> ³ > > > i
. i
.    i

| i -

(): > 1522 (1), > 1624 (2), 1884-93
:
54 55'37.36"N, 27 22'10.89"E
Witam ciekawe informacje na temat Parafii ja poszukuję informacji na temat mojego dziadka Jana Pankiewicza, który w 1933 był organistą u ks.A.Hanusewicza, jeżeli Pan Jan posiada takowe proszę o kontatkt.
Bardzo dziekuję br. Janowi za taki obszerny opis historii parafii Wołkołata. W tym właśnie kościele poznali się moi pra-dziadkowie Julian Jankowski (ur. 1883 w Bojarach) oraz Helena z domu Symanowicz (ur. 1885). Moja rodzina zyła przez wiele lat na tych ziemiach, głównie w Bojarach oraz Szylkach. Na ten moment udało mi sie zgromadzic wiele informacji o nich, jesli ktos chciałby wymienic sie wiedzą lub ja uzupełnić zapraszam do kontaktu.
, . : . 1744 ., , . -- (Synodus Dioecesana Vilnensis ab Illustrissimo Excellentissimo ac Reverendissimo Domino D. Michaele Joanne Zienkowicz Anno D[omi]ni MDCCXLIV celebrata. Vilnae, [1744]. . 186) , 1717 ., , 1710? - . !
Wołkołata () p.w. Św. Jana Chrzciciela.

1522 pierwsza fundacja kościoła.
Prawdopodobnie jest to chronologicznie najstarszy punkt admini-stracji katolickiej na terenie obecnego rejonu dokszyckiego, znany już w pocz. XVI wieku jako kościół parafialny. Wiadomości na ten temat czerpiemy z opracowań kościelnych podających tą fundacje na terenie diecezji wileńskiej w roku 1525, w jakich też pojawia się nazwisko Radziwiłłów, a ściślej Elżbiety córki Bogdana Sakowicza. Inne natomiast opracowania wspominają rok 1522, lub o dwa lata wcześniejszy, jako czas założenia parafii.

1609 budowa nowego kościoła.
Ważnym do wyjaśnienie jest też data 1610 r. lub wcześniejsza o jeden rok, jako czas odbudowy katolicyzmu na tych terenach.

1624 druga fundacja parafii.
Wszystko wskazuje na to, że pierwsza świątynia uległa zniszczeniu w czasie lat reformacji, bo w dokumencie fundacyjnym z 1624 r. znajdujemy informacje podpisane przez Jana Dimitrowicza Dołmat-Isajkowskiego, podkomorzego Oszmiańskiego, który wspominał później, że nie znalazłszy tam kościoła jeno miejsce, w którym stał .
Staraniem nowego właściciela, powstała druga świątynia, a niedaleko kościoła zbudował fundator plebanię płacąc księdzu jurgielta i leguminą ze dworu dając." W akcie fundacyjnym wspo-mniano także że darowizny dotyczyły kościoła p.w., N Maryi P. Zwiastowania i św. Jana Chrzciciela," a chodziło konkretnie o wioskę Wirze oraz 16 włók osiadłych, ponadto Ostrów Firkowski i połów ryb w jeziorze Haby. Natomiast dla posługi w kościele dał fundator włókę pustej ziemi wśród pól Wołkołaty.

1638-1641 prob. ks. Stanisław ŚWIĘCICKI.
Wygląd ówczesnego kościoła zamieszczono jako ilustracje w książce: Zwierzyniec na ziemi..., autorstwa bernardyna o. Eleutera Zielejewicza, która wydana została drukiem w 1650 r.

1651-1674 prob. ks. Marcin BORZĘCKI.
Pobierane podatki z majątku kościelnego w ramach tzw. podym-nego przedstawiały w 1653 r. dochód z 32 domów, co stanowiło sumę 48 zł podatku. Natomiast po wojnie moskiewsko-polskiej jest on dziewięciokrotnie mniejszy bo dokumenty z roku 1673 po-dają naliczanie podymnego od 4 domów . Kościół jednak nie ucierpiał chyba na tym zbyt mocno, bo w materiałach wizytacji jaka odbyła się tutaj ok. 1674 r., a przeprowadzona była za bp. Słup-skiego, czytamy: Wołkołata - kościół drew.(niany) wielki, kolator dziedziców, proboszcz Marcin Borzęcki."

1682-1695 ks. Władysław DZIĘGIELEWSKI.
Osoba tego proboszcza znana nam jest z księgi ochrzczonych, która przechowywana jest w archiwum tutejszej parafii, jego ostatni podpis pochodzi z roku 1692. W latach 1694-1695 komendarzem był ks. Jan Kazimierz Krupowski.
W tym czasie wg Księgi podymnego z 1690 r. na terenie pa-rafii znajdują się majątki ziemskie zajmujące razem 133 dymy, z czego do plebani wołkołackiej należało 10.

1695-1698 ks. Jan Kazimierz KURPOWSKI.
Jak już wspomniano, początkowo ks. Kurpowski pełnił w tej parafii funkcję pomocnika [komendarza]. Czas jego urzędowania był zapewne znacznie dłuższy, niż ten, który został wskazany w na-główku, a który podany jest na podst. księgi chrztów.

1710-1737 prob. ks. Józef K. KLECZKOWSKI.
Świadectwem obecności w par afii tego kapłana są zachowane w dokumencie wizytacyjnym z 1717 r. akty darowizn dokonane m.in. przez Józefa Brzostowskiego wraz żoną Michaliną w 1713 r. Tam też informacja, że obok plebana funkcję pomocniczą, administratora plebani, pełnił ks. Michał Paweł Górski.
W roku 1724 w parafii wprowadzono Bractwo pod tytułem Opatrzności Bożej. Podstawą jego założenia miał być przywilej papieża Innocentego XIII. Zapis fundacyjny mówi o złożonej przez Marcina Bortkiewicz i Krzysztofa Pluchowicza sumy 800 złp. [zobowiązaniem funduszowym było zamawianie za dusze funda-torów co miesiąc dwóch Mszy św.]. Spotykamy to nazwisko w roku 1732 w liście do biskupa gdzie znajduje się relacja o spotkaniu dekanalnym w Leplu i jakieś trudne do określenia sugestie o przewożeniu zboża do Dokszyc. , w 1737 r. w czasie badania autentyczności Cudu krwawego pocenia się Obrazu ukrzyżowanego Chrystusa z majątku w Iławie, jaki przewieziono do Budsławia.
W tym czasie powstała także Altaria, której istnienie potwierdza w roku 1744 spis parafii dekanatu połockiego.

1749-1750 prob. ks. Bonifacy KLACZKOWSKI.
Z tego czasu (1748 r.) pochodzi murowana przy kościele dzwon-nica.
Obszar parafii wg dokumentu Synod 1744 r. wyznaczały miejscowości Wołkołata, Januki, Rokicizna, Glinskie, Janczuki, Hayduki, Marcinielewicze, Horanowszczyzna, Gigały, Macieyki, Owsianiki, Sienkowszczyzna, Zaulicze, Wirży, Zośno nowe, Zośno stare, Zawrotki, Konstantyn, Leyce, Kuźmicze, Słobodka, Bakacze, Iłowo, Wierebie, Polesie, Komarowszczyzna, Franuszow, Dubowki, Kapuścicze, Pużyry, Jelnica, Nowydwor, Osowo, Nie-wiery, Oleszki, Olchowka, Haby. W każdej z nich prawdopodobnie była też kaplica katolicka.

1761-1794 prob. ks. Michał Antoni HALICKI.
Parafia liczyła 2.740 katolików . Kaplica istniała jedna, u Oskierków w Januszowie [Janisowie]. Parafia posiadała Mogił oprócz kościelnego cmentarza dwie ale nie ogrodzone." Dzwonnica stała osobno i mieściła w sobie 3 dzwony. Wygląd ko-ścioła opisano w tym czasie następująco: drewniany, w środku podłoga ceglana, na dachu 2 wieżyczki z facjatą pośrodku czerwono malowany z krzyżem żelaznym."
W wspomnianej już księdze chrztów, zachowały się zapisy dokonane przez proboszcza ks. M. Halickiego w latach 1772-1783 r. Tam również podpisy wspomagających go w tej pracy kapłanów: 1774-1776 - ks. Michał Antoni Białłasusznia, wikary oraz 1778-1779 - ks. Michał Nowosielski, comendarz". Ponadto w do-kumentach odnajdujemy nazwisko ks. Bernardyna Filipowicza pełniącego role komendarza.
Dzieci w parafialnej szkole uczył się w tym czasie [1782 r.] jeden nauczyciel, jakim był Stefan Krajewski. Co do liczebności uczelni to wiadomo, że w 1777 r. było tu zapisanych 4 dzieci mieszczańskie, a w 1782 r. 2 mieszczańskie. W tym czasie jest to średniej wielkości parafia licząca w 1781 r. 2740 kat.

1791 - ks. Jarostyw ?
Nazwisko takie znajduje się w dokumencie wizytacyjnym z pół. XIX w. [B-1866], gdzie mowa o napisie na jednym z dzwonów, niekoniecznie chodziłoby o proboszcza, może to być równie dobrze osoba związana z parafią, nawet przez obsługiwanie Altarii. Napis na dzwonie głosił: Za staraniem ks. Promotora Jarostywa w roku 1791".

1798 - ks. Zygmunt ŁASTOWSKI.
Prawdopodobnym jest, że wspomniany kapłan pełnił do marca 1798 r. obowiązki administratora parafii, ale mógł też występować tu jako pomocni k, który w czasie przekazywania urzędu podpisał dokument zdawczy. Wiadomości czerpiemy ze spisu przechowywanych w archiwum parafii dokumentów wizytacyjnych.

1798-1802 prob. ks. Bazyli SALMONOWICZ.
Po rozbiorach Rzeczpospolitej i przyłączeniu tych ziem do Rosji, miasteczko Wołkołata zmienia kolejnych właścicieli, stając się jednocześnie w nowej diecezji mińskiej beneficjum dla kanoników i pracowników katedry. Wtedy to tzw. intraty proboszczowskie" przeznaczono na utrzymanie wikarych katedralnych. Stan mate-rialny parafii nie był jednak zachwycający skoro w 1802 r. napisa-no: Teraźniejszy rządca gorliwie czuje około reperacji tego kościoła nader opuszczonego, równie i plebani spustoszonej."

Do 1816 - proboszczem ks. ZIENKOWICZ.
Prawdopodobnie pełnił funkcje kanonika w Kapitule Mińskiej, bo jak pamiętamy plebania Wołkołacka była częścią jej beneficjum. Natomiast obowiązki pomocnika wypełniał, czyli był Curatorem Wołkołackim w latach 1806-1816 r. ks. Bazyli Ginko.

1816-1839 - proboszczem ks. Bazyli GINKO.
W 1816 r. parafia liczyła 5.301 kat., dokument wizytacji z 1818 r. podawała, że na terenie parafii: kościoła filialnego i kaplicy niema", wspominała natomiast o istnieniu w samej Wołkołacie dwu cmentarzy, pierwszy był to: cmentarz około kościoła (...), z trzech stron płotem ogrodzony od Frontu zaś wałem i kamieniami opro-wadzony.

1841-1868 ks. Marcin AUGUSTYNOWICZ.
Nowy proboszcz był człowiekiem jaki otrzymał staranne wy-kształcenie w szkole bazylianów w Głębokim i przez pewien czas sam był tam wychowawcą. W pracy pomagali w tym czasie jako wikarzy: 1841-1843 ks. Telesfor Reutt (OCD), 1847 - ks. Józef Czerwiński.
W roku 1849 wraz z całym dekanatem wilejskim parafia Woł-kołata została włączona do diecezji wileńskiej, tym razem w deka-nacie nadwilejskim. Według Księgi Demembracji Diecezji Wileń-skiej z 1849 r. do parafii należały 72 wioski i miasteczko Wołkoła-ta. W roku 1850 parafia liczy 636 domów, co stanowiło 4718 dusz katolickich, funkcjonowała tu nadal jako kaplica filialne świątynia w Stare Żosne. Natomiast R-wil-1952 podaje też kaplice Teresdwor.
W pracy duszpasterskiej pomagali wikarzy, którymi w kolej-nych latach byli: 1850 - ks. Marcin Piotrowicz, 1852-1856 - ks. Ignacy Stołychna, 1858 - ks. Edward Hajewski, 1860 - ks. Jan Kotkowski, 1863 - ks. Antoni Gwałdecki.
W roku 1863 parafia liczy 4.940 katolików należy nadal do 3 klasy uposażenia. Na terenie parafii znajdowały się kaplice w Te-resdwor , Starej Żosnnej i na cmentarzu. Przy nowym podziale administracyjnym w 1861 r. Wołkołata została uznana za centrum wołości. Kolejni duszpasterze jakich nazwiska odnajdujemy w księgach metryk, to kapłani pełniący tu obowiązek wikarych, i tak pracowali tu: 1863 - ks. Konstanty Szyszka, 1864 - ks. Antoni Andrzejewski, 1865-1866 - ks. Jan Kotkiewicz, V-X. 1867 - ks. Konstanty Kością, 1867-1868 - ks. Abdon Andrzejkowicz,

1868-1870 prob. ks. Abdon ANDRZEJKOWICZ.
Na podstawie wpisów do ksiąg metrycznych wiadomo, że pracował wraz z nim jeszcze jeden kapłan, i tak wikarym w latach 1868-1876 r. był: ks. Paweł Ignatowicz. W roku 1870 parafia liczy 5306 kat.

1871-1901 - proboszczem ks. Nikodem CYCEN.
Staraniem tego kapłana zbudowano nowy kościół, a raczej obudo-wano dawny drewniany nowymi ceglano-kamiennymi ścianami. Data budowy podawana jest jako 1884 r., ale konsekracja wyre-montowanej świątyni to dopiero 1893 r.
W rok u 1877 postawiono nowe ogrodzenie wokół kościoła, a w 1896 r. pokryto je dachówką. Z innych prac warto wspomnieć, że w roku 1884 pobudowano plebanię, a ponadto ks. Cycen był inicjatorem założenia na nowo domu ubogich, jaki utrzymywał się z ofiar zbieranych na cmentarzu w dzień Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny. Opisywany później kościół na podstawie ksiąg wizytacyjnych miał: sufit (...) podbity deskami, belkami poprzecznymi wsparty na 4 drewnianych słupach kwadratowych, i w ten sposób kościół dzieli na 3 nawy. Kościół ma cztery ołtarze (...) dzwonnica murowana, stoi osobno w rogu cmentarza, po lewej ręce od wejścia do kościoła".
Statystyka liczebności parafii przedstawia się w tym czasie na-stępująco: 1875 r. = 5406, 1881 r. = 5723, 1884 r. = 5768, 1889 r. = 6300 osób, i jak widać, nawet nieskora do podawania prawdy cenzura carska musiała poświadczyć o wzroście liczebnym wołko-łackiej parafii.

1901-1911 prob. ks. Bolesław SOKOŁOWSKI.
W 1906 r. ks. Sokołowski starając się o poprawę warunków mieszkalnych dla pracowników parafii, budynek pralni na dom mieszkalny zamienił, bo jak pamiętamy był to czas, jaki nie sprzyjał rozbudowie obiektów kościelnych i pewnie tutejszym katolikom zabrakło zgody władz carskich na budowę nowego domu więc przystosowano do tego celu istniejące już obiekty. W 1910 r. parafia liczy 6572 kat., kaplice Teresdwór i Stara Zosna.

1911-1917 prob. ks. Wincenty GABISZEWSKI
W roku 1917 obsługiwano na terenie parafii te same kaplice w miejscowościach: Teresin Dwór i Stara Żosna.

1917-1924 prob. ks. Adolf OŁDZIEJOWSKI
Parafia liczyła w 1921 r. 6.700 katolików. Pomagał w tym czasie w parafii, od 1922 r. jako wikary - ks. R. Sufranowicz.

1924-1927 prob. ks. Mieczysław SAWICKI.
Dokument wizytacyjny z 1927 r. mówi o remoncie w ramach któ-rego proboszcz w tym czasie oszalował plebanie". Wcześniej bo w 1926 r. odbył się udział w Misjach.

1927-1936 prob. ks. Aleksander HANUSEWICZ.
W tym czasie obsługiwano lub tylko funkcjonowały na terenie pa-rafii następujące kaplice: l. na cmentarzu, drewniana, zrujnowana (o tej kaplicy też pisze dokument B-1936), 2. w Teresdworze, 3. w Starej Żosnie, murowana, zrujnowana. Natomiast Według Synodus-1931 plan przestrzenny parafii obejmował: l miasteczko, 53 wioski, 2 folwarki, 2 majątki gdzie razem żyło 7.282 katolików.

1936-1938 - proboszczem ks. Jan JAŚKIEWICZ.
Była to pierwsza placówka ks. Jaśkiewicza po powrocie z Francji, w której przebywał 6 lat.

1938-1942 - proboszczem ks. Romuald DRONICZ.
14.X.1938 r. wydano pozwolenie na budowę kaplicy w Zawliczu. Wspomagał w pracy proboszcza w latach 1939-1940 r. ks. Lucjan Chmielowiec, wikary.

1942-1943 prob. ks. Eugeniusz ŁATECKI.
Początkowo znajdujemy podpisy tylko imieniem i nazwiskiem np. 16 lipca 1942 r.. Dopiero w listopadzie pojawia się przy jego na-zwisku dodatek: proboszcz". Ostatni zapis ślubny podpisał w 1943 r., dalej brak adnotacji w związku z tragiczna śmiercią w czerwcu tego roku.

1943-1961 - proboszczem ks. Stanisław GÓRSKI.
Obsługiwał nie tylko swoją parafię, ale w latach 50-tych dojeżdżał do Parafianowa, gdy aresztowany był ks. J. Zawistowski. W tym czasie dokonały się zmiany administracyjne tego czasu to przyłą-czenie w 1960 r. Wołkołaty do rejonu Głębockiego, a później od 1962 r. przeniesienie jej do rejonu Postawskieg o.

1961-1984 prob. ks. Kazimierz TOMKOWICZ.
Od roku 1965 Wołkołata zmienia przynależność administracyjną i włączona zostaje do rejonu Dokszyckiego. Nowy proboszcz, ksiądz Tomkowicz przybył do parafii już po kilkuletnich więzieniach stalinowskich a cieszył się wśród ludzi wielką życzliwością.

1984-1988 parafia bez kapłana przy kościele.
Od kwietnia 1984 r., kiedy to zmarł stary ks. K. Tomkowicz, przez kolejne cztery lata, posługę duszpasterską w parafii wykonywali sąsiedni proboszczowie. Opiekę nad parafią sprawował w tym cza-sie ks. Franciszek Grynkiewicz, później w 1985-1986 r. dojeż-dżał ks. Edmund Dołgiłowicz-Nowicki, a wreszcie od 1987 r. pojawiał się jako wikary neoprezbiter o. Piotr Jasiewicz, który po roku takiej pracy dojazdowej otrzymał pozwolenie na zamieszkanie tu na stałe.

1988-2009 o. Piotr JASIEWICZ (OFMCap.).
Pierwsze starania nowego kapłan dotyczyły uporządkowania go-spodarstwa domu kościelnego oraz placu przykościelnego, m.in. zbudowano nowe zaplecze gospodarcze, uporządkowano teren przykościelny. Później przyszedł czas na gruntowne wymalowanie świątyni i zadbanie o rozwój okolicznych kaplic (Siergi i Janczuki). W pracy duszpasterskiej pomagali początkowo kapucyni i siostry służki. Od 2002-2004 r. w pracy katechetycznej: s. Barbara Jan-kowska, zmartwychwstanka. Aktualnie teren ten wspomagają sio-stry mieszkające w Parafianowie, Misjonarki Świętej Rodziny.
Dziś, nieco schorowany o. Piotr z entuzjazmem prowadzi duszpasterstwo w kościele posługując się w głównej mierze językiem polskim; kazania głosi w pięknie brzmiącym, ze śpiewnym oszmiańskim akcentem (gdzie się urodził ).

Pierwsza fundacja kościoła dotyczy roku 1522 jaki pojawił się tu na uposarzeniu wystawionym przez Elzbiete Radziwiłł z Sakowiczów. Niestety świątynia uległa zniszczeniu w czasie reformacji i kolejną fundacje dokonuje w 1624 r. Jan Dołmat-Isajkowski. Kościół przetrwał z małymi poprawkami, jako budowla drewniana do 1884 r. kiedy to staraniem ks. dziekana Nikodema Cycen dokonano budowy nowej światyni (z elementami dawnej drewnianej konstrukcji w środku). Konsekracji kościoła dokonał w 1893 r. ks. bp A. Zwierowicz. Światynia w czasach stalinizmu i bezbożności breżniewowskiej stanowiła jedyny na terenie rejonu dokszyckiego czynny kościół katolicki. Po meczeńskiej śmierci ks. R. Dronicza w 1942 r. pracowali tu kolejno: 1942-1943 - ks. E. Łatecki, 1943-1961 - ks. S. Górski, 1961-1984 - ks. K. Tomkiewicz, 1984-1988 - dojeżdzał ks. F. Grynkiewicz, od 1988 - o. Piotr Jasiewicz OFMCap.

*
*
*
*