> Брэсцкая вобласць > Жабінкаўскі раён > горад Жабінка
Жабінка. Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы

Жабінка - фота і помнікі

Першая пісьмовая згадка: XVIII

Магчымыя варыянты:
Жабінка Жабинка Żabinka Žabinka Zabinka Zhabinka

Каардынаты:
52° 11'41.79"N, 24° 0'57.98"E

Што паглядзець у Жабінцы

Страчаная спадчына

Гісторыя Жабінкі

Горад Жабінка размешчаны пры ўпадзенні ракі Жабінка ў Мухавец, за 30 км на паўночны ўсход ад Брэста. Чыгуначны вузел з напрамкамі на Брэст, Лунінец, Баранавічы, аўтамабільнымі дарогамі звязаны з Кобрынам, Брэстам і Камянцом.

Назву свой горад узяў ад ракі Жабінка (упершыню ў пісьмовых крыніцах згадваецца ў XVIII ст.). На працягу XVI—XX стст. на тэрыторыі сучаснага горада існавалі паселішчы Абрамавічы, Галінова, Купіна, Малая Жабінка, Мышчыцы Пакроўскія. Сама Жабінка была заснавана напрыканцы XVIII ст. і з'яўлялася мызай (хутарам) фальварка Плошча. У 1816 г. належала Галецкім, складалася з 3 двароў, дзе жылі 10 сялян. На працягу ста гадоў у ёй уладарылі Трэмбіцкія (1830-я - 1939 гг.).

У 1871 г. утварылася чыгуначная станцыя Жабінка Маскоўска-Брэсцкай чыгункі. Пасля будаўніцтва Жабінка-Пінскай веткі Палескіх чыгунак Жабінка зрабілася станцыяй, на якой зыходзіліся дзве значныя чыгункі. У 1892 г. ў пасёлку было 30 двароў, 282 жыхары, 6 крамаў, гасцініцу, пошту, 3 карчмы, царкву ў суседніх Мышчыцах (з 1885 г.). У 1902 г. уключана ў межы габрэйскай аседласці, паколькі звыш 40% насельнікаў Жабінкі па веравызнанню з'яўляліся іудзеямі. У 1897 г. - 45 дамоў, насельніцтва ўзрасло да 332 чалавек. У 1901 г. пабудаваны нафтавы склад для продажу газы, у 1902 г. — паравы млын, а ў хуткасці — сукнавальня і лесапільня. У 1888—1905 гг. была пракладзена шаша Федзькавічы—Жабінка-Камянец. З 1907 г. пачало дзейнічаць Жабінкаўскае пазыкова-ашчаднае таварыства, якое ўтварылі 47 найбольш заможных жыхароў Жабінкаўшчыны. Кожнае 15 чысло месяца (згодна дазволу гродзенскага губернатара ад 9.10.1908 г.) у пасёлку адбываліся кірмашы. Існавала народнае вучылішча.

У часы першай сусветнай вайны Жабінка была акупавана нямецкімі войскамі (1915-1918 гг.). У 1919 г. увайшла ў склад Брэсцкай акругі (Польшча). Згодна Рыжскаму мірнаму дагавору Жабінка адышла да Польшчы, з 4.02.1921 г. далучана да Збірожскай гміны Кобрынскага павета Палескага ваяводства. 23.03.1928 г. утварылася асобная Жабінкаўская гміна. Быў адкрыты касцёл. У 1933 г. баставалі рабочыя лесапільні. Жабінка стала мястэчкам, у якім жылі 368 чалавек (а калі браць у сучасных межах, гэтую лічбу патрэбна павялічыць да 801), існавала 7-гадовая школа, пошта 5-й катэгорыі (1935 г.).

У верасні 1939 г. увайшла ў склад БССР. З 15.01.1940 г. вёска Жабінка зрабілася цэнтрам Жабінкаўскага раёна і сельсавета (апошні праіснаваў да 1952 г. і адноўлены ў 1998 г.). З 23.06.1941 г. па 21.07.1944 г. акупавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У ліпені—жніўні 1943-га актывізавалася партызанская дзейнасць на чыгунцы, участак, блізкі да станцыі Жабінка узрываўся 10 разоў. 16.04.1952 г. Жабінка стала пасёлкам гарадскога тыпу. У ёй налічвалася 2,9 тысячы чалавек (1959 г.). У жніўні 1959 г. Жабінкаўскі раён скасаваны (на працягу 1959-1962 гг. Жабінка далучана да Камянецкага, затым Кобрынскага раёна). 30.07.1966 г. Жабінкаўскі раён быў адноўлены, ён налічваў (у 1969 г.) 24,2 тысячы жыхароў (у тым ліку 6,7 тысячы жылі ў пасёлку). Пасля пабудовы Жабінкаўскага цукровага завода (1963 г.) Жабінка пачала хутка разрастацца, у яе межы сталі далучацца суседнія вёскі, што дазволіла рэзка павялічыць колькасць насельніцтва і прыдбаць 23.12.1970 г. статус горада. Згодна перапісу 1989 г. у Жабінцы налічвалася ўжо 11,5 тысячы жыхароў. Цяпер з 25,7 тысячы жыхароў раёна непасрэдна гараджанамі лічацца 12,5 тысячы.

Сённяшні горад развіваецца ўздоўж чыгункі, якая падзяляе яго на дзве часткі: паўднёвую (жылую) і паўночную (прамысловую). Архітэктурна-планіровачную структуру, вызначаюць вуліцы Кірава (з захаду да яе прымыкае мікрараён), Свабоды, Шашэйная, Піянерская, Камсамольская.

У цэнтральнай частцы вуліцы Кірава размешчаны будынкі райвыканкома, Дома культуры, кінатэатра, камбіната бытавога абслугоўвання, рэстарана і іншыя.

Самая старая Жабінкаўская вуліца Касцюшкі (цяперашняя назва - Леніна) забудавана ў асноўным прыватнымі драўлянымі дамамі і магазінамі. У паўночна-заходняй частцы горада за чыгункай размешчаны пасёлак цукровага завода. У цэнтральнай частцы Жабінкі - парк.

Працуюць 3 сярэднія, музычная школы, школа-інтэрнат для дзяцей з пашкоджаным зрокам, цэнтр выхаваўчай работы, 5 дашкольных устаноў, 3 бібліятэкі, аддзяленне сувязі, бальніца, паліклініка.

А. Р. Бензярук
Памяць. Жабінкаўскі раён
Мінск, Ураджай, 1999
Апублікавана з ласкавай згоды аўтара Анатоля Бензярука

Жабінка. : Адметнасці | фота выбраных помнікаў

Жабінка.  Вуліцы гораду

Жабінка. Вуліцы гораду Чыгуначная станцыя Фота © К. Шастоўскі

Жабінка.  Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы

Жабінка. Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы (1885) Галоўны фасад Фота © К. Шастоўскі