> Віцебская вобласць > Аршанскі раён > горад Орша > Манастыр базыльянаў
Орша. Манастыр базыльянаў
Орша. Манастыр базыльянаў

Орша | Манастыр базыльянаў - Каментарыі

У Воршы прайшла канферэнцыя, прысвечаная аршанскаму кляштару базылянаў:

http://orshatut.by/kultura/krayazna%D1%9Echaya-kanferencyya-pra-bazylyany/
http://orsha.eu/rus/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/5211/
http://www.racyja.com/hramadstva/arshanskiya-krayaznautsy-planuyuts-zvyarn/
http://www.svaboda.org/a/28168778.html

Яна стала заключным акордам прыгожай грамадскай кампаніі, у якой я меў гонар удзельнічаць. Зноў жа, з гонарам хачу адзначыць, што мэты гэтае кампаніі дасягнутыя -- нават дзіркі на вокнах другога паверху, пра якія пісалася раней, на здымках у вышэй пададзеных публікацыях выглядаюць забітымі:)
Можна лічыць, што першы этап аднаўлення велічнага гістарычнага ды архітэктурнага помніка скончаны.
У якасці надзвычай станоўчага моманту варта адзначыць атмасферу згоды і ўзаемаразумення, у якой, паводле аўтараў публікацый і ўдзельнікаў, праходзіла канферэнцыя. Як вельмі слушна адзначыў аўтар публікацыі на сайце orsha.eu, гэта была нарэшце дасягнутая згода паміж царквой і грамадскасцю, да якой мы заклікалі на працягу ўсяе кампаніі.
Зраблю невялікае адступленне ад тэмы -- на маю думку, гэта вельмі станоўчы момант, які істотна адрознівае БПЦ ад калегаў у Расеі, якія справаю супраць "Pussy Riot" зрабілі выбар на карысць дзяржавы, такім чынам звязаўшы лёс царквы з лёсам цяперашніх расейскіх кіраўнікоў.
Але гэта іхныя справы. Мы ж можам толькі спадзявацца, што гэтая здаровая тэндэнцыя ў мысленні беларускай праваслаўнай гіерархіі будзе мацнець і развівацца.
Тым часам, мясцовыя ўлады чарговы раз паказалі сваю відавочную недзеяздольнасць і выразную недалёкасць, а яе прадстаўнікі -- сваю службовую неадпаведнасць. Ва ўмовах, адрозных ад нашых, гэта мусіла б стаць падставаю для кадравых зменаў.
Пакуль што выглядае, што на цяперашнім этапе менавіта канкрэтныя персаналіі ў гарадскім кіраўніцтве з'яўляюцца галоўнаю перашкодай у выратаванні, аднаўленні і развіцці багатай гістарычна-архітэктурнай спадчыны Воршы (што, дарэчы ўваходзіць у кола іхных непасрэдных службовых абавязкаў, за выкананне якіх яны атрымліваюць грошы). А задач у гэтае справе яшчэ так шмат!
Таксама варта адзначыць, што падчас гэтае кампаніі з'явіліся прыкметы вяртання да жыцця арганізаванага краязнаўчага руху, традыцыйна вельмі актыўнага ў Воршы (гл. http://vlib.by/PRIDVINIE-11/PERSONS/Vasileyski_DM.htm). Будзем спадзявацца, што і гэтая станоўчая тэндэнцыя будзе мацнець і пашырацца. адказаць
Упершыню за больш як дзесяць гадоў будынак былога базылянскага кляштара ў Воршы будзе зімаваць, накрыты моцным ды прыгожым дахам. Паспелі зрабіць акурат да першага снегу, да ўчорашняй завірухі. Але тая ж завіруха прымушае звярнуць увагу і на недаробкі, у прыватнасці, на дзіркі у вокнах другога паверха усходняга фасаду, які выходзіць на раку Аршыца.

Гэтыя дзіркі добра праглядаюцца на фотаздымках у свежым артыкуле на сайце Радыё Свабода: http://www.svaboda.org/a/kliastar-bazyljanau-u-vorsy-nakryli-dacham-alie-vokny-nie-pastavili/28074262.html

Магчыма, іх пакінулі адмыслова, каб сохлі прамоклыя за дзесяць гадоў муры, але ж падчас завірухі кшталту ўчорашняй, ці моцнага касога дажджу, у гэтыя дзіркі будзе патрапляць снег альбо вада, і што тады карысці ад такой прасушкі?

Таксама актуальны выгляд помніка (на 24.10.2016) можна пабачыць на новых здымках, дададзеных сёння (горы зямлі на здымках -- вынік пракладкі газапроваду, паводле маёй інфармацыі, пад надзейным кантролем археолагаў). адказаць
Будынак былога базылянскага кляштара ў Воршы ўжо накрыты дахам з металапрофіля, на дадзены момант на аб’екце вядуцца працы па закрыцці ваконных праёмаў:
http://orsha.eu/bel/%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%8B/4822/ адказаць
15 верасня даследчыкі і краязнаўцы Аршаншчыны Таццяна Вароніна, Віктар Михасёў и Віктар Андрэеў разам са святаром Серапіонам агледзілі памяшканні былога бызыліянскага манастыра, каб зразумець яго стан. Болей тут:
http://orshatut.by/kultura/kraevedy-agledzeli-bazylyany/ адказаць
Паводле паведамлення мясцовага рэсурса, дах на аршанскіх "базылянах" зроблены:
http://orsha.eu/bel/%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%8B/4722/
Але паводле змешчаных тут жа здымкаў, пакуль нельга казаць пра паўнавартасную кансервацыю, бо на другім паверсе засталіся адкрытыя вокны. адказаць
На будынку базылянаў у Воршы ўзводзіцца дах. Ёсць спадзяванне, што кансервацыя будынка будзе паўнамаштабнай, гэта значыць, што будуць забітыя і ўсе вокны. Але як у такой сітуацыі зрабіць так, каб сохлі муры, якія за столькі гадоў павінныя былі набраць у сябе нямала вільгаці? Бо калі досыць шчыльна заб'юць вокны, і, такім чынам, абмяжуюць цыркуляцыю паветра, то мокрыя сценкі стануць гніць. Можа, нехта падкажа, які ёсць у будаўнікоў і адмыслоўцаў вопыт? адказаць
Накіраваў сакратару Грамадскай назіральнай камісіі па ахове гісторыка-культурнай спадчыны пра Міністэстве культуры сваю прапанову наконт уключэння ў парадак дня наступнага паседжання, прысвечанага аршанскаму базылянскаму кляштару, пытання наконт адзначэння культурніцкага значэння гэтага будынка ў гісторыі горада.

Вынікі маіх павярхоўных пошукаў, пераважна праз Сеціва, былі скарыстаныя ў адным з нашых лістоў, вось урывак:

> Як Вам, напэўна, добра вядома, гэты будынак мае надзвычай багатую

> гісторыю ў якасці цэнтра духоўнай асветы. З 1842 года тут

> размяшчаўся Свята-Пакроўскі мужчынскі манастыр і Аршанскае духоўнае

> вучылішча. З вучылішчам звязаныя жыццё і дзейнасць вядомага

> беларускага этнографа, фалькларыста, лексікографа Івана Насовіча.

> Вучылішча падрыхтавала многіх працаўнікоў Царквы, яго выпускнікамі

> сталі вядомыя царкоўныя дзеячы, у прыватнасці, старац Міхаіл

> (Едлинский), а таксама выбітныя беларускія літаратары, Міхась Зарэцкі і Васіль Шашалевіч.

Таксама варты ўвагі той факт, што ў гэтым будынку размяшчаўся першы Аршанскі краязнаўчы музей, а ў 90-ыя гады -- майстэрні аршанскіх мастакоў, якія пакінулі свой след у гісторыі горада.

Нешта мне падказвае, што трэба адразу патрабаваць, каб магчымасць адзначэння гэтага культурніцкага элементу была ўлічаная падчас стварэння праэкту рэстаўрацыі. адказаць
Карэспандэнт Радыё Рацыя прыехаў у Воршу, каб наведаць месца, на якім стаіць будынак колішняга былога кляштара базылянаў, і засведчыць на фотаздымках, наколькі інтэнсіўна накрываюць дахам помнік архітэктуры:
Чытаць больш на: http://www.racyja.com/hramadstva/u-vorshy-bazyliyanski-klyashtar-pachali-na/ адказаць
Былы кляштар базылянаў у Воршы накрыюць часовым дахам да 23 жніўня. Чытаць болей:
http://orsha.eu/rus/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/4581/ адказаць
На базылянах пачалі рабіць дах -- чытаць болей тут:
http://www.svaboda.org/a/restauracyja-histarycznych-pomnikau-pa-bielarusku/27915520.html адказаць
Стан помніка культуры рэспубліканскага значэння, былога кляштара базылянаў у Воршы, і праблемы па яго захаванні былі абмеркаваны на пасяджэнні грамадскай камісіі пры Міністэрстве культуры 28 ліпеня.
Чытаць болей:
http://orshatut.by/kultura/v-ministerstve-kultury-govorili-ob-orshe/ адказаць
Вынікам актыўнай перапіскі з нагоды прызначанай на 28-е ліпеня сустрэчы Грамадскай назіральнай камісіі па ахове гісторыка-культурнай спадчыны пра Міністэстве культуры з аршанскімі краязнаўцамі сталі яшчэ дзве прапановы, якія варта было б абмеркаваць падчас гэтае імпрэзы:
- каб дзяржава абазначыла тэрміны для правядзення кансервацыі і рэстаўрацыі гэтага канкрэтнага помніка (былога кляштара базылянаў у Воршы);
- каб была праведзеная экспертыза дзеля вызначэння ступені пагаршэння стану помніка за час знаходжання ва ўласнасці царквы. адказаць
Рэсурс krynica.info зноў азваўся на падзеі вакол базылянаў у публікацыі "Грамадскасць Оршы мае намер пераканаць БПЦ адмовіцца ад зруйнаванага кляштара". І зноў публікацыя на гэтым рэсурсе выклікае пытанні.
Найперш -- наконт загалоўка. Публікацыя збольшага грунтуецца на пададзеных вышэй маіх прапановах, але адкуль аўтарка публікацыі ўзяла звесткі пра намер пераконваць у нечым БПЦ -- мне невядома.
А вось адзін з пасажаў з гэтае публікацыі выклікае шчырае здзіўленне і нават горкі смех:
"Прадстаўнікі аршанскай супольнасці выказваюць сумнеў у гатоўнасці святароў БПЦ да дыскусіі, хаця пэўны час таму на тэрытрыі кляштара былі пачатыя рэстаўрацыйныя працы пад кіраўніцтвам манахіні Даніілы, насельніцы віцебскага Успенскага жаночага манастыра."
Справа ў тым, што ніжэй адмыслова працытаваны ліст з Віцебскай епархіі, дзе выказваецца гатоўнасць да ўдзелу ў "круглым стале".
На чым жа грунтуюцца звесткі пра нейкія "рэстаўрацыйныя працы пад кіраўніцтвам манахіні Даніілы" -- увогуле цяжка сказаць. Заўважу толькі, што калі аўтарка публікацыі хацела такім чынам адзначыць заслугі адпраўленай у адстаўку манахіні, то на справе яна такім чынам толькі сур'ёзна падставіла сваю фаварытку, бо "рэстаўрацыйныя працы" без зацверджанага праэкту -- падсудная справа!
Вельмі падобна на савецкую показку пра аднаго прадстаўніка малых народаў расейскага СІбіру, што лічыў сябе пісьменнікам, хоць ня ўмеў чытаць. адказаць
Даўнія роздумы і нядаўні абмен ідэямі, пры сустрэчах і праз ліставанне, дапамаглі сфармуляваць некалькі прапаноў што да парадку дня “круглага стала”, што будзе наладжаны ў Менску, верагодна, 28 ліпеня.
Найперш, трэба пазбавіцца няпэўнасці, якая існуе дзякуючы некалі распаўсюджанай версіі пра тое, што мясцовыя кіраўнікі царквы зусім не хацелі браць сабе будынак кляштара базылянаў, але мясцовыя ўлады іх да гэтага змусілі.
Я думаю, што з высвятлення менавіта гэтага пытання і трэба пачынаць гаворку, бо, калі прадстаўнікі царквы гэтую версію пацвердзяць, і пацвердзяць сваё жаданне пазбавіцца ад гэткага “падарунка”, то далейшае абмяркаванне мусіць ісці ў рэчышчы высвятлення юрыдычнай працэдуры і тэхнічных аспектаў вызвалення царквы ад гэтае маёмасці, і, адпаведна, ад звязаных са статусам уладальніка абавязкаў.
Мне здаецца, гэта было б вельмі дэмакратычна і справядліва ў дачыненні да БПЦ, і дазволіла б нарэшце перайсці ад спрэчак і абмену папрокамі непасрэдна да справы ратавання помніка. А для выпрацоўкі прапаноў адносна далейшага лёсу будынка без прадстаўнікоў БПЦ трэба праводзіць асобную нараду (на якой, калі што, у мяне таксама ёсць што сказаць:)).
У тым жа выпадку, калі царква заявіць пра сваё, нічым не абумоўленае, жаданне валодаць гэтым будынкам, далей варта заняцца распрацоўкаю прапаноў па вырашэнні некалькіх відавочных на гэты момант пытанняў, у прыватнасці, пра выдзяленне кансервацыі помніка ў асобны этап ягонага аднаўлення. Наколькі мне вядома, дагэтуль кансервацыю было вырашана асобна не выдзяляць, і меркавалася адразу рабіць паўнамаштабную рэстаўрацыю, і менавіта такі ход падзей закладваўся ў праэкт. Але з улікам таго, як справы ішлі дагэтуль, і наяўнае эканамічнае сітуацыі (пры адсутнасці якіх-небудзь спадзяванняў на яе паляпшэнне ў перпектыве) цяпер варта паклапаціцца найперш пра тэрміновае спыненне далейшага разбурэння помніка. Пасля станоўчага вырашэння гэтага пытання трэба вызначыць канкрэтныя крокі, якія павінны зрабіць дзеля гэтага ўладальнік, з улікам патрабаванняў Міністэрства культуры як галоўнага распарадчага і кантрольнага дзяржаўнага органа ў справе захавання архітэктурнай спадчыны.
Пасля гэтага застанецца вырашыць пытанне фінансавага забяспячэння кансервацыі, а таксама ўдзелу ў гэтым дзяржавы і грамадскасці.

адказаць
У апошнім лісце з Мінкульту (гл. вышэй) утрымліваецца рэкамендацыя "на адрас Kaмicii накіраваць прапанову па зместу парадку дня пасяджэння" круглага стала, прысвечанага аднаўленню былога базылянскаша кляштара ў Воршы.
Спадзяюся, што дыскусія вакол аршанскіх базылянаў прыцягнула дастаткова шырокую ўвагу з боку не толькі аршанскай грамадскасці.
Таму ў рэчышчы падрыхтоўкі парадку дня мы будзем удзячныя за прапановы, падказкі і заўвагі, выказаныя тут жа ў каментарах. адказаць
Для эфектыўнасці "круглага стала", прысвечанага праблеме выратавання аршанскіх базылянаў (паводле папярэдніх звестак, ён адбудзецца напрыканцы першай дэкады ліпеня), можа мець крытычнае значэнне магчымасць прыехаць у Менск для ўсіх зацікаўленых прадстаўнікоў грамадскасці.
Але па цяперашнім часе гэта можа стварыць пэўныя цяжкасці для некаторых з іх.
Таму ўсяляк віталася б грашовая дапамога на гэтыя мэты.
Самы аптымальны шлях -- гэта каб нехта, хто збіраецца прыехаць на "круглы стол", дапамог дабрацца туды і некаму, хто хацеў бы патрапіць, але не можа сабе гэтага дазволіць.
Прапановы дапамогі і просьбы аб дапамозе можна змяшчаць тут жа ў каментарах. адказаць
Цытую адказ з Віцебскай епархіі:

По существу Вашего обращения к Патриаршему Экзарху всея Беларуси Митрополиту Минскому и Заславскому Павлу и Министру культуры Республики Беларусь Светлову Борису Владимировичу с предложением провести в г.Орше круглый стол с участием представителей Витебской епархии, представителей Министерства культуры Республики Беларусь, проектировщиков, представителей власти и других заинтересованных лиц, настоящим, по благословению Его Высокопреосвященства, Высокопреосвященнейшего Димитрия, Архиепископа Витебского и Оршанского, сообщаем, что Витебская епархия поддерживает данную инициативу и готова рассмотреть конкретные дату и место проведения круглого стола.

Секретарь Витебской епархии
протоиерей Владимир Резанович
адказаць
Падаю поўны тэкст ліста з Мінкульту, атрыманага ў адказ на ніжэй працытаваны ліст аршанскай грамадскасці:

Аб захаванні аб’екта гісторыка- культурнай спадчыны

Па выніках разгляду звароту адносна захавання манастырскага корпуса былога кляштара базыльян у г. Орша інфармуем.
Названыя ў звароце нарматыўныя прававыя акты па пытаннях атэстацыі юрыдычных асоб i індывідуальных прадпрымальнікаў, якія ажыццяўляюць дзейнасць у сферы будаўніцтва, падрыхтаваны ў адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 14 студзеня 2014 г. № 26 «О мерах по совершенствованию строительной деятельности» (далей - Указ). Згодна падпункту 2 пункта 23 названага Указа на аб’екты, па якіх да ўступлення ў сілу гэтага Указа пачалася распрацоўка праектнай дакументацыі або такая дакументацыя распрацавана i зацверджана, дзейнасць яго не распаўсюджваецца. Выбар распрацоўшчыка праектнай дакументацыі на аб’ектах гісторыка-культурнай спадчыны з улікам наяўнасці атэстата адпаведнасці на права правядзення праектных работ або яго замена згодна з заканадаўствам ажыццяўляецца заказчыкам гэтых работ.
Міністэрствам культуры па заяве заказчыка работ на гісторыка- культурнай каштоўнасці - прыхода Свята-Пакроўскага храма г. Оршы Віцебскай Епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы, былі выдадзены дазволы на права выканання навукова-даследчых і праектных работ на гісторыка-культурнай каштоўнасці ад 27.04.2012 № 11-01-08/421 i ад 12.12.2013 № 11-01-08/593. Па прадстаўленаму ў Міністэрства культуры эскізнаму праекту, распрацаванаму ПВУП “ПМ архітэктара Лук’янчыка М.І.” (навуковы кipaўнiк Лук’янчык М.І.), было падрыхтавана заключэнне ад 26.12.2013 № 11-01-05/678, якім прадстаўленае эскізнае рашэнне па рэстаўрацыі корпуса кляштара ўзгоднена для далейшага праектавання з улікам аднаўлення страчаных элементаў будынка на падставе матэрыялаў комплексных навуковых даследаванняў. Да цяперашняга часу зацвярджаемая частка праектнай дакументацыі ад выканаўцы работ (праектнай арганізацыі) у Міністэрства культуры не паступала. Пры гэтым уласнік гісторыка- культурнай каштоўнасці, якому было накіравана прадпісанне Міністэрства культуры ад 03.04.2012 № 11-02-02/005 аб прыняцці мер па захаванні аб’екта спадчыны, праінфармаваў адносна адсутнасці сродкаў на выкананне работ.
Артыкулам 38 Закона работы па забеспячэнню належнага тэхнічнага i санітарнага стану матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей (акрамя работ на фасадах) могуць выконвацца на гэтых гісторыка- культурных каштоўнасцях штодзённа або з іншай перыядычнасцю без атрымання дазволу Міністэрства культуры. Названая прававая норма дазваляе падрыхтаваць пералік мерапрыемстваў па кансервацыі будынка, прадугледзець меры па недапушчэнні страты аб’екта гістарычнай спадчыны.
Віды работ i паслядоўнасць ix выканання вызначаюцца распрацаванай, узгодненай i зацверджанай ва ўсаноўленым парадку праектнай дакументацыяй, якой абумоўлены тэрміны вытворчых мерапрыемстваў.
Узгадненне пазіцый зацікаўленых у захаванні i прыстасаванні названага помніка архітэктуры, пераадоленне узнікаючых непаразуменняў, а таксама выпрацоўка плана далейшых дзеянняў i форм удзелу грамадскасці можа быць ажыццёўлены з выкарыстаннем магчымасцей грамадскай назіральнай Kaмicii пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь па ахове гісторыка-культурнай спадчыны, сфарміраванай паводле пастановы Савета Miнicтpaў Рэспублікі Беларусь ад 22 кастрычніка 2008 г. № 1570. Старшыня Kaмicii Бутэвіч А.І. пpaiнфapмaвaны аб актуальнасці разгляду азначанага пытання. Для яго падрыхтоўкі рэкамендуем на адрас Kaмicii накіраваць прапанову па зместу парадку дня пасяджэння.
У адпаведнасщ з артыкулам 10 Закона мясцовыя прадстаўнічыя i выканаўчыя органы ўдзельнічаюць у рэалізацыі дзяржаўнай пaлiтыкі ў сферы аховы гісторыка-культурнай спадчыны шляхам арганізацыі i садзейнічання ажыццяўленню мерапрыемстваў па захаванні i aднaўлeннi гісторыка-культурных каштоўнасцей, спрыяюць грамадскім аб’яднанням у сферы аховы гісторыка-культурнай спадчыны, заахвочваюць грамадзян, якія пражываюць на адпаведнай тэрыторыі, да ўдзелу ў ахове гісторыка- культурнай спадчыны. 3 улікам адзначанага на адрас уласніка гісторыка- культурнай каштоўнасці i Аршанскага раённага выканаўчага камітэта нaкipaвaнa прапанова аб неабходнасці прыняцця мер па прадухіленні пагаршэння стану noмнiкa архітэктуры i правядзення яго кансервацыі.
Адначасова варта адзначыць, што Miнicтэpствa культуры не ўпаўнаважана даваць каментарыі выказванням па пытаннях, якія не ўваходзяць у яго кампетэнцыю.
Дадзены адказ можа быць абскарджаны ў парадку, устаноўленым часткай першай пункта 1 артыкула 20 Закона Рэспублікі Беларусь “Об обращениях граждан и юридических лиц”.

Намеснік Міністра
А.А. Яцко
адказаць
Тым часам, абодвум суб’ектам, якія маюць магчымасць і абавязак выратаваць помнік, быў накіраваны яшчэ адзін ліст, у якім утрымліваецца прапанова правядзення ў горадзе мерапрыемства, якое б дазволіла вырашыць усе непаразуменні ды саштурхнуць справу з мёртвай кропкі. Падаю тэкст ліста ніжэй:

Міністру культуры Рэспублікі Беларусь
Святлову Барысу Уладзіміравічу
Мітрапаліту Мінскаму і Заслаўскаму Паўлу,
Патрыяршаму Экзарху ўсяе Беларусі

Шаноўны Барыс Уладзіміравіч!
Высокапраасвяшчэннейшы Уладыка Павел!

Як вам,напэўна, добра вядома, мы, аршанскія краязнаўцы і проста неабыякавыя грамадзяне, неаднойчы звярталіся да цяперашніх уладальнікаў гістарычнага і архітэктурнага помніка рэспубліканскага значэння, будынка былога базылянскага кляштара ў Воршы, дзеля таго, каб выразіць сваю незапакоенасць ягоным станам і адсутнасцю заўважных крокаў да ягонага выратавання.
Двойчы мы пісалі прадстаўніку найвышэйшай царкоўнай улады – Мітрапаліту Мінскаму і Заслаўскаму, Патрыяршаму Экзарху ўсяе Беларусі. Адказвалі нам, праўда, кіраўнікі ніжэйшага рангу. Апошні раз нам адказаў архіепіскап Віцебскі і Аршанскі Дзімітрый (ліст №12 ад 20.01.2016). Адзначым, што адказ прыйшоў толькі пасля нашага звароту ў пракуратуру.
Негледзячы на тое, што адказ гэты складаўся амаль паўгода, ён утрымлівае шэраг сцверджанняў, якія патрабуюць дадатковай інфармацыі ад кіраўніцтва БПЦ, а таксама абвяржэння альбо тлумачэння ад Міністэрства культуры, як кампетэнтнага дзяржаўнага органа.
У лісце, у прыватнасці, сцвярджаецца наступнае:
Пока не будет готова и утверждена проектная документация, над которой в Минске работает архитектурная мастерская, никаких дополнительных конструкций, даже временных, в старинном здании делать нельзя: это повлечет за собой юридические санкции и штрафы. Причем, жалобы на ведение несанкционированных работ поступают от тех же лиц, что ратуют о скорейшей реконструкции.
Адразу адзначым недакладнасць сцвярджэння пра скаргі на спробы ўласніка хоць нешта рабіць дзеля кансервацыі будынка, якія нібыта накіроўвалі тыя асобы, што патрабуюць ад уласніка дзеянняў па кансервацыі помніка. Мы не толькі не скардзіліся — больш за тое, мы даўно чакаем працягу такіх дзеянняў.
Аднойчы мы ўжо звярталіся ў Міністэрства культуры па тлумачэнні адносна таго, ці забараняе дзейнае заканадаўства ўласніку архітэктурнага помніка праводзіць кансервацыю будынка. У прыватнасці, рабіць часовы дах і закрываць ваконныя праёмы.
Мы атрымалі адказ, з якога можна было зразумець, што заканадаўства поўнасцю дазваляе ўласніку такія дзеянні. У лісце нумар 01-19/Кол-258 ад 15.10.2013, падпісаным намеснікам Міністра культуры А. А. Яцко, было паведамлена: «Плануемыя першачарговыя кансервацыйныя мерапрыемствы па ўладкаванні часовага даху на будынку манастырскага корпуса адносяцца да работ па забеспячэнні належнага тэхнічнага і санітарнага стану гісторыка-культурнай каштоўнасці, могуць выконвацца ў рамках артыкула 38 Закона РБ «Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь»без атрымання дазволу Міністэрства культуры.»
Мы просім яшчэ раз удакладніць гэтае пытанне, і, пажадана, асобна давесці пазіцыю Міністэрства ўласніку. Бо аконныя праёмы помніка архітэктуры закрытыя толькі часткова, ён стаіць без даху, і гэта садзейнічае далейшаму непапраўнаму разбурэнню.
Далей у лісце архіепіскапа Дзімітрыя напісана наступнае:
В соответствии с новыми требованиями, установленными постановлениями Совета Министров Республики Беларусь от 21.03.2014г. №252 «О некоторых вопросах аттестации юридических лиц и индивидуальных предпринимателей, руководителей, специалистов организаций и индивидуальных предпринимателей, осуществляющих деятельность в области строительства» и Министерства архитектуры и строительства Республики Беларусь от 02.05.2014г. №25 «О некоторых вопросах аттестации юридических лиц и индивидуальных предпринимателей, осуществляющих отдельные виды архитектурной, градостроительной, строительной деятельности (их составляющие), выполнение работ по обследованию зданий и сооружений», не все проектные организации на сегодняшний день имеют лицензию на осуществление деятельности в отношении памятников архитектуры такого значения, как Покровский монастырь г.Орши, и в связи с вынужденной сменой проектировщика окончание проектной документации затягивается.
Гэткія тлумачэнні падаюцца дзіўнымі, бо яшчэ ў пачатку пазамінулага года гаварылася пра блізкае завяршэнне праэкта рэстаўрацыі. Прычына, па якой працэс стварэння гэтага праэкту спыніўся, нам невядомая. Просім удакладніць гэтае пытанне.
Патрабуе Вашага тлумачэння і наступнае сцверджанне, якое ўтрымліваецца ў лісце архіепіскапа Дзімітрыя:
Специалисты, которые делали заключение по состоянию здания, предупреждают о необходимости следовать всем технологическим условиям реставрации. После того, как будут укреплены и наращены стены, должно пройти два года, прежде чем можно будет приступить к оштукатуриванию. Таким образом, реставрация здания никак не сможет произойти в течение одного-двух лет.
Мы хочам яшчэ раз удакладніць: наша занепакоенасць выкліканая найперш цяперашняй неабароненасцю будынка ў дачыненні да ўздзеяння прыроднай стыхіі, у выніку чаго будынак працягвае разбурацца.
Мы настойваем на неабходнасці тэрміновай кансервацыі будынка, з тым, каб можна было захаваць як мага больш ад яго гістарычнай першаасновы, каб можна было абысціся без залішняй мадэрнізацыі будынка, і каб было як найменш пагрозы скажэння ягонага гістарычнага аблічча.
Мы штораз нагадваем, што працяг разбурэння будынка прывядзе да ўскладнення і ўздаражэння ягонай пазнейшай рэстаўрацыі, стварэння большай пагрозы скажэння ягонага гістарычнага аблічча, і што найбольш трывожыць, да магчымага поўнага разбурэння помніка і стварэння на ягоным месцы малакаштоўнага новабуда.
Нарэшце, хацелася б адкаментаваць наступны пасаж з ліста архіепіскапа Дзімітрыя:
За годы советской власти были разрушены сотни храмов, являющихся, в том числе, памятниками архитектуры различных категорий. Обезглавленные, взорванные храмы, выстроенные Церковью на века, долгое время являлись немым укором. Где были тогда оршанские краеведы? Да и с началом перестройки не были слышны их протестующие голоса. И только с 2005 года, когда собственником храма-памятника архитектуры, стала Православная Церковь, обескровленная на протяжении более 70 лет, и собственными силами восстанавливающая народное достояние, вдруг проявилось беспокойство со стороны определенной категории оршанцев.
Нам падаецца нелагічнымі і неадэкватнымі падобныя закіды ў бок аршанскіх краязнаўцаў, у тым ліку таму, што гэта аніяк не тлумачыць упартага нежадання цяперашніх уласнікаў будынка выконваць свае абавязкі, прадугледжаныя законам. Болей за тое, гэта не спрыяе наладжванню нармальных партнерскіх адносінаў паміж грамадскасцю і царквой.
Тым не меней адзначым непраўдзівасць такіх закідаў, якія, да таго ж, паўтараюцца амаль у кожным адказе прадстаўнікоў БПЦ на нашыя звароты. Дзеля пацвярджэння сваёй рацыі хочам звярнуць увагу на некалькі публікацый ў газеце “Чырвоная змена”. 19 снежня 1987 года ў гэтай газеце выйшаў артыкул Алены Тананы “Каго падманваем?”, разам з маштабнай падборкай фотаздымкаў, якія адлюстроўвалі тагачасны стан будынка, што выкарыстоўваўся тады ў якасці падменнага жытла. У нумары ад 26 сакавіка наступнага года былі змешчаныя матэрыялы рэдакцыйнага рэагавання на гэтую публікацыю.
Менавіта з гэтай публікацыі пачалося шматгадовае змаганне аршанскай грамадскасці за гэты помнік. І менавіта высілкамі грамадскасці ўдалося ў 2005 годзе перадухіліць будаўніцтва ізалятара часовага ўтрымання на падмурку царквы Апекі Маці Божай.
На заканчэнне, з улікам пералічаных вышэй разыходжанняў у інтэрпрэтацыі патрабаванняў заканадаўства і непаразуменняў паміж зацікаўленымі бакамі, мы хацелі б прапанаваць правесці ў Воршы “круглы стол” з удзелам як прадстаўнікоў Віцебскай епархіі БПЦ (а пажадана, і вышэйшага кіраўніцтва царквы) і прадстаўнікоў Мінкульту, так і стваральніка праэкта рэстаўрацыі М.І. Лук’янчыка, В. М. Ляўко (ад НАН Беларусі), прадстаўнікоў мясцовых уладаў і пракуратуры, а таксама тых прадстаўнікоў грамадскасці, якія выказвалі сваю незапакоенасць лёсам будынка, у тым ліку нашага вядомага земляка Міколу Купаву і кіраўніка Таварыства аховы помнікаў Антона Астаповіча.
Ёсць шанец, што падчас падобнае імпрэзы ўсе зацікаўленыя бакі змогуць не толькі пераадолець непаразуменні, але і дамовіцца пра далейшую каардынацыю і аб’яднанне сваіх высілкаў, выпрацаваць план далейшых дзеянняў, дамовіцца пра формы канструктыўнага і плённага ўдзелу грамадскасці ў справе захавання і аднаўлення помніка.


Пакуль маем толькі папярэдні адказ з канцылярыі Экзарха:

11 мая 2016г. № 4-32/018
Ваше обращение от 04.05.2016 года, поступившее на имя митрополита Минского и Заславского Павла, Патриаршего Экзарха всея Беларуси, согласно резолюции Его Высокопреосвященства, направлено 11.05.2016 года (исх.№ 4-04/17) в Витебскую епархию, в компетенцию которой входит решение поставленных в Вашем обращении вопросов, для рассмотрения и подготовки ответа по существу.
Адрес Витебского Епархиального управления: ул.Чехова,19, 210026, г.Витебск. тел. 8-0212-48-52-05.
Ответственный секретарь управления делами Минской Экзархии
протоиерей Андрей Волков. адказаць
У той час, як вакол помніка не назіраецца якой-кольвек дзейнасці, а ўся папярэдняя актыўнасць знайшла адбітак толькі ў развешванні будаўнічай сеткі, усё болей увагі звяртаюць на сябе новабуды на тэрыторыі ахоўнай зоны будынка.
Першай была драўляная царква. Колішняя “апякунка” помнікам манашка Данііла даволі няўклюдна тлумачыла яе ўзвядзенне неабходнасцю маліцца за ахвярадаўцаў -- нібыта ў горадзе да гэтага не было дзе памаліцца.
Узвядзенне двухпавярховага "сховішча будматэрыялаў" таксама абгрунтавана даволі слаба -- бо раней манашка Данііла распавядала, што ёй з яе памочнікамі, добраахвотнымі і наёмнымі, удалося расчысціць і прывесці ў парадак некалькі памяшканняў у самім будынку, цалкам прыдатных для захоўвання будматэрыялаў. Болей за тое -- у каго б паднялася рука красці ў царквы? Асабліва калі плот у плот -- галоўны будынак міліцыі ў горадзе?
Пры гэтым -- абодва будынкі, размешчаныя ў ахоўнай зоне, узводзіліся без папярэдніх даследванняў грунту на магчымыя археалагічныя знаходкі.
Гэта зацікавіла аршанскіх жыхароў, вока якіх абражаюць руіны ў самым цэнтры горада, і яны задалі свае пытанні адносна выканання ўсіх законных працэдур мясцовай пракуратуры.
Вынікам стаў ліст з райвыканкама, змест якога ў пэўнай ступені нагадвае шыфроўку. Падобна, што дзеля расшыфроўкі напісанага ў гэтым лісце некалі давядзецца звярнуцца ў Інспекцыю дзяржаўнага кантролю і нагляду за будаўніцтвам, але пакуль што прапаную пазнаёміцца з ягоным тэкстам:

На Ваш калектыўны зварот у пракуратуру Аршанскага раёна аб законнасці будаўніцтва капліцы і будынка невядомага прызначэння на тэрыторыі ахоўнай зоны каля жылога корпуса былога кляштара базыльянаў другой паловы XVIII стагоддзя па зав. Музейным, 12 у г. Оршы, Аршанскі раенны выканаўчы камітэт паведамляе.
24.05.2012 Прыход Свята-Пакроўскага храма г. Оршы Віцебскай Епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы звярнуўся да старшыні Аршанскага гарвыканкама за дазволам правядзення праектна- вышукальных работ па аб’екце «Рэстаўрацыя з рэканструкцыяй Свята- Пакроўскага манастыра г. Оршы Віцебскай дыяцэзіі (жылы корпус былога манастыра базыльянаў другой паловы XVIII стагоддзя) па зав. Музейным, 12», падаўшы з Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь дазвол на права правядзення работ на гісторыка-культурных каштоўнасцях ад 27 красавіка 2012 г. № 11-01-08/281.
Аршанскім гарадскім выканаўчым камітэтам 21.05.2012 прынята рашэнне № 525 аб выкананні праектна-вышукальных работ па аб’екце «Рэстаўрацыя з рэканструкцыяй Свята-Пакроўскага манастыра г. Оршы Віцебскай дыяцэзіі (жылы корпус былога манастыра базыльянаў другой паловы XVIII стагоддзя) па зав. Музейным, 12 у г. Оршы» (далей аб’ект).
01.06.2012 падрыхтавана архітэктурна планіровачнае задание №58/12.
Распрацоўшчык праектна-каштарыснай дакументацыі па аб’екце ПВУП «Праваслаўная майстэрня архітэктара М.І.Лук’янчыка» г. Мінск.
08.08.2014 Аршанскім раенным выканаўчым камітэтам было ўзгоднена ўзвядзенне часовага драўлянага збудавання для захоўвання будматэрыялаў на тэрыторыі, якая належыць Віцебскай дыяцэзіі гіа зав. Музейным, 12, без прылады падмуркаў і правядзення земляных работ.
Узвядзенне часовага будынка капліцы ажыццеўлена без прылады падмуркаў і правядзення земляных работ на дадатковым зямельным участку прадастаўленага Прыходу Свята-пакроўскага храма г. Оршы Віцебскай дыяцэзіі Беларускай Праваслаўнай Царквы для будаўніцтва аб’екта «Будаўніцтва храма-капліцы каля разбуранага Свята- Пакроўскага манастыра. Пасведчанне № 240/1010-1667 аб дзяржаўнай рэгістрацыі ў адносінах зямельнага участку.
Дадаткова паведамляем, што ў выпадку Вашай нязгоды з дадзеным адказам, у адпаведнасці з арт. 7, 20 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб звароце грамадзян і юрыдычных асобаў» Вы маеце права абскардзіць яго ў Віцебскі абласны выканаўчы камітэт.
Намеснік старшыні А.І.Пальвінскі

P.S.
Перадапошні абзац, той, які адказвае на пытанне пра наяўнасць усіх належных дазволаў і ўзгадненняў на будаўніцтва капліцы на ахоўнай тэрыторыі, уражвае сваёй стрыманай нешматслоўнасцю:) ды выклікае пэўныя падазрэнні. Але пакінем высвятленне падрабязнасцяў кампетэнтным структурам.
Дзіўна, што ў пабудаваным без грунтоўных падмуркаў будынку дазволена збіраць людзей і праводзіць шматгадзінавыя службы. Але пакінем і гэта на сумленні адказных асоб.
Яшчэ варта адзначыць, што калі больш уважліва прыгледзецца да фота абодвух будынкаў, ствараецца ўражанне, што іхныя падмуркі знаходзяцца даволі глыбока ў зямлі.

адказаць
Раней на гэтым форуме паведамлялася пра тое, што ў мінулым годзе на старонках "Хрысціянскага інфармацыйнага парталу "Крыніца" быў змешчаны артыкул, які некрытычна падаваў пазіцыю царквы адносна спрэчак вакол помніка архітэктуры -- жылога будынка былога базылянскага кляштара ў Воршы. У прыватнасці, у гэтай публікацыі пэўнае месца адводзілася вядомаму беларускаму мастаку, аршанцу па нараджэнні і духу Міколу Купаву. У сувязі з гэтым Мікола Мікалаевіч палічыў неабходным адказаць асобным артыкулам, які прапанаваў для публікацыі на тым жа партале. У прыватнасці, ён піша:
"Кожны раз, калі наведваю Воршу, прыходжу да Аршыцы амаль у цэнтры горада, каб паглядзець на руіны кляштара Базылянаў з надзеяй на пазітыўныя зьмены ў ходзе рэстаўрацыі помніка. Але штогод бачу адно і тое: кляштар гібее, нават ніякага рамонту, ці падрыхтоўкі да ўсяабдымнай рэстаўрацыі не відаць. І так з году ў год. Асабліва хваляванне ахоплівае, калі прыходзе вясна: самы спрыяльны час для рамонтна-рэстаўрацыйных прац.
І вось сёлета ўжо настаў апошні месяц вясны, а значыць тры месяцы, калі не чатыры з ўлікам асблівых кліматычных умоў сёлета, можна весці гэткія плённыя працы. Але ніякіх прац на кляштары так і невідно. У вясенне-летне-восеньскі перыяд года кожны дзень спрыяльны для такіх мерапрыемстваў, а яны не выкарыстоўваюцца.
Калі ў мяне ўзнік клопат пра лёс кляштара і адначасова думка пра тое, як дапамагчы, каб пачаліся аднаўленчыя працы, я пазнаёміўся з аўтарам праекта рэстаўрацыі, убачыў незавершаны праект і Мікалай Лук’янчык мне распавёў, што манашка ганарар калектыву, які выконвае праект прывозе ў канвертах і дагэтуль не разьлічылася за папярэднія працы. Таму людзі ня хочуць далей працаваць, бо за гэтую іхнюю працу не атрымліваюць неабходныя ганарары. Я сабе тыды падумаў: “А навошта вазіць грошы ў канвертах, калі можна выслаць на рахунак майстэрні?” Але ладна. Шкада толькі, што ўзаемаадносіны праектнай майстэрні з т.зв. заказчыкам у тупіковым стане: праект не завершаны, помнік не рэстаўруецца".
Поўны тэкст можна прачытаць тут:
http://orshatut.by/kultura/u-vorshy-myortvy-sezon/
http://orsha.eu/rus/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/4129/ адказаць
Днямі ў Генеральную пракуратуру Беларусі быў накіраваны ліст наступнага зместу:

Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь

220030, г. Мінск, вул. Інтэрнацыянальная, 22

Ад групы грамадзян, якія падпісалі ліст Мітрапаліту Мінскаму і Слуцкаму Паўлу, Патрыяршаму Экзарху усёй Беларусі

29 ліпеня 2015 года мы накіравалі ліст Мітрапаліту Мінскаму і Слуцкаму Паўлу, Патрыяршаму Экзарху усёй Беларусі (копія ліста ў дадатку) па адрасе: 220004, г. Мінск, вул. Вызвалення, 10.

Прайшло ўжо нашмат болей часу за прадугледжаны законам тэрмін для адказу, але адказу мы дагэтуль не атрымалі.

Просім прыняць меры пракурорскага рэагавання па факце парушэння заканадаўства аб зваротах грамадзян.

Дакументальнае падцверджанне аб адпраўцы ліста, скрыншот з сайта Белпошты, прыкладаем.

Дадаткі:

1. Копія калектыўнага ліста аршанскіх краязнаўцаў Мітрапаліту Мінскаму і Слуцкаму Паўлу, Патрыяршаму Экзарху усёй Беларусі, на двух аркушах.

2. Раздрукаваны скрыншот з сайта Белпошты, на адным аркушы. адказаць
Даволі спрэчная публікацыя з'явілася на рэсурсе "Крыніца": http://krynica.info/2015/12/06/vicebskuyu-eparkhiyu-vinavacyac-u-zacyagvanni-rehstauracyi-manastyra-u-eparkhii-kazhuc-pra-shtuchnasc-kanfliktu/
У артыкуле, з большага, выкладзеная кропка гледжання царквы на "канфлікт" вакол былога базылянскага кляштара ў Воршы.
Пэўна, ідэя стварыць грамадскі фонд для збору сродкаў на выратаванне помнікаў архітэктуры, нарэшце, зачапіла за жывое:)
Хачу адразу звярнуць увагу на памылку сп. Астаповіча, выкліканую, верагодна, ягонай недасведчанасцю, і свядомае перакручванне вядомых ёй фактаў з боку матушкі Даніілы, у тым, што датычыцца дазволу і дакументацыі, нібыта неабходных для пабудовы часовага даху.
Прашу звярнуць увагу на наступную публікацыю на гэтым форуме: http://forum.globus.tut.by/viewtopic.php?t=4428
Цытата:
"У адказе аршанскім краязнаўцам за подпісам намесніка міністра культуры А.А.Яцко гаворыцца, што "першачарговыя кансервацыйныя мерапрыемствы па ўладкаванні часовага даху на будынку манастырскага корпуса адносяцца да работ па забеспячэнні належнага тэхнічнага і санітарнага стану. І могуць выконвацца без атрымання дазволу Міністэрства культуры".
Таксама вельмі цікавымі падаюцца выкладзеныя ў публікацыі прапановы сп. Астаповіча адносна сродкаў на рахунку, створаным раней царквой, у прыватнасці, "ініцыяваць праверку — ці мэтава разыходзяцца грошы" і "абраць назіральную раду, якая б адсочвала рух грошай, і ў якую ўвашлі б не толькі праваслаўныя актывісты, але і людзі звонку”.
Будзеі спадзявацца, што гэтыя прапановы сп. Астаповіча будуць пачутыя адпаведнымі ўстановамі. адказаць
На абыякавасць уладаў і гаспадароў да стану будынка базыльянскага кляштара, які з'яўляецца помнікам архітэктуры 18 стагодздзя і ўжо больш за 10 год стаіць бяз даху, неабыякавыя аршанцы адкажуць стварэннем адмысловага грамадскага фонду:
http://www.svaboda.org/content/article/27397459.html адказаць
Праз тыдзень будзем адзначаць чарговыя ўгодкі Ўладзіміра Караткевіча. Дзеля блізкага юбілею прапаную свой тэкст, дзе вядзецца пра базыляны:
Уладзімір Караткевіч і страчаная Ворша
Страчаная праз вандальскую палітыку былых кіраўнікоў горада архітэктурная спадчына роднага горада заўсёды вельмі глыбока цікавіла Уладзіміра Караткевіча. Сястра пісьменніка Наталля Сямёнаўна некалі прызнавалася мне, што Ўладзімір Сямёнавіч у апошнія гады свайго жыцця не вельмі любіў бываць у Воршы менавіта з-за таго, што з ім зрабілі гарадскія начальнікі ў 60-ыя гады мінулага стагоддзя. Ён проста перастаў пазнаваць родны горад, казала яна.
Мажліва гэта і стала штуршком для стварэння пісьменніцкай рэканструкцыі аблічча горада ў другой палове 19 стагоддзя, уключаная ў тэкст вядомага рамана “Каласы пад сярпом тваім”. Панарама Воршы разгортваецца перад вачыма Алеся Загорскага, які спяшаецца на сустрэчу з Кастусём Каліноўскім:
“…З цугляў каня падала ўжо мыла, калі Алесь, мінуўшы алею, што вяла да белых муроў і сляпучых макавак куцеянскага манастыра, вырваўся, урэшце, на край высокага плато і ўбачыў стромы спуск дарогі, сінюю стужку нешырокага тут Дняпра, а за ёй гарадок, што ўтульна прымасціўся між Дняпром і невялікай рачулкай.
...Узняўшыся на другі бераг, Алесь зноў пагнаў каня. Прамільгнулі з левага боку замчышча, Мікалаеўская царква і два касцёлы. Наводдаль лёгка ўзносіліся ў неба дзве званіцы Пакрова-Гумённай царквы.
Замкавай вуліцай вырваўся на Пецярбургскую, высякаючы падковамі іскры з каменных пліт". адказаць
На пачатку лістапада на аршанскіх базылянах з'явілася будаўнічая сетка. Прычым, толькі на адным баку будынка. Навошта? Спроба разабрацца:
http://www.svaboda.org/content/restki-paurazburanaha-pomnika-architektury-u-vorsy-prykryli-sietkaj/27373375.html адказаць
Мікола Купава прапанаваў ўвазе грамадскасці фотаздымкі будынкаў уніяцкай царквы св.Духу і жаночага кляштара базылянак у Менску, якія маглі б стаць прататыпамі для аднаўлення аршанскага Базылянскага кляштара:
http://orshatut.by/kultura/pratatyp-dlya-adna%D1%9Elennya-arshanskaga-bazylyanskaga-klyashtara/ адказаць
нярэдка самабытнасць беларускай архітэктуры бывае страчаная, калі рэстаўруюцца культавыя будынкі
Ураджэнец Воршы, вядомы мастак Мікола Купава звярнуўся да грамадскасці з адкрытым лістом. Ліст мае назву: "Аршанскі кляштар Базылянаў, асьвечаны з сьвятыняй Апекі Маці Божай у 1774 г. (Да праблемаў рэстаўрацыі і рамонту)».
Ен піша пра тое, што гаспадары вядомага аршанскага помніка архітэктуры, які ўжо 10 год стаіць без даху і разбураецца, абсалютна абыякавыя да стану будынка. Рэстаўрацыя, распачаць якую абяцалі яшчэ ў красавіку, так і не пачалася.
Між тым, лічыць Мікола Купава, важна не толькі распачаць рэстаўрацыю, але й каб адноўлены вобраз кляштара быў такім, якім яго стварылі праектанты і будаўнікі ў сярэдзіне XVIII ст. Мастак мае на ўвазе тое, што нярэдка самабытнасць беларускай архітэктуры бывае страчаная, калі рэстаўруюцца культавыя будынкі. Асабліва часта гэтак здараецца, калі іх аднаўляюць не ў першапачатковым абліччы, а ў пазнейшым – ужо пасля перабудовы, калі ў 19 стагоддзі «патрабавалася мяняць аблічча помнікаў, прыстасоўваючы іх да расейскай вобразнай сістэмы.
«Нашы помнікі архітэктуры выглядалі імпазантна, узвышана, урачыста і велічна. У іх быў вельмі высокі дах, які і ствараў веліч помніка, яго шыкоўны выгляд», — піша Мікола Купава. Прыкладам удалай рэстаўрацыі ён лічыць «будынак менскага Базылянскага кляштара, які адноўлены ў 90-х гадах ХХ ст.», і мяркуе, што «гэтая праца для аршанскіх рэстаўратараў з’яўляецца прыкладам».
Мастак акцэнтуе ўвагу на тым, што архітэктурнага комплексу кляштара Базыльянаў нашы сучаснікі ніколі не бачылі: ён знік пасля перабудовы ужо ў сярэдзіне ХІХ ст. Таму «наша задача аднавіць яго паводле ўсіх правілаў рэстаўрацыі», — завяршае адкрыты ліст Мікола Купава.
Больш падрабязна тут:
http://orshatut.by/kultura/mastak-m-kupava-pra-ne-pachatuyu-resta%D1%9Eracyyu/ адказаць
Атрымаўшы два месяца таму адказ ад Архіепіскапа Віцебскага і Аршанскага Дзімітрыя абяцанне зрабіць усё магчымае для захавання помніка архітэктуры 18 стагоддзя, краязнаўцы і іншыя неабыякавыя жыхары Оршы паведамляюць Патрыяршаму Экзарху усяе Беларусі, што справа з месца так і не скранулася.
Падрабязней тут: http://orshatut.by/obshhestvo/arshanskiya-krayazna%D1%9Ecy-infarmuyuc-kira%D1%9Enika-bpc-pra-byazdzejnasc-u-zaxavanni-bazylyanskaga-klyashtara/ адказаць
Ці можна верыць Віцебскай Епархіі?
Архіепіскап Віцебскі і Аршанскі Дзімітрый урэшце адказаў аршанцам, занепакоеным станам помніка архтэктуры – базыльянскага кляштара, які з 2005 года належыць Віцебскай Епархіі праваслаўнай царквы.
Падрабязнасці тут:
http://orshatut.by/obshhestvo/vy-veryce-shto-vicebskaya-eparxiya-robic-use-magchymae-kab-adnavic-svyatynyu/ адказаць
14 лютага гаварыў пра вырашэнне праблемы базылянаў у рэчышчы развіцця на Аршаншчыне турызма ўвогуле, і рэлігійнага турызма ў прыватнасці, падчас "наўпроставай тэлефоннай лініі" з памочнікам Міністра культуры Дзмітрыем Глебавічам Акімавым, які абяцаў перадаць змест нашае гаворкі непасрэдна міністру. Я прасіў даручыць адмыслоўцам міністэрства разгледзець мэтазгоднасць і вартасць ператварэння будынка былога базылянскага кляштара ў Воршы ў мульціканфесійны гатэль для пілігрымаў.
Як я раней пісаў Мінкульту, у такім выпадку ўсе накопленыя на дабрачынным рахунку грошы можна, пасля адпаведнага аудыту, перадаць у распараджэнне гарадскіх уладаў з умоваю абавязковага мэтавага выкарыстання сродкаў. І падрыхтаваны «Праваслаўнай майстэрняй архітэктара Лук'янчыка М.І.» праэкт рэстаўрацыі, наколькі мне вядома, вялікай пераробкі ў такім выпадку не запатрабуе.
Запатрабаванасці такога гатэлю ў Воршы будзе спрыяць насычанасць Воршы і яе ваколіцаў святынямі і памятнымі мясцінамі розных канфесіяў. У гэтым пераліку можна згадаць, у прыватнасці, праваслаўную капліцу побач з кляштарам, Куцеінскі манастыр з падземнаю царквою, касцёл Святога Язэпа непадалёк, будынкі былых каталіцкіх святыняў (езуіты (тамсама і месца кальвінскага збору), францішканы, трынітарыі), старыя могілкі на Шклоўскай і Пралетарскай, габрэйскія могілкі ды іншыя.
У ваколіцах Воршы і раёне ёсць адзначанае крыжом ў Антовілі месца нараджэння Цэліны Хлюдзінскай-Бажэнцкай (заснавальніцы манаскай кангрэгацыі Сясцёр змёртвыхпаўстанак, 27 кастрычніка сёлета ў Рыме была абвешчана благаслаўлёнай); храмы і могілкі ў Смалянах; Ляды, Копысь і недалекія Любавічы; урочышча Дубкі ды могілкі ў Паддубцах з салярным знакамі на магільных камянях; з магчымай перспектываю ўзнаўлення уніяцкага храма Апекі Маці Божай.
Месцазнаходжанне побач з гарадской міліцыяй (таксама як і шпіталь насупраць) гарантуе поўную бяспеку, ды павагу да рэлігійных пачуццяў пілігрымаў.
Таксама гэты праэкт стварае перспектыву аб'яднання высілкаў вернікаў усіх канфесіяў (патэнцыйных пілігрымаў) дзеля збірання сродкаў на ягонае ажыццяўленне.
Дадатковымі аргументамі на карысць гэтае прапановы могуць быць урадавыя патрабаванні развіваць уязны турызм, а таксама неабходнасць спрыяць усталяванню маральных і духоўных каштоўнасцяў ды традыцыйнае для нашае зямлі рэлігійнае талеранцыі.
Дзеля нагоды адзначу, што ў чаканні адпаведных крокаў з боку дзяржавы развіццём рэлігійнага турызму варта заняцца грамадству ў кантакце з турыстычнымі фірмамі горада. У гэткім шляху ёсць нямала перавагаў, у прыватнасці, змест інфармацыі пра рэлігійныя памяткі Аршаншчыны будзе пазбаўлены цэнзуры і памылак, непазбежных пры цяперашняй кадравай палітыцы ў Аршанскім музейным комплексе. адказаць
Напісаў ліст начальніку Галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай працы, культуры і моладзі Віцебскага аблвыканкама з прапановай ўключыць працы па аднаўленні базыльянскага кляштара ў Воршы ў абласную інвестыцыйную праграму.
Нам неаднаразова адказвалі з Мінкульту, што дзяржава не можа фінансаваць рэстаўрацыю помнікаў, калі яны належаць царкве. Але раптам у пераліку атрымальнікаў дзяржаўнага фінансавання ў рамках абласной інвестыцыйнай праграмы апынуліся аб'екты, што належаць БПЦ. Гэта і стала нагодай для ліста ў аблвыканкам.
Тым болей, што тэмпература і ападкі гэтай зімой і вясной, як сведчаць адмыслоўцы, надзвычай шкодныя для ненакрытых муроў, і таму патрэбныя тэрміновыя дзеянні.
Падрабязней тут:
http://orshatut.by/kultura/krayazna%D1%9Eca-prapanue-%D1%9Eklyuchyc-pracy-pa-adna%D1%9Elenni-bazylyanskaga-klyashtara-%D1%9E-ablasnuyu-investycyjnuyu-pragramu/ адказаць
Аршанцы архіепіскапу: разбураецца не толькі помнік, пад пагрозай давер да царквы

У Беларусь прыйшла зіма. Скончыўся яшчэ адзін будаўнічы сезон. Але помнік архітэктуры XVIII стагоддзя, адзін з нешматлікіх узораў беларускага барока, жылы будынак былога Аршанскага кляштара базылянаў па-ранейшаму не мае даху. Цяперашнія гаспадары, прыход Свята-Пакроўскага жаночага манастыра БПЦ, пакінулі помнік архітэктуры пад пагрозай разбурэння яшчэ на адну зіму. Аршанскія краязнаўцы звярнуліся з гэтай нагоды да кіраўніка Віцебскай епархіі, архіепіскапа Вiцебскага і Аршанскага Дзімітрыя з лістом:

http://orshatut.by/obshhestvo/arshancy-xochuc-vedac-pra%D1%9Edu-pra-lyos-budynka-klyashtara-bazylyana%D1%9E/

Нядаўна праблему ў больш шырокім кантэксце агучыў старшыня Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, Член Рэспубліканскага грамадскага савета па справах культуры і мастацтва
пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь Антон Астаповіч:
http://www.belaruspartisan.org/blogs/astapovicz/16770/
http://www.svaboda.org/content/article/26674245.html
БПЦ праз свайго прэс-сакратара паспяшалася адрэагаваць:
http://krynitsa.info/2014/11/05/prehs-sakratar-bpc-abvyargae-abvinavachvanni-u-parushehnni-autehntychnasci-cehrkvau/
Аршанцы плануюць звярнуцца да ўраду з прапановай ініцыяваць працэдуру адчужэння некаторых раней перададзеных БПЦ помнікаў архитэктуры, далейшы лёс якіх выклікае найбольшую трывогу.
У сувязі з гэтым будзем удзячныя за прапановы ад шаноўнага спадарства наконт далейшага лёсу адабраных у БПЦ помнікаў: ці павяртаць у дзяржаўную ўласнасць ды выкарыстоўваць пад установы культуры ды асветы? Ці перадаць іншым канфесіям? Ці варта шукаць інвестара?
Асобна будзем удзячныя за аповеды пра вопыт паспяховага прыцягнення прыватных інвестараў і выкарыстання помнікаў архітэктуры ў якасці аб'ектаў турыстычнай інфраструктуры.
адказаць
Аршанскія краязнаўцы пачалі збіраць подпісы пад лістом, адрасаваным Архіепіскапу Віцебскаму і Аршанскаму Дзімітрыю:

Высокапраасвяшчэннейшы Ўладыка Дзімітрый!

Нам, жыхарам і ўраджэнцам Воршы, не ўпершыню даводзіцца займацца выратаваннем помнікаў гісторыі і культуры, сярод нас ёсць і краязнаўцы, і журналісты, і былыя супрацоўнікі гарадскіх музеяў.
Многія з нас пачыналі гэтую дзейнасць яшчэ падчас перабудовы, калі краінаю кіравала палітычная сіла, што ставіла сабе за мэту змаганне з рэлігіяй і знішчэнне любых напамінаў пра яе.
Нам прыходзілася адстойваць тыя рэшткі культавай архітэктуры, якія перажылі вайну і страшныя для аршанскай архітэктурнай спадчыны 60-ыя гады. Тады ў грамадстве зусім не была пашыраная ідэя каштоўнасці кожнага храма. Наадварот, на цэрквы, касцёлы і сінагогі глядзелі як на “перажытак” і “старызну”, якія, маўляў, “толькі псуюць выгляд нашых савецкіх гарадоў”.
Тады мы не маглі абаперціся на падтрымку царквы. Голас царквы ў грамадскіх спрэчках на гэтую тэму тады не гучаў. Тым не меней, мы адчувалі негалосную падтрымку з боку і святарства, і вернікаў.
Цяпер жа часы памяняліся. Многія храмы павяртаныя царкве, а некаторыя з тых, што былі знішчаны, адноўлены ці аднаўляюцца. Вядзецца актыўнае будаўніцтва новых храмаў.
І як жа прыкра, што цяпер нам даводзіцца звяртацца ўжо да Вас, кіраўніка адной з епархіяў Беларускай праваслаўнай царквы, каб не дапусціць разбурэння святыні.
Гаворка ідзе пра помнік архітэктуры XVIII стагоддзя, былы жылы будынак Аршанскага базылянскага кляштара, дзе пазней размяшчаўся Свята-Пакроўскі праваслаўны мужчынскі манастыр і Аршанскае духоўнае вучылішча.
Вас, магчыма, знаёмілі ўжо раней з гэтай праблемай: у кастрычніку 2013 года мы атрымалі адказ на наш ліст да Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага, Экзарха ўсяе Беларусі Філарэта, з якога вынікала, што наш ліст быў накіраваны Вам. На жаль, тады мы так і не дачакаліся ад Вас адказу. Але самае прыкрае, што мы не дачакаліся і дзеянняў.
Як паказвае вопыт, людзі часцей успрымаюць ня словы, якія чуюць, а ўчынкі, плён якіх бачаць. Колькі б узнёслых і добрых словаў не гаварылася з амбонаў цэркваў, людзі будуць складаць сваё меркаванне і пра Вашую царкву, і пра яе ролю ў грамадстве, і пра вартасць тых духоўных каштоўнасцяў, шанаваць якія заклікаюць падначаленыя Вам святары, паводле іхных учынкаў.
Нельга дэкляраваць прыярытэт нематэрыяльных каштоўнасцяў, і зводзіць значэнне гэтага канкрэтнага будынка да простага матэрыяльнага аб’екта, да прадмета матэрыяльнай уласнасці, да звычайнай нерухомасці, якую можна дазволіць сабе трымаць у паўразбураным стане.
Як Вам, напэўна, добра вядома, гэты будынак мае надзвычай багатую гісторыю ў якасці цэнтра духоўнай асветы. З Аршанскім духоўным вучылішчам звязаныя жыццё і дзейнасць вядомага беларускага этнографа, фалькларыста, лексікографа Івана Насовіча. Вучылішча падрыхтавала многіх працаўнікоў царквы, яго выпускнікамі былі вядомыя царкоўныя дзеячы, у прыватнасці, старац Міхаіл (Едлинский), а таксама выбітныя беларускія літаратары, Міхась Зарэцкі і Васіль Шашалевіч.
Урэшце, гэты будынак з’яўляецца адным з нямногіх помнікаў архітэктуры стылю “віленскага барока” і занесены ў спіс помнікаў архітэктуры і гісторыі рэспубліканскага значэння.
Цяперашні паўразбураны стан гэтага будынка, такім чынам, падрывае тыя асновы, на якіх трымаецца Вашая царква, фактычна абвяргае тое, пра што гаворыцца з амбонаў, штодня пярэчыць факту існавання праваслаўнай царквы як аб’яднання людзей на аснове прыярытэту духоўных каштоўнасцяў.
Гэты будынак – прадмет мастацтва і памяць пра нашу гісторыю. Ён ёсць фактычна напамінам пра лепшыя якасці і здольнасці нашых продкаў. Нарэшце, гэты будынак – пасланнік вечнасці, які сваім існаваннем сцвярджае вечныя каштоўнасці.
Ён не можа належыць аднаму чалавеку ці групе людзей, як мог бы належыць любы іншы будынак ці матэрыяльны аб’ект. Гэты будынак – агульнацыянальная каштоўнасць. Фактычна ён належыць усёй беларускай нацыі, усім яе прадстаўнікам, якія жывуць у Беларусі цяпер, жылі да нас, і будуць жыць пасля нас.
Валоданне такім будынкам – гэта грамадская місія, якая накладае на ўладальніка дужа сур’ёзныя абавязкі.
Хіба Вы не разумееце, што дэманстратыўным ігнараваннем гэтых абавязкаў царква проціпастаўляе сябе беларускай культуры, усім тым, у каго сэрца баліць за помнікі архітэктуры, сярод якіх ці не найбольшую частку складаюць святыні, і ў тым ліку праваслаўныя?
У сваю чаргу мы не разумеем, чаму па ўсім горадзе растаўленыя скарбонкі, сродкі збіраюцца таксама падчас публічных мерапрыемстваў, арганізаваных праваслаўнай царквой, але гэтыя сродкі накіроўваюцца на будаўніцтва новых храмаў, у той час калі перададзеныя вашай царкве помнікі архітэктуры дзесяцігоддзямі не рамантуюцца і пакрысе разбураюцца. Даруйце, але мы не разумеем, як можна ў такіх умовах абвяшчаць аб намеры пабудаваць у абласным цэнтры яшчэ адзін Сафійскі сабор, які напэўна запатрабуе надзвычайных фінансавых укладанняў.
У той жа час сам выгляд хрысціянскай святыні ў непрывабным, паўразбураным выглядзе, на фоне шматлікіх храмавых новабудоўляў, нехаванага дабрабыту святароў і шматлікіх ўпрыгожанняў інтэр’еру дзейных цэркваў не самым лепшым чынам удзейнічаюць на імідж праваслаўнай царквы ў беларускім грамадстве.
Як можна меркаваць, падобныя паводзіны асобных прадстаўнікоў царквы вельмі адмоўна ўплываюць на рэпутацыю ў грамадстве ўсяе царквы. Нельга выключаць, што менавіта гэта адбіваецца на тых тэмпах, з якімі нарошчваюць колькасць зарэгістраваных грамадаў розныя адгалінаванні хрысціянства ў краіне. Так, напрыклад, паводле некаторых навуковых даследванняў у гэтай галіне, колькасць грамадаў царквы “Адвентысты сёмага дня” павялічылася з 1988 года да 2012 года болей як у 6 разоў (з 11 ў 1988 годзе да 73 у 2012 г.); “Хрысціяне веры евангельскай” – у 13 разоў (з 39 да 512); “Новаапостальская царква” – у 21 раз (з поўнай адсутнасці ў 1988 годзе да 21 грамады ў 2012 годзе); “Сведкаў Іеговы” – у 27 разоў (з нуля); “Хрысціяне поўнага Евангелля” – у 55 разоў (з нуля) (Шерис А. Конфессиональная структура РБ и её трансформация. “Вестник БГЭУ” № 4, 2012). Паводле звестак у гэтым жа даследванні, колькасць праваслаўных грамадаў за той жа час вырасла толькі ў тры разы.
Пры гэтым трэба адзначыць, што такім чынам у грамадскай свядомасці разбураецца павага не толькі да царквы праваслаўнай, але і хрысціянства ўвогуле, паколькі ў выніку відавочнага дамінавання праваслаўя ў нашым грамадстве менавіта праз яго моладзь упершыню знаёміцца з хрысціянскімі светапоглядам і культам, а ў свядомасці шырокай масы неабазнаных грамадзян праваслаўе часам выступае ў якасці ці не адзінай вядомай ім хрысціянскай канфесіі (так што ў пабытовых гаворках многія нават блытаюць паняцці “праваслаўныя” і “хрысціяне”).
Такім чынам, настолькі відавочна заганныя паводзіны прадстаўнікоў адной з хрысціянскіх канфесіяў могуць спрыяць пашырэнню папулярнасці ў грамадстве, і асабліва сярод пазбаўленай жыццёвага вопыту і адарванай ад сваіх каранёў моладзі, экзатычных рэлігіяў, таталітарных сектаў і дэструктыўных культаў, кшталту сатанізму ці акультызму.
Паводле афіцыйных звестак, у краіне ўжо дзейнічаюць каля 400 арганізацый і рухаў, якія адносяцца да рознага кшталту нетрадыцыйных сектаў і культаў.
Аглядаючы гісторыю нашае працяглае перапіскі з рознымі пасадовымі асобамі і ўстановамі, мы можам з упэўненасцю сцвярджаць, што мы напісалі ўва ўсе магчымыя інстанцыі і ўстановы, і нават на некалькі адрасоў, якія належаць цяперашнім гаспадарам будынка.
У выніку гэтае перапіскі ў нас складаецца ўражанне, што з намі гуляюць у своеасаблівы варыянт “бюракратычнага футбола” – усе датычныя і адказныя асобы і ўстановы штораз спрабуць перанакіраваць нас да кагосці яшчэ, і ніхто з іх не хоча аніякім чынам паспрыяць вырашэнню праблемы.
Нават стварэнне дабрачыннага рахунка скончылася непаразуменнем – пры агучаных раней немалых сабраных на ім сродках страчаны яшчэ адзін будаўнічы сезон, на працягу якога можна было хаця б накрыць будынак часовым дахам. Між тым, у лісце, падпісаным "адказнымі за адраджэнне Свята-Пакроўскага манастыра ў Оршы" ігуменняй Анфісай (Любчак) і манахіняй Даніілай (Цяцьковай), было чорным па беламу напісана, што працы будуць распачатыя ў красавіку.
Гэткія паводзіны прадстаўнікоў царквы не могуць не выклікаць глыбокага абурэння і недаверу. У такіх умовах даведзеная да адчаю аршанская грамадскасць можа ня мець іншага выйсця, як толькі заклікаць жыхароў Воршы не браць удзелу ў свецкіх мерапрыемствах, якія ладзіць царква, у тым ліку ў Праваслаўным фестывалі і канферэнцыі, запланаваных да правядзення ў кастрычніку гэтага года.
Але пакуль яшчэ ёсць час для выпраўлення ненармальнай сітуацыі, якая склалася ў Воршы, і мы просім Вас звярнуць сваю ўвагу на гэтую праблему, і зканцэнтраваць усе рэсурсы Вашае епархіі дзеля справы ўратавання і давядзення да належнага стану гэтага і іншых гістарычных помнікаў, якія ёй належаць у Воршы.

Тым часам, побач з помнікам, дзе раней ужо была пабудаваная драўляная царква, пачалося новае будаўніцтва. Паводле знешніх прыкметаў, новы аб’ект нагадвае тыповы зборна-шчытавы дом. Яго ўзводзяць з дошак і брусу. Дырэктар музейнага комплексу «Гісторыя і культура Аршаншчыны» Уладзімір Кузубаў патлумачыў, што гэта будуецца склад матэрыялаў для наступнага рамонту.
Болей тут: http://orshatut.by/obshhestvo/zamest-daxu-novae-buda%D1%9Enctva-kalya-bazylyanskaga-klyashtara/ адказаць
Рэстаўрацыйныя працы ў базыльянскім кляштары ў Воршы так і не распачаліся.
Помнік ахітэктуры эпохі Віленскага барока, былы базылянскі кляштар у Воршы, дзе раней быў падменны жыллёвы фонд і майстэрні аршанскіх мастакоў, пасля моцнага снегападу 2004 году застаўся без даху. Ен праваліўся пад цяжарам снегу, а гарадскія ўлады не палічылі патрэбным яго замяніць, і старыя сцены доўгія гады разбураліся пад уздзеяннем прыродных ападкаў. Потым Аршанскі гарвыканкам вырашыў увогуле пазбавіцца ад праблемнага аб'екта: перадаў помнік, які з'яўляецца гістарычнай каштоўнасцю і ахоўваецца дзяржавай, ва ўласнасць праваслаўнай царкве. Але і новыя гаспадары не спяшаліся ратаваць помнік – як тады, так і цяпер, калі ўрэшце з’явіўся праект рэстаўрацыі.
Рэстаўрацыйныя працы, пачаць якія царква паабяцала ў красавіку, пакуль так і не распачаліся.
Кансервацыя будынка былога базыльянскага кляштара і узвядзенне часовага даху – гэта першы каструктыўныя крокі, якіх у красавіку чакалі ўсе аршанцы. Аднак гаспадары ніякім чынам не інфармуюць грамадскасць пра стан справаў з кляштарам базыльянаў – пра перспектывы рэстаўрацыі і ягоны далейшы лёс, па-ранейшаму ігнаруючы патрабаванні заканадаўства аб ахове гістарычнай спадчыны.
Болей тут:
http://orshatut.by/2014/05/restauratsyiynyiya-pratsyi-u-bazyilyanskim-klyashtaryi-tak-i-ne-raspachalisya/
адказаць
Джэрэмі Падольскі зацікавіўся апісаннямі старых манастыроў у Воршы, бо ягоны дзядуля згадваў падобны будынак у сваіх мемуарах. Паводле гэтых звестак, у 1939-1945 гг. адзін з манастырскіх будынкаў выкарыстоўвалі ў якасці турмы.
http://orshatut.by/2014/04/zhyihar-anglii-hocha-vedats-pra-mestsa-znyavolennya-svaygo-dzeda/ адказаць
Hello,

I am looking for some information.

I believe that this building was used during the second world war as a prison. My grandad wrote his memoirs before he died and part of that was being held at a former monastery in the town of Orsha. He only wrote a brief description of the prison but this looks like it could have been it.

Was this used during the war to hold Polish prisoners?

Has there ever been any archaeological digging done on this site?

Any information would be of real interest to me.

I have used google translate to translate this into Belarusian

Jeremy.



Добры дзень,

Шукаю некаторую інфармацыю.

Я лічу, што гэты будынак выкарыстоўвалася падчас другой сусветнай вайны ў якасці турмы. Мой дзядуля напісаў свае мемуары, перш чым ён памёр, і частка, якая была праходзіць у будынку былога кляштара ў горадзе Оршы. Ён толькі напісаў кароткае апісанне турмы, але гэта падобна, што гэта, магчыма, было гэта.

Ці быў гэты выкарыстоўваецца падчас вайны, каб трымаць палонных палякаў?

Ці было калі-небудзь любая археалагічная капання зроблена на гэтым сайце?

Любая інфармацыя будзе рэальны цікавасць для мяне.

Я выкарыстаў Google Translate перавесці гэта на беларускую

Джэрэмі. адказаць
Праца над праектам рэстаўрацыі будынка базыльянскага кляштара ў Воршы завяршаецца. З аўтарам праекта, архітэктарам М.І.Лук’янчыкам, сустрэўся мастак Мікола Купава. Паводле ягонага меркавання, праект рэстаўрацыі ўжо амаль гатовы, і выкананы добра. Зараз вядзецца праца над дэталямі, якія выклікалі пэўныя заўвагі:
http://orshatut.by/2014/02/zavyarshaetstsa-pratsa-nad-praektam-restauratsyii-budyinka-bazyilyanskaga-klyashtara/
Фотаздымкі праекта змешчаныя тут:
http://orshatut.by/2014/02/prapanuem-paznayomitstsa-z-eskiznyim-praektam-restauratsyii-gistaryichnaga-budyinka/
Паводле спадара Купавы, эскізны праект - гэта выявы чатырох фасадаў будынка і "разрэзы" – выгляд знутры гэтага двухпавярховага будынка разам са скляпеннямі.
Неўзабаве гэты праект мусіць быць прадстаўлены на разгляд экспертнай камісіі. Калі ўсё пройдзе добра, у хуткім часе пачнуцца рэстаўрацыйныя працы.
Кожны ахвотны можа выказаць свае думкі адносна планаў рэстаўрацыі ў каментарах ці ў лісце на адрас orshatutby@gmail.com

Тым часам на інтэрнэт-сэрвісе youtube.com з’явіўся новы відэаролік пра нізку твораў Міколы Купавы, прысвечаных паўстанню 1863-64 гадоў і яго кіраўніку:
http://www.youtube.com/watch?v=jKDH5JnrBq4&feature=youtu.be
Усе гэтыя творы ахвотныя могуць набыць. Як і іншыя творы віртуальнай выставы «Сьвятло Бацькаўшчыны» на сайце http://www.orshatut.by, яны аддадзены Міколам Купавам у дабрачынны продаж, каб 65% ад выручаных сродкаў перадаць на рэстаўрацыю базылянскага кляштара ў Воршы і сьвятыні Апекі Маці Божай. адказаць
Краязнаўца і прадпрымальнік Міхась Паўлаў вырашыў ахвяраваць на рэстаўрацыю будынка былога кляштара базыльянаў у Воршы.
Міхась Паўлаў быў адным з заснавальнікаў легендарнага клуба "Узгор'е": http://news.vitebsk.cc/2013/04/26/day-bog-kab-u-kozhnaga-w-zhyitstsi-byilo-takoe-uzgore-uspaminyi-syabraw-vitsebskaga-kluba-amataraw-dawninyi/.
Ён збіраецца рэалізоўваць сувэніры, адмыслова вырабленыя для ўдзелу ў дабрачыннай акцыі. Гэта так званыя керамічныя «плякеткі» з выявамі зруйнаванай царквы і былога кляштарнага будынку, які яшчэ можна захаваць. Прадаваць іх спадар Паўлаў мяркуе найперш у Воршы, спадзеючыся на падтрымку і разуменьне тамтэйшых жыхароў.
Эскіз для плакеткі рабіў Ігар Цішкін, таксама віцебскі краязнаўца і адзін з заснавальнікаў клуба "Узгор'е": http://www.slounik.org/153749.html
Ідэя ахвяраваць грошы на адбудову базыльянскага кляштара з'явілася ў віцебскіх ветэранаў краязнаўчага руху па прыкладзе мастака Міколы Купавы. Гэты знакаміты беларускі мастак, ураджэнец Оршы, абвясціў, што ахвяруе частку грошай ад продажу сваіх твораў, аб'яднаных у віртуальную выставу "Сьвятло Бацькаўшчыны": http://orshatut.by/2013/04/tvoryi-mikolyi-kupavyi/

адказаць
Аршанскія краязнаўцы звярталіся да Мітрапаліта Фідарэта, каб ен паспрыяў справе захавання помніка архітэктуры 18 стагоддзя, былога будынка базыльянскага кляштара. Атрымалі адказ і ад яго самога, і ад "адказных за адраджэнне Свята-Пакроўскага манастыра ў Оршы" ігуменні Анфісы (Любчак) і манахіні Даніілы (Цяцьковай).

Краязнаўцы пісалі, што стан помніка архітэктуры вымагае неадкладнай кансервацыі – хаця б часовага даху, пакуль не абрынуліся сцены і перакрыцці. Але ў адказ атрымалі пералік з 8-міі пунктаў – гэта ўсё, што зрабілі гаспадары будынка з таго часу, як у 2005 годзе ён быў перададзены Віцебскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы.

Ігумення Анфіса і манахіня Данііла з талачынскага Свята-Покроўскага манастыра, за якім "замацаваны" аршанскі гістарычны помнік, пішуць, што за мінулыя 8 год тут прыбралі смецце, абгарадзілі будынак плотам, забілі дошкамі вокны і дзверы ( але, трэба зазначыць, не ўсе), частку будынка накрылі дахам (не больш за адну чацвёртую частку, у чым можа на ўласныя вочы пераканацца любы аршанец). Таксама пабудавалі побач драўляную царкву (якое гэта мае значэнне для захаванасці помніка архітэктуры, так і застаецца невядомым) і пасля абследвання замовілі праект рэстаўрацыі будынка. А пра тое, што праектная дакументацыя "у стане завяршэння", краязнаўца чуюць ужо на працягу года.

Далей у лісце – адно толькі рамантычна-ўзнёслыя "прызнанні ў любові". Толькі так можна азначыць напышлівыя заявы пра тое, што "Гэты ўнікальны помнік архітэктуры дарагі не толькі аршанцам, але і ўсім беларусам", што "работы наперадзе шмат", і што адрэстаўраваны будынак "стане не толькі Домам малітвы, дзе жывуць любоў і міласэрнасць, дзе знойдуць суцяшэнне ўсе тыя, хто яго прагне, але й ўпрыгажэннем усяго горада". Усе гэтыя прызнанні і абяцанні выглядаюць непераканаўча, калі згадаць, што помнік чарговы год запар сустрэў першыя снегапады без даху…
http://orshatut.by/2013/11/gaspadaryi-zanyadbanaga-pomnika-arhitekturyi-znou-klyanutstsa-u-lyubovi-da-spadchyinyi/ адказаць
Вядомы беларускі мастак Мікола Купава далучыў да віртуальнае выставы, створанай дзеля збору сродкаў на рэстаўрацыю архітэктурнага комплекса былога кляштара базылянаў у Воршы, шэраг сваіх твораў, прысвечаных нацыянальна-вызвольнаму паўстанню 1863-64 г.г.
http://orshatut.by/2013/11/da-virtualnay-vyistavyi-dadalisya-novyiya-tvoryi-mikolyi-kupavyi/ адказаць
Мінкульт назваў адказных
Аршанскія краязнаўцы атрымалі лісты ад Мітрапаліта Філарэта ды з Міністэрства культуры, да якіх звярталіся па праблеме кансэрвацыі гістарычнага будынка – былога кляштара базыльянаў у Оршы, які належыць Віцебскай епархіі праваслаўнай царквы і ужо каля 10 год стаіць без даху.
Паводле атрымальніцы ліста, былой музейнай супрацоўніцы Таццяны Варонінай, допіс ад мітрапаліта Мінскага і Слуцкага, патрыяршага экзарха ўсяе Беларусі Філарэта пачынаецца са словаў пра тое, што першая асоба Экзархату Беларускай праваслаўнай царквы падзяляе трывогу наконт бядотнага стану гістарычнага помніка.
Т. Вароніназвяртае ўвагу на тое, што ніводзін дзяржаўны чыноўнік пра гэта не напісаў ні ў адным з дасыланых раней адказаў на шматлікія лісты аршанскіх краязнаўцаў.
Таксама, паводле яе словаў, Мітрапаліт Філарэт піша, што зробіць усе магчымыя захады, каб будынак былога кляштара базыльянаў (а з сярэдзіны пазамінулага стагоддзя – духоўнай вучэльні для праваслаўных) быў уключаны ў дзяржаўную інвестыцыйную праграму рэстаўрацыі.
Што ж да праблемы часовага даху, то гэтае пытанне кіраўнік праваслаўнай царквы ў Беларусі параіў вырашаць з мясцовымі структурамі, ды паведаміў, што пераслаў ліст кіраўніку Віцебскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы, Архіепіскапу Віцебскаму Дзімітрыю (Драздову).
Раней аршанцы атрымалі адказ з Міністэства культуры. У лісце гэтай дзяржаўнай установе яны чарговы раз нагадалі, што былы кляштар базыльянаў, які з’яўляецца помнікам архітэктуры 18 стагоддзя рэспубліканскага значэння, з 2006 года стаіць без даху, паступова разбураючыся пад дажджамі і снегападамі. Уласнік будынка – Віцебская епархія Беларускай праваслаўнай царквы ўжо каторы год не прадпрымае аніякіх істотных захадаў для тэрміновага захавання помніка. На дадзены момант замоўлены толькі праект будучай рэстаўрацыі, які можа быць увасоблены хіба што праз некалькі гадоў.
Тым часам тэрмінова патрэбны куды меншыя выдаткі – усяго толькі на часовы дах для помніка беларускай гісторыі і культуры.
У адказе аршанскім краязнаўцам за подпісам намесніка міністра культуры А.А.Яцко гаворыцца, што "першачарговыя кансервацыйныя мерапрыемствы па ўладкаванні часовага даху на будынку манастырскага корпуса адносяцца да работ па забеспячэнні належнага тэхнічнага і санітарнага стану. І могуць выконвацца без атрымання дазволу Міністэрства культуры".
Таксама ў лісце сцвярджаецца, што Міністэрства культуры не можа паспрыяць выдаткаванню на гэта бюджэтных сродкаў, паколькі будынак з'яўляецца ўласнасцю рэлігійнай арганізацыі.
Але ў лісце з Міністэрства культуры таксама напісана, што ў адпаведнасці з Законам "Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны", мясцовыя органы кіравання могуць садзейнічаць уласніку гісторыка-культурнай каштоўнасці ў прапрацоўцы пытання прыцягнення пазабюджэтных сродкаў на выкананне мерапрыемстваў па захаванні і аднаўленні аб'екта спадчыны.
Такім чынам, паводле Мінкульту, кіраўніцтва Аршанскага раёна цалкам можа дапамагчы ў справе захавання помніка архітэктуры. Але таксама не спяшаецца рабіць гэта на працягу многіх гадоў.
Таксама ў лісце з міністэрства канкрэтна названы адказныя за нездавальняючы стан помніка, якія мусяць рупіцца пра кансервацыю будынка. Гэта і гаспадары – Віцебская епархія Беларускай праваслаўнай царквы, і прызначаны "куратар" гэтага помніка: "Навуковы кіраўнік, архітэктар Лук'янчык М.І., які ажыццяўляе кіраўніцтва ходам навукова-даследчых і праектных работ, нясе персанальную адказнасць за захаванасць гісторыка-культурнай каштоўнасці, у адпаведнасці з Законам "Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны".
Паколькі справай выратавання помніка архітэктуры ніхто не займаецца, хаця грамадскасць горада ды многія іншыя неабыякавыя людзі ўжо не першы год збіраюць сродкі дзеля захавання помніка архітэктуры, аршанскія краязнаўцы плануюць звярнуцца ў пракуратуру. Там мусяць даць законную ацэнку абыякаваму стаўленню да сваіх абавязкаў усіх адказных за захаванне помніка архітэктуры рэспубліканскага значэння. І спагнаць з вінаватых у парушэнні Закона "Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны".
адказаць
АРШАНСКІЯ КРАЯЗНАЎЦЫ ЗВЯРНУЛІСЯ АСАБІСТА ДА МІТРАПАЛІТА ФІЛАРЭТА
Аршанскія краязнаўцы былі вымушаны пісьмова звярнуцца асабіста да мітрапаліта Мінскага і Слуцкага, патрыяршага экзарха ўсяе Беларусі Філарэта, бо так і не дачакаліся адказу aд кіраўніцтва Беларускай праваслаўнай царквы па праблеме захавання помніка архітэктуры 18 стагоддзя – будынка былога кляштара базыльянаў, які ўжо некалькі гадоў належыць Віцебскай епархіі БПЦ.
У лісце гаворыцца:
Высокапраасвяшчэннейшы Уладыка Філарэт!
Мы, аршанскія краязнаўцы, звяртаемся да Вас па пытанні, якое падаецца нам надзвычай важным. Ужо немала гадоў мы б’ем трывогу – разбураецца помнік архітэктуры — жылы будынак былога базылянскага манастыра, які пазней на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў належаў Праваслаўнай Царкве.
Як Вам, напэўна, добра вядома, гэты будынак мае надзвычай багатую гісторыю ў якасці цэнтра духоўнай асветы. З 1842 года тут размяшчаўся Свята-Пакроўскі мужчынскі манастыр і Аршанскае духоўнае вучылішча. З вучылішчам звязаныя жыццё і дзейнасць вядомага беларускага этнографа, фалькларыста, лексікографа Івана Насовіча. Вучылішча падрыхтавала многіх працаўнікоў Царквы, яго выпускнікамі сталі вядомыя царкоўныя дзеячы, у прыватнасці, старац Міхаіл (Едлинский), а таксама выбітныя беларускія літаратары, Міхась Зарэцкі і Васіль Шашалевіч.
Будынак занесены ў спіс помнікаў архітэктуры і гісторыі рэспубліканскага значэння.
На сёняшні дзень будынкам валодае прыход Свята-Пакроўскага храма горада Орша Віцебскай епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы.
Да цяперашняга ўладальніка будынак патрапіў пасля таго, як гарадскія ўлады давялі помнік да гаротнага стану і разабралі дах. Без даху, і на працягу пэўнага часу без вакон і дзвярэй, будынак стаіць ужо шмат гадоў. Снег, дождж, мароз і адлігі разбураюць тое, што засталося ад некалі велічнага ансамбля, якім быў упрыгожаннем горада.
Засмучае і той факт, што будынак знаходзіцца ў цэнтры Оршы, і стварае неспрыяльнае ўражанне і пра горад, і, на жаль, пра ягонага ўладальніка.
Нашы калектыўныя звароты да гарадскіх уладаў, у пракуратуру, у Міністэрства культуры, у Адміністрацыю Прэзідэнта пакуль, на жаль, не дапамаглі вырашыць гэтую праблему.
У сваіх адказах яны спасылаюцца на тое, што будынак мае ўладальніка, і што той нясе за яго адказнасць. Менавіта ўладальнік, сцвярджаюць органы дзяржаўнай улады, і павінны займацца прывядзеннем будынка ў належны стан.
Але пра тое, што плануе рабіць уладальнік, нам, на жаль, невядома. На наш калектыўны зварот, перанакіраваны Адміністрацыяй Прэзідэнта на адрас кіраўніцтва Беларускай Праваслаўнай Царквы яшчэ ў маі гэтага года, адказу мы дагэтуль не атрымалі.
Спадзяемся, што Вы дапаможаце нам атрымаць адказы на нашыя пытанні, і паспрыяеце выратаванню выдатнага помніка духоўнай архітэктуры, які мае надзвычай вялікае значэнне як для нашага горада, так і для Царквы, яе мінулага і яе будучыні.
Болей інфармацыі:
http://orshatut.by/2013/10/mitrapalitu-filaretu-daslali-list-pra-garotnyi-stan-pomnika-arhitekturyi/ адказаць
Аршанцы даслалі калектыўны ліст міністру культуры Барысу Святлову, у якім акцэнтуюць увагу на неабходнасці тэрмінова правесці кансервацыю будынка былога кляштара базылянаў.
Міністра інфармуюць, што будынкам валодае прыход Свята-Пакроўскага манастыра Віцебскай епрахіі Беларускай праваслаўнай царквы, і есць верагоднасць, што яго зноў пакінуць без даху пад дажджом і снегам.
Гаспадаром замоўлены праект рэстаўрацыі, які прадугледжвае найперш кансервацыю будынка. Але на аплату праектных работ яшчэ не сабрана неабходная сума грошай, потым чакаецца ацэнка экспертаў і зацвярджэнне праекта. Гараджане лічаць недапушчальным, што на працягу ўсяго гэтага часу помнік архітэктуры будзе па-ранейшаму разбурацца.
http://orshatut.by/2013/10/arshantsyi-znou-prosyats-ministerstva-kulturyi-dapamagchyi-u-zahavanni-pomnika-arhitekturyi/ адказаць
Вобраз Вялікага князя Альгерда, помнік якому так і не быў усталяваны сёлета ў Віцебску, можна пабачыць на адной з прац Міколы Купавы, экспанаваных на дабрачыннай выставе "Сьвятло Бацькаўшчыны" у Воршы.
http://orshatut.by/2013/07/u-vorshyi-mozhna-ubachyits-knyazya-algerda/ адказаць
Прадпрыемства «Оршатурыст» ахвяравала грошы на аднаўленне базыльянскага кляштара

Сярод іншых турыстычных паслугаў, прыватнае ўнітарнае прадпрыемства "Оршатурыст" арганізуе аглядныя экскурсіі па нашым горадзе
і Аршанскім раёне. Таму тут добра ведаюць, што добрая захаванасць
гістарычных помнікаў - адна з галоўных умоваў, каб прывабіць
экскурсантаў.
600 тысяч рублёў было пералічана прадпрыемствам "Оршатурыст" на адмысловы рахунак, дзе акамулююцца сродкі на кансервацыю і
рэстаўрацыю жылога корпуса былога кляштара базыльянаў. Гэта першае
прыватнае прадпрыемства ў Воршы, якое падтрымала ініцыятыву наконт збору
грошай, каб дапамагчы ў справе захавання гістарычнай спадчыны горада.http://orshatut.by/2013/06/pradpryiemstva-orshaturyist-ahvyaravala-groshyi-na-adnaulenne-bazyilyanskaga-klyashtara/ адказаць
Прыйшоў адказ з Адміністрацыі Прэзідэнта пра лёс кляштара базыльяаў
Група жыхароў Воршы звярнулася асабіста да А.Г. Лукашэнкі, каб нарэшце была праведзена кансервацыя гістарычнага будынка. Звароты ў іншыя структуры ніякага плёну ў гэтым накірунку не прынеслі. Урэшце з Менску прыйшоў адказ.
З яго вынікае, што ліст грамадзянаў, устрывожаных разбурэннем помніка архітэктуры, перададзены ў Міністэрства культуры і да кіраўніцтва праваслаўнай царквы ў Беларусі.
http://orshatut.by/2013/05/pryiyshou-adkaz-z-administratsyii-prezidenta-pra-lyos-klyashtara-bazyilyaau/
адказаць
3 траўня 2013 года
12.00
Управа ГА БНФ “Адраджэньне
Менск, вул. Чарнышэўскага, 3

Прэзентацыя праэкту “Тры партрэты Кастуся Каліноўскага”

З траўня а 12-ай гадзіне на сядзібе БНФ у Менску (вул. Чарнышэўскага, 3) адбудзецца прэзентацыя унікальныай акцыі, прысвечанай угодкам нацыянальна-вызвольнага паўстання 1863-64 гг.

Паводле ініцыятывы вядомага беларускага мастака Міколы Купавы на сядзібе БНФ у Менску будуць экспанаваныя тры ягоныя працы:

1. Кастусь Калиноўскі. Лінарыт. 290х198 мм. 1976 г.
2. Кастусь Каліноўскі. На пачатку. Лінарыт. 500х365 мм. 1977 г.
3. Партрэт Кастуся Каліноўскага. Каляровы лінарыт. 606х440 мм. 1978 г.

Творы Міколы Купавы будуць экспанавацца да канца траўня. На працягу гэтага часу можна будзе падаваць заяўкі на ўдзел у адкрытым аукцыёне, які стане завяршэннем праекту. Ахвотных узяць удзел у аукцыёне просім тэлефанаваць на нумар +375-29-5513236 (МТС).

50% ад атрыманых на аукцыёне сродкаў мастак збіраецца перадаць на рахунак рэканструкцыі кляштара базылянаў у Воршы. Гэты помнік віленскага барока 1770 г. пабудовы (асвечаны ў 1774 г.) ужо дзесяць гадоў стаіць без даху і разбураецца ад сьнегу, марозаў, дажджоў і сонца. У 1969 г. камуністычныя ўлады горада разбурылі сьвятыню Апекі Маці Божай, якая разам з кляштарным будынкам утваралі адзіны, унікальныы па прыгажосьці комплекс. Мастак прапанаваў гарадскім і абласным уладам прыняць важнае рашэнне аб аднаўленні комплексу базылянскага кляштара цалкам, з царквой Апекі Маці Божай уключна. Але ўлады не надалі ўвагі гэтай праблеме і прапанове мастака.

Мікола Купава заклікае людзей, якія цікавяцца мастацтвам, а таксама падзяляюць заклапочанасьць творцы станам архітэктурнай спадчыны, узяць актыўны ўдзел у дабрачынным аукцыёне. Такі аукцыён праводзіцца ў Беларусі ўпершыню.
адказаць
Ураджэнец Воршы, мастак Мікола Купава выставіў на продаж шэраг сваіх твораў, каб уратаваць помнік архітэктуры - 65% ад выручаных сродкаў ён пераводзіць на дабрачынны рахунак, адчынены адмыслова для фінансавання рэстаўрацыі і адбудовы Базыльянскага кляштара. Некалькі год гэты помнік беларускага барока стаіць без даху і паступова разбураецца...
Відэа-зварот Міколы Купавы, кліп з твораў, выстаўленых на продаж (на песню Зміцера Вайцюшкевіча "Дзе мой край?"):
http://youtu.be/wW51z7aK0Qo адказаць
Вядомы беларускі мастак Мікола Купава накіраваў ліст міністру культуры Барысу Святлову. У лісце гаворыцца наступнае:
"Паважаны Барыс Уладзіміравіч!
Зьвярнуцца да Вас мяне змусіла небяспека страты вялікай культурнай каштоўнасьці -- выдатнага помніка старажытнай беларускай архітэктуры -- Базылянскага кляштара -- у маім родным горадзе Воршы.
На жаль, гэта толькі рэшта помніка, бо пабудаваная ў 1774 годзе Сьвятыня Апекі Маці Божай гэтага комплексу, у 1969 годзе паводле загаду гарадскіх уладаў, была зьнішчаная. Адбывалася гэта на маіх вачах, і мне ніколі не забыць, як у той жнівеньскі дзень я прыехаў у Воршу наведаць бацькоў. Але ў родным горадзе мяне чакала жахлівае відовішча, якое назаўсёды засталося ў маёй памяці. На мяне зеўрыла нутром канаючая Сьвятыня, у якой не было правай навы і вежы. Я быў у шоку, стаяў і плакаў. Я тады першы раз убачыў бажніцу знутры і быў узрушаны яе дасканалай прыгажосьцю. Чугунная «баба» заўзята працавала ўжо не адзін дзень. Велічная прыгажосьць маўкліва знікала, пераўтваралася ў пыл і друз...
І вось праз амаль 44 гады пасьля зьнішчэння Сьвятыні стаіць без даху будынак Базылянскага кляштара, і таксама паступова сыходзіць у нябыт. Ні гарадскія ўлады, ні створаныя дзеля абароны спадчыны грамадскія арганізацыі, ні культурныя ўстановы ці кантрольныя ведамствы не могуць нічога зрабіць дзеля таго, каб захаваць гэты помнік.
Варта нагадаць, што калісьці ў горадзе было каля дзесяці помнікаў сакральнай архітэктуры, але большая частка іх была страчаная. Калі не будуць зробленыя тэрміновыя захады, то можам страціць яшчэ адзін.
Крыху раней у гэтым годзе я зьвяртаўся да гарадскіх і абласных уладаў. Я прапанаваў праграму выратавання гэтага выдатнага помніка архітэктуры. Яна вельмі простая паводле сваёй сутнасьці: трэба у самы кароткі тэрмін накрыць кляштар дахам і правесьці кансервацыю будынка, пасьля чаго прыступіць да планамернага ўзнаўлення кляштара і разбуранай царквы Апекі Маці Божай.
І зараз ня так важна высьвятліць, хто адказны за той стан, у якім апынуўся гэты будынак, пастаўлены на рэспубліканскі ўлік як архітэктурны і гістарычны помнік. Самае важнае – прыняць неадкладныя захады па ягоным выратаванні. Патрэбныя супольныя намаганні, скіраваныя на вынік, а не на падзел адказнасьці і выдаткаў. Нашчадкі адплоцяць нам усім па-роўну, калі зьберажэм гэтую каштоўнасьць – удзячнасьцю, калі не – пагардай.
Спадзяюся, паважаны Барыс Уладзіміравіч, на падтрымку з боку Міністэрства культуры Беларусі гэтай маёй ініцыятывы па выратаванні і ўзнаўленні велічнага помніка архітэктуры ў Воршы -- Базылянскага кляштара і сьвятыні Апекі Маці Божай.
Дай Бог каб гэта здарылася, і горад набыў калісьці бяздумна страчаную архтэктурную каштоўнасьць, якая ўпрыгожвала яго больш як дзьвесьце гадоў да свайго зьнішчэння. Прапаную ўзнаўленне сьвятыні Апекі Маці Божай уключыць у Дзяржаўную праграму аднаўлення".
Раней Мікола Купава атрымаў адказы на свой зварот ад Віцебскіх абласных і Аршанскіх гарадскіх уладаў, дзе не нічога не гаварылася пра тое, што плануецца зрабіць дзеля выратавання помніка. .
адказаць
Сёння вядомы беларускі мастак Мікола Купава накіраваў кіраўніку Віцебскага аблвыканкама і старшыні Аршанскага гарвыканкама ліст, прысвечаны лёсу былога базылянскага клаштара ў
Воршы:

Старшыні Віцебскага аблвыканкама
спадару Косінцу А.М.
Старшыні Аршанскага гарвыканкама
спадару Лісоўскаму М.В.

Паважаны Аляксандр Мікалаевіч!
Паважаны Мікалай Віктаравіч!

Ужо больш за восем гадоў у маім родным горадзе Воршы стаіць без даху будынак Базылянскага кляштару -- рэшткі аднаго з самых выбітных помнікаў архітэктуры горада. Ад дажджу і сьнегу помнік і надалей разбураецца.

Адказныя асобы ў горадзе і вобласці зусім не спраўляюцца са сваімі абавязкамі па выратаванні кляштара ад пагібелі, іхняга клопату ў гэтым напрамку зусім не бачна. Цяпер кляштар накрыты белай коўдрай мяцеліцы, старыя муры сцінае мароз, а хутка прыдзе вясна, пойдуць дажджы, і, каб пазьбегнуць далейшага разбурэння будынка, нам трэба вельмі шмат пасьпець у бліжэйшы час.

Некалькі год таму будынак кляштара, які быў даведзены да занядбанага стану, перадалі Віцебскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Але ж перакласьці адказнасьць за далейшы лёс амаль разбуранага помніка архітэктуры на плечы хрысьціянскай суполкі было зусім не справядліва, і ў прынцыпе няслушна! Бо сьвятыню Апекі Маці Божай разбурылі ў жніўні 1969 года савецкія ўладары Воршы (адбывалася гэта на маіх вачах), а кляштар быў даведзены да бядотнага стану поўнай бязьдзейнасьцю цяперашніх прадстаўнікоў улады, адказных за развіццё культуры і захаванне спадчыны. Таму і аднаўляць помнік, безумоўна, павінна дзяржава!

Хачу адзначыць станоўчыя прыклады аднаўлення архітэктурнай спадчыны ў Віцебску, Магілёве і ў самой Воршы (частковае ўзнаўленне езуіцкага кляштара, які царызм прыстасаваў пад турму, і помнік праіснаваў у гэтай якасьці ў цэнтры горада да пачатку 1990-х гадоў; а таксама аднаўленне Куцеінскай царквы). У працяг гэтай практыкі захавання гістарычнай спадчыны прапаную на абласным узроўні прыняць рашэнне аб аднаўленні сьвятыні Апекі Маці Божай, тэрмінова распачаць кансервацыю і рэстаўрацыю будынка кляштара.

Дапамагчы у гэтай высакароднай справе магла б грамадзкасьць. Прынамсі, на гэта я моцна разлічваю, і ў гэтае дапамозе гатовы я сам па меры сваіх сілаў удзельнічаць. Улічваючы складанасьць становішча, у якім апынуўся кляштар Базылянаў, я абвясьціў пра продаж шэрагу сваіх твораў, 65% выручаных такім чынам сродкаў я намераны ахвяраваць на ўзнаўленне кляштара Базылянаў.

Адначасова спадзяюся на актыўную падтрымку культурных установаў, грамадзкіх арганізацыяў, прадстаўнікоў бізнэсу, усяе патрыятычнае грамадзскасьці горада і вобласьці, аршанцаў у нашай краіне і ў замежжы –усіх, каму дарагое гістарычнае аблічча горада, імідж нашай дзяржавы, культурная і архітэктурная спадчына нашага народа.

З Богам і Вераю --
Ваш зямляк Мікола Купава
(Сябра Беларускага саюза мастакоў; узнагароджаны дыпломам і медалём імя Францыска Скарыны, Прывілеем Беларускага Асьветніцкага Фонду імя Льва Сапегі (за кнігу казак Уладзіміра Караткевіча «Лебядзіны ськіт»); лаўрэат прэміі Беларускага Фонду Тадэвуша Касьцюшкі).


Таксама, паводле словаў аўтара, да ліста быў прыкладзены тэкст артыкула ў часопісе "Наша Вера", працытаванага на гэтай старонцы: http://radzima.org/be/object/7646.html адказаць
Увага!
Конкурс паводле твораў Міколы Купавы
Пашыраем нашы веды ў гісторыі і культуры Беларусі, у мастацтве нашай краіны праз творы мастака.



Шаноўныя землякі, жыхары Віцебшчыны!

Cёлета адзначаецца 130-годзьдзе славутых беларускіх песьняроў Янкі Купалы і Якуба Коласа. Ім ды іхнай творчасьці прысьвечана частка маіх карцін, што дэманструюцца цяпер у галерэі “Сьцяна” (вул. Леніна, 16-2, тэл. 360279).

Большасьць маіх прац выстаўлена на продаж, і 65% атрыманых грашовых сродкаў я вырашыў ахвяраваць на рэканструкцыю і ўзнаўленьне комплексу Базыльянскага манастыра ў Воршы. Гэты помнік архітэктуры знаходзіцца ў бядотным стане, і таму ў кожнага з вас есьць магчымасьць далучыцца да высакароднае справы аднаўленьня нашай спадчыны.

Я абвяшчаю конкурс, пераможцы якога атрымаюць магчымасьць набыць мой твор за палову кошту. І пераможа той, хто напіша найбольш поўна і красамоўна пра адзін з прысьвечаных творчасьці Купалы ды Коласа мастацкі твор.

Гэта можа быць аповед пра асабістыя ўражаньні ад паказаных ў маіх творах мясьцінаў, або зьвязанага з імі этапу жыцьця і творчасьці нашых славутых літаратараў. Удзельнічаць могуць таксама ўладальнікі блогаў, якія дашлюць спасылкі на адпаведныя запісы ў блогу. Аб’ём неабмежаваны. Але дадатковую вартасьць вашым конкурсным працам нададуць арыгінальныя відэа- і фотаматэрыялы, запісаныя на дыск ці дасланыя электроннай поштай.

Свае аповеды (у выглядзе файла ў фармаце Word ці на паперы) або спасылкі на блогі накіроўвайце на электронны адрас dubrouna@gmail.com ці на паштовы адрас: 220103, г. Менск, вул. Каліноўскага д.33, кв.8 не пазьней за 24 сьнежня (выставу можна паглядзець да 20 сьнежня)

І не забудзьце пазначыць свае каардынаты, каб я мог паведаміць самаму дасьведчанаму ды крэатыўнаму аўтару пра ягоную перамогу!

Найбольш цікавыя аповеды будуць зьмешчаныя на старонках рэсурса “Аршанскі інфармацыйны сайт” www.orshatut.by .

Посьпехаў вам, паважаныя ўдзельнікі, і няхай дапаможа вам Бог!
Ваш Мікола Купава
Маб. +375 (29) 5513236
адказаць
Калі мне давялося вывучаць гісторыю развіцця культуры і асветы ў Воршы (для кнігі "Памяць"), я звярнуў увагу на своеасаблівы спосаб збірання грамадствам грошай "па падпісцы". Такім чынам ствараліся многія культурныя набыткі, некаторыя з якіх дагэтуль застаюцца з намі, як, напрыклад, бібліятэка імя Пушкіна, створаная па ініцыятыве, на жаль, мала вядомага цяпер грамадскага дзеяча Івана Стратановіча (гарадскога галавы ў часе грамадскага пад'ёму ў пачатку 20 ст.)
У сувязі з гэтым у мяне ўзнікла наступная ідэя: паколькі аднаму чалавеку ці арганізацыі цяжка знайсці грошы на карціну, можна было б абвесціць пра збіранне грошай для гэтага, адпаведна старой традыцыі, "па падпісцы". Так, напрыклад, маглі б набыць карціну сябры аднае партыі ці арганізацыі, супрацоўнікі прадпрыемства, студэнты і выкладчыкі навучальнай установы. А партыі, калі не маюць свайго офісу, маглі б потым урачыста перадаць купленую такім чынам карціну Аршанскаму музейнаму комплексу, і атрымаць праз гэтага павагу і ўдзячнасць гарадской грамады:) Ці той самай матушцы Данііле, для музея, які яна плануе стварыць у адрэстаўраваным будынку кляштара. адказаць
На адкрыцці выставы Міколы Купавы выступіць бард Андрэй Мельнікаў
Выстава будзе адчынена 26 лістапада ў віцебскай прыватнай галерэі «Сцяна». І Мікола Купава, і Андрэй Мельнікаў – ураджэнцы Воршы. І абодва падчас будучай імпрэзы збіраюцца звярнуць увагу грамадскасці на праблему, якая патрабуе неадкладнага вырашэння – гэта праблема захавання і рэстаўрацыі аршанскага кляштара базыльянаў.
http://orshatut.by/2012/11/na-adkryitstsi-vyistavyi-mikolyi-kupavyi-vyistupits-bard-andrey-melnikau/ адказаць
Паводле словаў матушкі Даніілы, на дах патрэбныя матэрыялы коштам 30 мільёнаў.
Такая сума аддзяляе нас ад магчымасці хаця б у нейкай ступені спыніць разбурэнне помніка архітэктуры.
Яшчэ 100 мільёнаў трэба, каб расплаціцца з майстэрняй, якая стварае праэкт рэстаўрацыі (раней клопатам аднаго барысаўскага (на жаль, не аршанскага!) прадпрыемства удалося заплаціць 50 мільёнаў).
Пасля дзяржаўнай экспертызы праэкта дзяржава абяцала часткова фінансаваць рэстаўрацыю. адказаць
Ну вось, цяпер бачны стан помніка ў поўнай "прыгажосці". Дзякую мадэратарам, што паставілі іншае фота, але занадта даўняе - гады 3-4 таму знятае. Тут яшчэ няма новай цэркаўкі, якая цяпер стаіць перад цэнтральным уваходам на беразе Аршыцы. Прапаную таксама паказаць цяперашні стан яшчэ аднаго помніка ХVIII ст. - кляштара манастыра францысканцаў Оршы (вул. Дамініканская, 4). Рашэннем гарвыканкама Оршы ён яшчэ вясной перададзены Віцебскай епархіі БПЦ. Там цяпер бамжатнік, ён ужо некалькі разоў гарэў і яго, па ўсім відаць, таксама чакае лёс "базыльянаў" (так у горадзе завуць базыльянскі кляштар). адказаць
Нешта мадэратары парталу сціпла гэтак абрэзалі верх здымка. Бо калі б яны гэтага не зрабілі, то ўсе пабачылі б, што базыльянскі кляштар вось ужо скора 10 гадоў не мае даху. А карыстальнік гэтага помніка ХVIII ст. -- Віцебская епархія БПЦ -- сціпла назірае за ягоным разбурэннем, спасылаючыся на адсутнасць грошай на дах. У той жа час грошы знаходзяцца на ўзвядзенне новых цэркваў, якія актыўна будуюцца паўсюдна па Оршы. Знайшліся грошы і на новую цэркаўку ля самога кляштара (на здымку яе не бачна - яна з іншага боку кляштара). Так што грошы ў БПЦ ёсць, толькі не на захаванне перададзеных ёй помнікаў архітэктуры. адказаць
Аказаць фінансавую дапамогу рэстаўрацыйным работам можа любы чалавек адным з пералічаных ніжэй спосабам:
-набыць любы тавар у царкоўнай лаўцы на другім паверсе універмагу на Цэнтральнай плошчы;
-прыйсці на набажэнства ў Свята-Пакроўскі храм (зав. Музейны, д.12, за будынкам ГАУС) і там пакінуць ахвяраванні;
-пералічыць сродкі на дабрачынны рахунак: Р/р 3015335456015, УНП 300986971 ЦКА №4 дырэкцыі ААТ "Белінвестбанк". г. Орша, вул. Леніна, 26а, БІК 153001739. Атрымальнік: прыход Свята-Пакроўскага храма г. Орша Віцебскай епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы
http://orsha.eu/bel/%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%8B/%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0/1325/ адказаць
26 лістапада ў віцебскай прыватнай галерэі "Сцяна" адбудзецца
прэзентацыя кнігі казак Караткевіча "Лебядзіны скіт" з ілюстрацыямі
Міколы Купавы, а таксама адкрыццё выставы Міколы Купавы, прысвечанай
чарговым угодкам з дня нараджэння Уладзіміра Караткевіча ды юбілею Янкі
Купалы і Якуба Коласа. У складзе экспазіцыі будуць працы, сродкі ад
продажу якіх мастак ахвяруе на рэстаўрацыю былога кляштара базылянаў у
Воршы (цяпер Свята-Пакроўскі праваслаўны манастыр). адказаць
Краязнаўца Тацяна Вароніна, былая супрацоўніца аршанскага Музея гісторыі і культуры, з’ездзіла на прыём да міністра культуры, дзе распавяла пра нездавальняючы стан помніка архітэктуры – жылога будынку былога кляштарнага комплексу. Нядаўна быў атрыманы пісьмовы адказ.
http://orshatut.by/2012/10/ministerstva-kulturyi-pra-stan-perspektyivyi-klyashtara-bazyilyanau/ адказаць

Дадаць паведамленне

*
*
*
*

Год пабудовы (перабудовы): 1758
Каардынаты:
54° 30'42.72"N, 30° 25'7.71"E