> Брэсцкая вобласць > Камянецкі раён > вёска Мінкавічы > Фальварак
Мінкавічы. Фальварак
Мінкавічы. Фальварак

Фальварак | Мінкавічы

Год пабудовы (перабудовы): XVIII
Каардынаты:
52° 20'57.38"N, 23° 33'3.29"E

Фотагалерэі

Выбраныя здымкі

Мінкавічы. Фальварак

Каплічка пры дарозе на Баршчэву Фота © К. Шастоўскі |

Мінкавічы. Фальварак

Сажалка Фота © К. Шастоўскі |

Мінкавічы. Фальварак

На падмурках сядзібнага дому ў 1984 г. пабудавалі гэтае Фота © К. Шастоўскі |

У 1522 г. Мінкавічамі валодалі Гамшэвічы. У другой палове XVIII ст. яны адашлі Сапегам. У 1722 г. Міхал Сапега аддаў Мінкавічы пад заклад у 50 тысяч злотых Юзэфу Матушэвічу. У 1862 г. Мінкавічы - уладанне Яна Швыкоўскага, удзельніка Берасцейскай змовы 1846 г. У 1890 г. яго зямельныя ўгоддзі складалі 874 дзесяціны. Ад Швыкоўских маёнтак перайшоў Здзіславу Замойскаму. Апошняй уладальніцай была Марыя Замойская, вядомая высокай гаспадарчай культурай вядзення маёнтка. З 650 дзесяцін зямлі раллёй было занята 576, сенажацямі - 45, ляснымі культурамі 30 дзесяцін.

Сядзіба закладзена Матушэвічамі ў баку ад вёскі Мінкавічы, у адлегласці 4 км па дарозе на Хатынава і Трасцяніцу. Сядзіба мела выцягнутую кампазіцыйную вось, уздоўж якой размяшчалася ўязная алея. У глыбіні стаяў просты сядзібны дом, за ім - выцягнуты баскет, абсаджаны з трох бакоў ліпамі. Завяршалася вось кампазіцыі невялікай сажалкай. Агульнае планіроўнае рашэнне сядзібы яшчэ прасочваецца. Толькі ад больш за двухсотгадовых ліп баскету засталося ўсяго 16 дрэў (астатнія зпілаваны ў апошнія гады). Ва ўязной алеі расце 5 магутных таполяў канадскіх (дыяметр ствалоў 136-143 см). Сядзібны дом, прастакутны ў плане драўляны аднапавярховы будынак з прыбудовамі, у 1986 г. абкладзены цэглай. Раней яго фасад упрыгожваў просты ганак на двух калонах. Будынак страціў ранейшы выгляд. Без змяненняў засталіся толькі маршы каменнай лесвіцы на паркавым фасадзе.

У 1890 г. Швыкоўскімі сядзіба была перапланавана па праекту У. Кронэнберга без змянення яе старой барочнай асновы. Прастора з двух бакоў баскету пейзажна аформлена. З усходняга боку невялікі дрэўны масіў з ясеня, ліпы, белай акацыі; з заходняй - падобны масіў прыняў выгляд суцэльных зараснікаў. У сядзібе была ўладкованая новая водная сістэма з двух вадаёмаў, якія мелі часткова крынічнае сілкаванне. Адна з крыніцаў працягвае функцыянаваць у парку. Сажалкі прыкметна расхілілі межы парку з паўднёва-ўсходняга боку. У фальварку з'явіліся таксама 3 новых гаспадарчых будынкі, добра прыстасаваных для сучасных патрэбаў. Пабудаваны будынкі з буйнага колатага каменя і цэглы. Вылучаюцца вялікімі памерамі складское памяшканне (35x10 м) з лучковымі вокнамі і кароўнік (17x35 м). Ад кароўніка, П-падобнага будынка (60x12 м) з унутраным панадворкам, складзенага з валуноў і бута, засталіся толькі сцены. У 1899 г. на ўзвышэнні за вадаёмам Марыяй Замойскай збудаваная каплічка ў форме калоны з крыжом у завяршэнні, якая замкнула барочную вось сядзібы і стала месцам малебнаў.

На мяжы 19 і 20 ст. фальварак Мінкавічы лічыўся ўзорным па вядзенню гаспадаркі. Вёў гаспадарку ўпраўляючы. Тут практыкаваліся тры сяўбазвароту: дзевяці-, дзесяці- і васьміпольны. Штогадовая плошча пад пасевамі жыта складала 110, пшаніцы - 15, ярыны - 95, карняплодаў - 30, бабовых раслін - 26 дзесяцін. Трава і пашы займалі ў маёнтку 176. У гаспадарцы выгадоўваліся на рэалізацыю элітныя насенні кармавой травы, бабовых і зерневых раслін: жыта шланштэдскае, пшаніца пулаўка, ячмень лерхенборг і авёс. Быдла было галандскай і альдэнбурскай пароды, авечкі нягреці.

Невялікую проста ўладкованую сядзібу уяпер займае школа і калгас. Сядзіба адвольна перабудоўваецца, насаджэнні дзічэюць. У 1990-я гг. нашчадкамі апошніх уладальнікаў Замойскіх адноўлена каплічка.

Крыніца:
А.Т. Федорук
Старинные усадьбы Берестейщины
Минск, "Беларуская Энцыклапедыя", 2004