> Брэсцкая вобласць > Пружанскі раён > мястэчка Ружаны > Касцёл Святой Тройцы
Ружаны. Касцёл Святой Тройцы
Ружаны. Касцёл Святой Тройцы

Касцёл Святой Тройцы | Ружаны

Выбраныя здымкі

Ружаны. Касцёл Святой Тройцы

Фота © Mariusz Proskień |

Ружаны. Касцёл Святой Тройцы

Фрагмент інтэр\'еру Фота © К. Шастоўскі |

Ружаны. Касцёл Святой Тройцы

Агульны выгляд Фота © Мікалай Крук |

У 1596 г. Леў Сапега разам з жонкай Аляксандрай (з Тышкевічаў) фундаваў касцёл у гонар Святой Тройцы ў сваёй радавой рэзідэнцыі — мястэчку Ружаны. Троіцкі касцёл, спачатку драўляны, змураваны ў асноўным у 1615—1617 гг., але пазней яго неаднаразова рэканструявалі і рамантавалі. Святыня мае простую і выразную архітэктурную кампазіцыю, якая дынамічна нарастае ад больш нізкай за прамавугольны неф паўкруглай апсіды прэсбітэрыя да трох'яруснай васьмерыковай вежы над чацверыковым уваходным аб'ёмам. Такая кампазіцыйная будова характэрна, як вядома, і для рэнесансных касцёлаў «любельскай» групы. Даволі масіўныя сцены нефа дадаткова ўмацаваны контрфорсамі, што ўспрымаюць распор цыліндрычнага з распалубкамі скляпення, без падпружных арак, як і ў віленскім Міхайлаўскім касцёле. Ёсць падставы лічыць, што аздоба скляпенняў у гэтых помніках была аналагічная — у выглядзе ляпнога ўзорыстага арнаменту з несапраўдных кесонаў. Аднак пры рэканструкцыі ў другой палове XVIII ст. ружанскага касцёла ляпная аздоба скляпенняў была заменена фрэскавым роспісам, які аптычна імітаваў рэальна неіснуючыя архітэктурныя элементы — тыя ж падпружныя аркі і аб'ёмныя «рэбры» распалубак. Паміж імі ўключаны паліхромныя сюжэтныя кампазіцыі, выкананыя ў стылістыцы позняга барока.

У 1768 г. да сярэдняй травеі трохчасткавага нефа з поўначы прыбудавана капліца Св. Крыжа, а ў 1787 г. (сіметрычна ёй) капліца св. Барбары. Пры гэтым у інтэр'еры адзіночныя пілястры часоў ранняга барока, якія адпавядалі вонкавым контрфорсам, замянілі здвоенымі. Гэта надало ўваходам у капліцы больш урачысты, амаль трыумфальны характар, адпаведны іх алтарам, намаляваным «аптычна на муры». Такім чынам, нягледзячы на розначасовасць прыбудоў, яны арганічна дапоўнілі і ўзбагацілі першапачатковую тэктоніку касцёла. Рэканструкцыяй святыні ў 1780-я гг. займаўся прыдворны архітэктар Сапегаў Я.С.Бекер, які і надаў яе архітэктурна-мастацкаму абліччу рысы «барочнага класіцызму» - стылявога кірунку, звязанага ў Рэчы Паспалітай з уплывам ідэй французскага асветніцтва.

У вырашэнні галоўнага алтара, які захаваў сваю аўтэнтыку з першай паловы XVII ст., яскрава выяўлена яго прысвячэнне Святой Тройцы. Алтарная карціна, аформленая чатырохкалонным архітэктурным порцікам з цёмнага мармуру і пазалочанымі карынфскімі капітэлямі, прадстаўляе Укрыжаванне Хрыста, над ёю — Усёбачнае вока Бога Айца (роспіс і стукавая лепка), а яшчэ вышэй, у консе апсіды — фрэскавая выява Святога Духа ў выглядзе белага голуба. У гэтую цэласную сакральную кампазіцыю зноў жа ўключаны герб Сапегаў. Вензель магнатаў прысутнічае і ў малюнку каванай перадалтарнай агароджы.

Неф касцёла перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі з распалубкамі. Скляпенне прэсбітэрыя ўмацавана падпружнымі аркамі. Капліцы і сакрысціі перакрыты крыжовымі скляпеннямі. Над уваходам у заходняй частцы размешчаны хоры на драўляных крыжападобных у сячэнні слупах з разнымі фігурнымі кранштэйнамі. Мастацкае афармленне храма вырашана ў стылі позняга барока і ракако. Інтэр'ер багата ўпрыгожаны архітэктурнай пластыкай, скульптурай і жывапісам. Амбон, скляпенні і падпружныя аркі аздоблены ляпным стукавым арнаментам расліннага характару. Прастору прэсбітэрыя замыкае 4-калонны галоўны алтар з раскрапаваным лучковым франтонам, які ўпрыгожваюць скульптуры анёлаў, ляпны арнамент і герб Сапегаў. Абапал калон размешчаны драўляныя паліхромныя скульптуры святых Пятра і Паўла. Прэсбітэрый ад нефа аддзяляе каваная рашотка 18 ст., кампазіцыя якой складаецца з акантавых звіваў, валют, кветак і манаграмы фундатара касцёла. Адпаведна вырашаны ўваходы з алтарнай часткі ў бакавыя памяшканні і капліцы. Стукавая і драўляная скульптура галоўнага алтара і бакавых капліц работы І.Прукнера (1789), М. і К. Роўбваў, габеленавыя і шаўковыя арнаты, кандэлябры 18 ст.

Знадворку ў нішы сцяны апсіды скульптура Св. Дамініка.

Літ.:
Т.В. Габрусь
Мураваныя харалы
Мінск, "Ураджай", 2001

А.М. Кулагін
Каталіцкія храмы на Беларусі
Мінск, Беларуская Энцыклапедыя, 2000

Паведамленні

Год пабудовы (перабудовы): 1615—17, 1780-x
Каардынаты:
52° 52'1.60"N, 24° 53'28.90"E

Фотагалерэі