> Пскоўская вобласць > Невельскі раён > вёска Стайкі
Стайкі. Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы

Стайкі - фота і помнікі

Магчымыя варыянты:
Стайкі Стайки Stajki Stayki Stayki

Каардынаты:
55° 52'15.61"N, 29° 29'44.43"E

Што паглядзець у Стайках

Гісторыя Стайкаў

Невялікае паселішча, якое знаходзіцца ў трох кілямэтрах на ўсход ад беларуска-расейскае мяжы. Калі ехаць дарогаю з Полацка да Неўля, амаль адразу пасьля мяжы на скрыжаваньні з дарогаю Стайкі-Турычына трэба павярнуць у левы бок і праз 2 км трапіце ў веску.

У XVI ст. Стайкі знаходзілася ў складзе Полацкага ваяводзтва, а навакольныя землі належалі полацкаму Міхайлаўскаму манастыру. Мяжа між Полацкім і Віцебскім ваяводзтвамі пралягала далей на усход, ля самага Неўля. Пасьля Ліфляндзкае вайны на падставе дарчага ліста караля Сьцяпана Батуры ад 20 студзеня 1582 г. пад назовам “Diploma fundationis Collegii Polocensis Societatis Jesu”, землі гэтыя з парушэньнем праўных нормаў былі аддадзеныя Таварыству Ісуса дзеля ўтрыманьня Полацкага езуіцкага калегіюма.

На падараваных землях быў утвораны езуіцкі фальварак Стайкі, да якога належалі некалькі навакольных вёсак і азёраў. Тут у гады Паўночнае вайны пэўны час хаваліся полацкія езуіты ад бязладзя і эпідэмій. У нядзелі навакольны люд зьбіраўся на багаслужбы да ўніяцкае Пакроўскае царквы ў Стайках, якой апекаваліся манахі Таварыства Ісуса.

28 траўня 1772 г. яшчэ да падпісаньня трохбаковага расейска-пруска-аўстрыйскага акта (05.08.1772 г.) аб падзеле Рэчы Паспалітай імпэратрыца Кацярына ІІ падпісвае загад аб утварэньні Пскоўскае губэрні з цэнтрам у Апочцы, у склад якой ўлучаныя і землі беларускага Падзьвіньня. Паводле дакумэнта тэрыторыя былога Полацкага ваяводзтва сталася падзеленай між паветамі Невельскім, Полацкім і Себескім. Мяжа між Полацкім і Невельскім паветамі пралягла як раз па землях фальварку і ў выніку частка іх трапіла ў Полацкі, а частка - у Невельскі паветы.

У 1785 годзе да фальварку належалі вёскі Барсукі, Брод, Быкова, Чаромха, Глінаўка, Галыні, Кулікі, Ліцьвінава, Пушкарова, Савіна, Стайкі, Шаршаны, Шэйкіна, Замшаны, Завоўчыха. Агулам было зямлі 419 валокаў 15 дзесяцінаў 633 сажні, падданых - 857 асобаў. У тым самым 1785 годзе тут у Стайках спачыў генэральны вікары (кіраўнік) беларускіх езуітаў Станіслаў Чарневіч.

Плян фальварка Стайкі, выкананы ў 1785 годзе паручнікам баронам фон Дэрлем

Плян фальварка Стайкі, выкананы ў 1785 годзе паручнікам баронам фон Дэрлем

Паводле загада ад 13 сакавіка 1820 г. імпэратара Аляксандра І усе езуіцкія касьцёлы, манастыры, калегіюмы і школы былі зачыненыя, а манахі выгнаныя з тэрыторыі Расейскай імпэрыі. Зямельная маёмасьць, у тым ліку і Стайкі, перайшла да дзяржавы. У 1863 г. у вясковай акрузе Стайкі налічвалася 566 рэвізовых душ.
У часе абвяшчэньня Беларускай Народнай Рэспублікі, а пазьней і першай БССР землі Невельскага, Полацкага і Себескага паветаў увайшлі ў склад Беларусі, аднак ужо ў лютым 1919 году пры ўтварэньні Літоўска-Беларускай ССР Віцебская губэрня была цалкам забраная ў РСФСР. У выніку першага узбуйненьня 10 сакавіка 1924 г. землі Віцебскае губэрні былі далучаныя да БССР, апрача паветаў Вяліскага, Невельскага і Себескага. Гэтак Стайкі засталіся па-за межамі Беларусі.

Міхась Баўтовіч

Стайкі. : Адметнасці | фота выбраных помнікаў

Стайкі.  Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы

Стайкі. Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы Пакроўская царква ў Стайках Фота © Глинков Алексей | 23/06/2012

Каментарыі