’ядноўваў 933 вернікі. У 1878 годзе адзначалася, што да прыхадзкой царквы прыпісана Барбарынская царква на могілках у Забашавічах, Троіцкая на могілках у Слабодцы і царква ў Сяменькавічах. У 1879 годзе замест Барбарынскай царквы ў прыходзе ўзгадваецца Ганьнінская царква ў Заруччы.

У 1884 годзе ў Забашавічах адкрываецца царкоўнапрыхадзкая школа.

Час пабудовы апошніх будынкаў маёнтка Ваньковічаў невядомы. Тут да падзеяў 1917 году быў вялікі двухпавярховы цагляны палац, шэраг мураваных гаспадарчых будынкаў. Мелася ў маёнтку сажалка і вельмі адметны парк. Апошні, як помнік прыроды, быў узяты пад ахову дзяржавы ў 1926 годзе. Пасьля падзеяў 1917 году палац рабавалі, вярталі разрабаванае назад і зноў рабавалі. Пасьля заканчэньня амаль бесьперапынных войнаў у будынку была зроблена 7-гадовая школа, якая напярэдадні Другой сусьветнай вайны стала 10-гадовай. Падчас вайны палац быў спалены партызанамі. Пасьля яе яго рэшткі разабралі тутэйшыя жыхары на цэглу. У апошнюю вайну быў зьнішчаны і адметны парк.

Да сёньняшняга часу ад маёнтка ў Забашавічах захаваліся два цагляныя гаспадарчыя будынкі, нязначныя рэшткі палаца, яго склеп, які выкарыстоўваецца жыхарамі вёскі па сёньняшні час. У адным з панскіх будынкаў, што захаваліся да нашага часу, некалькі год таму разьмясьцілася царква. Дайшла да нашых дзён і сажалка. Ад старога парка засталося толькі некалькі дрэваў.

Крыніцa
Забашавічы — пасяленьне з даўняй гісторыяй //
Гоман Барысаўшчыны, Міхась Мацельскі


Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.
http://be-x-old.wikipedia.org/wiki/Забашавічы

Забашавічы. : Адметнасці | фота выбраных помнікаў

Забашавічы.  Гаспадарчы двор

Забашавічы. Гаспадарчы двор Былая фальваркавая пабудова (верагодна млын) у Забашавічах. Зараз прыстасавана пад Пакроўскую царкву. Фота - лета 2009 Фота © Новікава Вольга