> obwód grodzieński > rejon grodzieński > miasto Grodno > Kościół Św. Franciszka Ksawerego
Grodno. Kościół Św. Franciszka Ksawerego
Grodno. Kościół Św. Franciszka Ksawerego

Kościół Św. Franciszka Ksawerego | Grodno

Wybrane zdjęcia

Grodno. Kościół Św. Franciszka Ksawerego

Widok kościoła z placu Foto © Mariusz Proskień |

Grodno. Kościół Św. Franciszka Ksawerego

Wnętrze, ołtarz główny Foto © . |

Grodno. Kościół Św. Franciszka Ksawerego

Wnętrze, nawa główna Foto © . |

Kościół i klasztor jezuitów w Grodnie

Inicjatorem sprowadzenia do Grodna jezuitów był król Stefan Batory, jednak zakonnicy przybyli tu dopiero w 1622 roku, a więc ponad 30 lat po śmierci monarchy.

Początkowo wybudowano niedużą drewnianą świątynię, a w 1625 roku jezuici otworzyli przy niej szkołę kolegium. Budowę obecnego kościoła rozpoczęto w 1678 roku; trwała ona kilkadziesiąt lat. Uroczysta konsekracja świątyni, z udziałem króla Augusta II i cara Piotra I, odbyła się 6 grudnia 1705 roku. W 1773 roku nastąpiła kasata zakonu jezuitów, a gmachy pojezuickie przejęła Komisja Edukacji Narodowej. Po pożarze kościoła parafialnego w 1782 roku, kościół jezuitów stał się kościołem farnym. Po ustanowieniu diecezji grodzieńskiej, fara w Grodnie stała się katedrą.

Kościół pod wezwaniem Św. Franciszka Ksawerego jest jedną z największych świątyń doby baroku wzniesionych na ziemiach Rzeczypospolitej, dorównującą kościołom jezuickim w Krakowie i w Wilnie. Kościół ma 60 m długości i 30 m szerokości i jest trójnawową, kopułową bazyliką z transeptem i bocznymi kaplicami.

Fasada flankowana jest dwiema czworobocznymi wieżami. Jej płaską powierzchnię dzielą zdwojone pilastry, nisze, szerokie belkowania i gzymsy. W niszach znajdują się trzy drewniane posągi świętych wykonane w 1768 roku. Wieże wieńczą barokowe ozdobne hełmy z wazonami w narożach.

Wnętrze świątyni ozdabia wysokiej klasy zespół 12 drewnianych barokowych ołtarzy, z których kilka wykonano na zamówienie m. in. w Królewcu i w Wilnie. Na szczególną uwagę zasługuje ołtarz główny wykonany w latach 1736-37 przez Johanna Chrystiana Schmidta. Ogromny dwukondygnacyjny ołtarz wypełnia prezbiterium lasem kolumn, pilastrów i posągów.

Bogaty wystrój mają również mniej rozbudowane ołtarze boczne. W ołtarzach znajduje się kilkanaście obrazów z pierwszej połowy XVIII wieku. Ciekawy jest ołtarz św. Kazimierza z obrazem Walentego Wańkowicza oraz rzeźbami królów i książąt polskich. W ołtarzu św. Stanisława Kostki umieszczono drewniany relief Bitwa pod Chocimiem.

W prawej kaplicy bocznej, w klasycystycznym ołtarzu z 1773 roku, znajduje się niewielki, cudowny obraz Matki Boskiej, od 1664 roku zwanej Studencką, lub Kongregacką, gdyż należał do bractwa (kongregacji) studentów kolegium jezuickiego. Wielką wartość ma rokokowa ambona, o ciekawej bryle, ozdobiona licznymi figurkami.

Zachowały się także cztery rokokowe konfesjonały ozdobione rzeźbionym ornamentem i intarsjami. W nawie głównej znajdują się malowidła freskowe wykonane w połowie XVIII wieku, przedstawiające sceny z życia patrona świątyni, pierwszego misjonarza jezuickiego na Dalekim Wschodzie. W kościele znajduje się pomnik ku czci wielce zasłużonego dla Grodna podskarbiego litewskiego Antoniego Tyzenhauza; w kształcie smukłego obelisku, wykonany przed 1900 rokiem z brązu i marmuru przez rzeźbiarza Tomasza Dykasa ze Lwowa. Tyzenhauz nie jest tu jednak pochowany, jego szczątki spoczywają w podziemiach kościoła w Żołudku.

Zachowała się część dawnego korpusu klasztornego, w której mieści się obecnie więzienie. Do kościoła przylega budynek apteki jezuickiej zbudowany w latach 1700-09, przebudowany w 1763 i 1885 roku. Obecnie, jak za dawnych czasów, mieści się tu apteka. Jest to budynek dwukondygnacyjny, ozdobiony narożnymi pasami boni. Na piętrze, w środkowej części fasady znajduje się balkon, flankowany przez dwa pilastry, nad którymi znajduje się niewielki ozdobny fronton.

Grzegorz Rąkowski
Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Białorusi, Burchard Edition, 1997
(A.O.)

Rok budowy (przebudowy): XVII-XVIII
Współrzędne geograficzne:
53 40'41.33"N, 23 49'53.81"E

Albumy zdjęć