> Гродзенская вобласць > Навагрудскі раён > вёска Асташына

Асташына на мапе

Асташына - фота і помнікі

Гісторыя Асташына

Вёска Асташына з’яўляецца найстарэйшай вёскай Навагрудскага раёна. Упершыню згадваецца яна ў дакументах у 1401 годзе, як двор Наваградскай зямлі, які належаў вялікаму князю Вітаўту і быў пажалаваны ім свайму брату Сігізмунду. У сваёй жалаванай грамаце 1428 года Вітаўт перадаваў Асташына ў пажыццёвае ўладанне (пасля сваёй смерці) жонцы Юльяне. Пазней Асташынам валодалі іншыя, не менш вядомыя ў беларускай гісторыі асобы, такія, як князі Чартарыйскія, Саламярэцкія, Ян Кішака. З пачатку 17 ст. гаспадарамі Асташына на працягу амаль двухсот гадоў былі Радзівілы.

Нядрэнны выглядала вёска сярод іншых вёсак Наваградчыны і ў другой палове 19 ст. – яна была цэнтрам сельскай грамады, тут налічвалася больш за 150 двароў, быў збожжазапасны магазін, працавала царкоўна-прыходская школа, піцейны дом, тры млыны, на могілках была прыпісная царква Сененскага прыходу. Найбольшая ж колькасць жыхароў была адзначана ў Асташыне ў 1909 годзе – 1116 чалавек.

Вядомы асташынцы і сваім змагарных духам. Яшчэ ў 1525 годзе тут зафіксаваны пратэст сялян на павелічэнне павіннасцей, а ў 1932 годзе адбылося ўзброенае выступленне супраць асаднікаў, якія скуплялі маёмасць сялян. У памяць гэтай падзеі ў вёсцы ўстаноўлены памятны знак.

Цяпер Асташына – з’яўляецца цэнтрам сельскага савета, уваходзіць у склад Аграпрадпрыемства імя Адама Міцкевіча. Тут пражывае звыш 250 чалавек, працуе клуб, бібліятэка, магазін.

У Асташыне захаваўся былы сядзібны дом, адлюстраваны на фотаздымку Яна Булгака. Дах будынка згарэў у гады 2-й сусветнай вайны, пасля вайны быў зменены. У гэтым будынку працавала базавая школа (закрыта ў 2004 годзе). Меркавалася, што тут нарадзіўся Ян Булгак, але, праўдападобней, нарадзіўся ён у в. Асташын (на рэчцы Сэрвеч) цяперашняга Карэліцкага раёна.

Мікалай Гайба
Публікацыі:
М.Гайба. Старэйшая вёска раёна
"Новае жыццё" (Навагрудскі р-н), 31/10/2001
М.Гайба. Піцейны дом і тры млыны
Краязнаўчая газета (г.Гродна). 2001. - №11.

Асташына. : Адметнасці | фота выбраных помнікаў

Асташына.  Сядзібна-паркавы ансамбль

Асташына. Сядзібна-паркавы ансамбль (XIX) Галоўны фасад (08.2004) Фота © К. Шастоўскі

Асташына.  Млын вадзяны

Асташына. Млын вадзяны (XIX) Галоўны фасад Фота © К. Шастоўскі

Каментарыі

Kto był właścicielem tego Pałacu? to dla mnie wazne, chodzi mi o okres przed 1 wojna światową? ...

Першая пісьмовая згадка: 1401

Магчымыя варыянты:
Асташына Осташино Ostaszyno Astašyna Асташын Astaszyn Асташыно Ostaszyn Ostashino Ostashin Astaszyn

Каардынаты:
53° 41'25.53"N, 26° 1'22.87"E

Што паглядзець у Асташыне

Страчаная спадчына


Знайдзі свае карані
Пошук сваякоў і продкаў у Беларусі, Літве, Польшчы