> Віцебская вобласць > Глыбоцкі раён > вёска Прошкава > Касцёл Святога Яна Хрысцiцеля
Прошкава. Касцёл Святога Яна Хрысцiцеля
Прошкава. Касцёл Святога Яна Хрысцiцеля

Касцёл Святога Яна Хрысцiцеля | Прошкава

Выбраныя здымкі

Прошкава. Касцёл Святога Яна Хрысцiцеля

Фота © Dehty | Дата: Жнівень 2015 г.

Прошкава. Касцёл Святога Яна Хрысцiцеля

Цьвінтар. Арыгінальны помнік на магіле Марыаны Яцэвіч (памерла ў 1843 г.), адліты з мэталу Фота © Уладзімір Скрабатун | Дата: Жнівень 2015 г.

Прошкава. Касцёл Святога Яна Хрысцiцеля

Касцёл Святога Яна ў Прошквае, выгляд ад захаду. На пярэднім пляне – Робэрт Сасноўскі, археоляг Фота © Уладзімір Скрабатун | Дата: Жнівень 2015 г.

Вёска Прошкава знаходзіцца ў сотні мэтраў ад бойкай дарогі Полацак – Вільня. На цьвінтарным пагорку, у атачэньні старых дрэў, узвышаецца сьціплы драўляная капліца Сьв. Рафала, якая бачная досыць здалёк.

У 1974 годзе дасьледчык беларускай даўніны Л.В. Аляксееў (Масква) пісаў: “Каля вёскі Прошкава (...) нас чакае драўляная каталіцкая капліца, якая самотна ўзвышаецца над цьвінтарнымі дрэвамі сваёй невялікай драўлянай званіцай. Калі ўзьнікла гэтая капліца (Сьв. Рафала), ніхто ня ведае. Можна меркаваць, што першапачаткова яна была выбудавана ў XVIII стагодзьдзі, а затым абнаўлялася. Зараз акон ужо ў ёй няма, падлога прагніла, на алтары неахайна раскінуты богаслужэбны рэквізыт, які ніхто не чапае. Увайсьці можна ў любую шчэлку, але дзьверы, як і раней, наглуха зачыненыя вялікім старадаўнім замком. Пабудова (якіх раней тут было шмат) самотна дажывае свой век, забытая і непатрэбная…» (Л.В. Алексеев, «По Западной Двине и Днепру в Белоруссии», Москва, «Искусство», 1974).

Так было тры дзесяцігодзьдзі таму назад. Цяпер храм цалкам адрэстаўраваны з захаваньнем першапачатковага выгляду. Прамавугольны ў пляне зруб з 5-граннай апсідай і бакавымі сакрысцямі. 2-сьхільны бляшаны дах пераходзіць над апсідай у вальмавы гранёны. Над 3-вугольным франтонам галоўнага фасаду ўзвышаецца вежа-званіца з шатровым перакрыцьцём. Унутры заля перакрытая плоскай стольлю. Над уваходам – хоры на 2 слупах.

Капліца Сьв. Рафала прыпісаная да Задарожскай парафіі. У нядзелю і па сьвятах прыязджае сьвятар з Задарожжа. Прошкаўскую капліцу ў літаратуры часам называюць касьцёлам Сьв. Рафала, альбо Сьв. Яна. Аднак, як сказаў Вітаўт Плавінскі, жыхар Барыскавіч, касьцельная парафія мусіць мець свой статут. У Прошкаве парафіі няма, тым больш сьвятыня разьмешчана на цьвінтары, што адпавядае статусу капліцы.

Капліца Сьв. Рафала разьмешчаны на старадаўнім цьвінтары, дзе ёсьць некалькі надмагільных помнікаў, якія зьвяртаюць на сябе ўвагу сваімі мастацкімі вартасьцямі. Сярод іх – помнік мясцоваму шляхціцу Гераніму Дубашынскаму, колішняму ўладальніку тутэйшых маёнткаў, які памёр 13 жніўня 1894 года. Помнік, які выраблены з граніту, нагадвае дрэва, што 12 карэннямі ўраслося ў зямлю. Столькі ж было ў Г. Дубашынскага дзяцей. На абламаным суку вісіць геральдычны шчыт з датамі жыцьця і сьмерці. У самім помніку адчуваецца подых Вільні, што візуальна пераклікаецца з аналягічнымі помнікамі на віленскім цьвінтары Росы. Помнік Гераніму Дубашынскаму – адзін з самых адметных мемарыяльных помнікаў Глыбоччыны.

Перад уваходам на цьвінтар знаходзіцца помнік на магіле Марыаны Яцэвіч, якая памерла ў 1843 годзе ў веку 44 гадоў. “Гэты помнік з мэталу над прахам каханай сястры” паставіў брат Францішак. Простай формы крыж. Між тым прыцягвае ўвагу сам надпіс, які зроблены курсівам, адліты нібыта так, як сёньня, выціскаючы цюбік з крэмам, робяць надпісы на кулінарных вырабах.

Уладзімір Скрабатун

Паведамленні

Год пабудовы (перабудовы): XVIII-XIX
Каардынаты:
55° 14'5.38"N, 28° 3'37.86"E

Фотагалерэі