> Брэсцкая вобласць > Лунінецкі раён > мястэчка Кажан-Гарадок > Царква Святога Мікалая
Кажан-Гарадок. Царква Святога Мікалая
Кажан-Гарадок. Царква Святога Мікалая

Кажан-Гарадок | Царква Святога Мікалая - Каментарыі

Год пабудовы (перабудовы): 1818, 1876
Каардынаты:
52° 12'18.40"N, 27° 0'34.61"E
Уніяцкая царква з’яўлялася народнай ў тым сэнсе, што сярод яе вернікаў пераважалі сяляне і простыя гараджане, шляхта аддавала перавагу рыма-каталіцкаму касцёлу. З гэтай прычыны большая частка матэрыяльнай культуры уніятаў прадстаўлена “нізавой” плынню – мастацтвам народных майстроў. З аднаго боку адсутнасць багатых фундатараў выклікала пошук простых форм. Таму, напрыклад, пераважная большасць уніяцкіх храмаў прадстаўлена двухзрубавымі драўлянымі цэрквамі з небагатым інтэр’ерам. З другога боку, менавіта гэтыя храмы з’яўляюцца ўвасабленнем народных традыцый у беларускім драўляным дойлідстве. Народныя майстры стваралі і іншыя творы царкоўнага мастацтва, у якіх выразна бачны элементы беларускай народнай культуры: абразы з некананічнымі выявамі святых і выявамі элементаў народнага адзення і штодзённага сялянскага побыту, скульптуры ў спрошчаных формах, прадметы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. “Народныя” элементы можна было бачыць і ў інтэр’ерах уніяцкіх храмаў: падабенства царкоўнага начыння з прадметамі паўсядзённага сялянскага ўжытку, упрыгожванне абразоў і распяццяў рушнікамі і сукенкамі. Усё гэта сведчыць пра павагу уніяцкай царквы вернікамі і пра цеснае перапляценне народнай і царкоўнай культур.
У Свята-Мікалаеўскай царкве ў в. Кажан-Гарадок Лунінецкага раёна змешчана некалькі абразоў 18 стагоддзя, сярод якіх “Тройца новазапаветная” і “Архістратыг Міхаіл”.
Нягледзячы на вынішчэнне уніяцкай традыцыі расійскім урадам, нават сёння ў былых сельскіх уніяцкіх цэрквах у інтэр’еры можна пабачыць элементы народнай культуры, як, напрыклад, рушнікі на абразах і сценах у Свята-Мікалаеўскай царкве ў Кажан-Гарадку.
Выдатным прыкладам уніяцкай скульптуры першай трэці 19 стагоддзя з’яўляецца скульптурны ансамбль былой уніяцкай, а сёння праваслаўнай Мікалаеўскай царквы в. Кажан-Гарадок Лунінецкага раёна (1818), у якім яўна адчуваецца народны густ. Скульптурная разьба тут выканана мясцовым майстрам Іосіфам Астапчыкам. Галоўны алтар у выглядзе двух’яруснага порціка вянчае фігура Іаана Хрысціцеля з дзвюма скульптурамі ўкленчаных анёлаў. Некалькі ніжэй фігуры анёлаў у дынамічных позах. У першым ярусе змешчаны скульптуры апосталаў Пятра і Паўла. Майстар, які выканаў іх, відаць, быў добра знаёмы з узорамі скульптуры барока, але інтэрпрэтаваў іх па-свойму. Ён пазбягае складаных ракурсаў, наўмыснай дынамікі. У Пятра толькі адведзена ў бок рука з непамерна вялікімі ключамі і крыху павернута ўбок галава, што не парушае франтальнасці і статычнасці кампазіцыі. Уражвае твар апостала з асемітрычнымі, але надзвычай выразнымі рысамі – высокім пукатым ілбом, вялікімі ракавінамі вушэй. Для скульптур алтара наогул характэрна выразнасць сілуэта, стрыманасць руха, строгі лінейны рытм. У расфарбоўцы фігур у белы і залацісты колеры, што надае ім асабістую ўрачыстасць, адчуваюцца водгукі класіцызму.
Пасля таго, як храм быў пераасвечаны ў праваслаўную царкву, алтар быў закрыты двух’ярусным пазалочаным іканастасам. Але ўсё роўна скульптуры з’яўляюцца асноўным дэкаруючым элементам царквы. Акрамя таго, у царкве маецца два скульптурных распяцця. Цікава, што распяты Хрыстос паказаны згодна праваслаўным канонам (напрыклад, ногі прыбітыя двума цвікамі і размешчаны адна каля другой). Разам з тым, скульптурнае распяцце не прымаецца праваслаўнай традыцыяй ўвогуле.

Вытрымкі з курсавой працы "Матэрыяльная культура уніяцкай царквы"
УА "Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П.М. Машэрава"
Аўтар - Ткачэнка Уладзімір
Віцебск 2006 адказаць

Дадаць паведамленне

*
*
*
*