> Мінская вобласць > Маладзечанскі раён > мястэчка Радашковічы > Касцёл Святой Тройцы
Радашковічы. Касцёл Святой Тройцы
Радашковічы. Касцёл Святой Тройцы

Касцёл Святой Тройцы | Радашковічы

Выбраныя здымкі

Радашковічы. Касцёл Святой Тройцы

Від з былой вуліцы Менскай (яшчэ Савецкай) Фота © Алесь Тарасевіч |

Радашковічы. Касцёл Святой Тройцы

Інтэр'ер галоўнага нэфу Фота © Яўген Каломенкін |

Радашковічы. Касцёл Святой Тройцы

Агульны выгляд Фота © Ціжоўка Алег (bystar) |

У 1569 г. Радашковічы атрымалі статус горада з магдэбургскім правам у Менскім ваяводстве ВКЛ і да канца XVIIІ ст. былі цэнтрам дэканата, які ахопліваў тэрыторыю цяперашніх Вілейскага (без паўдневай часткі), Барысаўскага, Лагойскага, Маладзечанскага раёнаў (за выключэннем парафіі Хоўхлава) і нават парафію Заслаўе Мінскага раёна. Пасля далучэння да Расейскай імперыі Радашковічы страцілі статус цэнтра і з таго часу ўваходзяць у склад Вілейскага дэканата.

Упершыню Радашковічы ўзгадваюцца ў гістарычных дакументах у 1447 г., калі намеснік смаленскі і кашталян віленскі Пётра Сенка Гедыголдавіч (+1451) і ягоная жонка Багуміла фундавалі тут першы драўляны касцёл пад тытулам Найсвяцейшай Тройцы.

У 1734-36 гг. у Радашковічах быў узведзены «руплівасцю кс. Сымона Мхоўскага, пісара Апостальскага, плябана Радашковіцкага пры дапамозе розных дабрадзеяў» новы касцёл, які ў 1740 г. кансэкравалі пад тытулам Найсвяцейшай Тройцы і Стэфана Пакутніка. Гэта была драўляная, крыжова-купальная, пакрытая гонтаю і ашалёваная святыня, над якой узносіліся ажна 6 вежаў - купал над сяродкрыжжам, 2 вялікія пры ўваходным фасадзе, 2 меншыя каля купала (магчыма, над крыламі трансепта) і яшчэ адна маленькая (сігнатурка) над прэзбітэрыем. Святыня мела 42 сажані ў даўжыню і 15 у шырыню (каля 80х32 м). Уваход у касцёл быў пазначаны гранёным тамбурам-барбаканам - «крухтай акруглай». Прэзбітэрый фланкавалі 2 закрыстыі. Усяго ў касцёле налічвалася 7 алтароў. Пяць з іх, 2-ярусных і разьбяных, упрыгожвалі аб'ём санктуарыя. Галоўны алтар - Найсвяцейшай Тройцы - уяўляў сабой 6-калонную барокавую кампазіцію з фігурамі апосталаў Пятра і Паўла, Яна і Тадэвуша. Бочныя алтары - Беззаганнага Пачацця Найсвяцейшай Марыі Панны і св. Ганны. Асабліва прыгожымі лічыліся алтары ў капліцах (у крылах трансепта паміж вокнамі), упрыгожаныя залатымі і срэбнымі дэталямі - св. Тадэвуша і св. Антонія. Яшчэ 2 алтары знаходзіліся ў капліцах, зробленых «пры дзвярах бабінца» (магчыма, у першым ярусе вежаў пры галоўным фасадзе) - Езуса Назарэтаніна і св. Яна Непамука. Партрэты фундатараў - Пятра і Багумілы Гедыголдавічаў - былі вывешаныя ў прэзбітэрыі каля дзвярэй у закрыстыю. На хорах мясціліся арганы на 10 галасоў. Пад касцёлам былі зробленыя 2 мураваныя склепы. Купал і сцены касцёла былі распісаныя на біблейскія сюжэты.

Побач з касцёлам стаяла драўляная званіца. Пры касцёле Найсвяцейшай Тройцы дзейнічалі школа і шпіталь, былі заснаваныя тры брацтвы - св. Ганны з 1703 г., Найсвяцейшай Тройцы з 1738 г. і Імя Найсвяцейшай Марыі Панны з 1750 г. Радашковіцкую парафію, у якой на канец XVIII ст. налічвалася больш за 2300 чалавек, абслугоўвалі таксама дзве капліцы - у Новым Двары (сёння Рагоўскі с/с Мінскага раёна) і ў Сычавічах, якая была пабудаваная ў апошнія 15 гадоў ХVIII ст. «асобна ад панскага дома, пры гасцінцы, па тыпу касцёла». Драўляная святыня з абразом Найсвяцейшай Марыі Панны ў алтары дзейнічала да сярэдзіны ХІХ ст.

Велічны барочны касцёл згарэў у пажары, і ў 1855 г. на сродкі парафіянаў, ахвяраванні памешчыкаў Валадковічаў і руплівасцю пробашча і дэкана кс. Пятра Жылінскага ў Радашковічах быў закладзены каменны касцел у стылі позняга класіцызму У 1859 г. будаўніцтва завяршылася, і 3 верасня 1860 г. касцёл кансэкравалі пад гістарычным тытулам Найсвяцейшай Тройцы. Менавіта ў гэтым касцёле быў ахрышчаны Янка Купала.

Трохнефавая двухвежавая базіліка з паўцыркульнай апсідай і бакавымі сакрысціямі. Асноўны, прамавугольны ў плане аб'ём накрыты двухсхільным дахам з невялікім ліхтаром, выцягнутая па падоўжнай восі апсіда — больш нізкім двухсхільным дахам. Цэнтр сіметрычнага галоўнага фасада вылучаны глыбокім рызалітам і завершаны двухсхільным шчытом. Квадратныя ў сячэнні чатырох'ярусныя вежы выступаюць з асноўнага аб'ёму, дэкарыраваны скразнымі арачнымі праёмамі, круглымі люкарнамі, завершаны шлемападобнымі купаламі. Бакавыя плоскасныя фасады рытмічна члянёны высокімі арачнымі аконнымі праемамі з броўкамі і шырокімі пілястрамі ў прасценках.

Унутраная прастора члянёна 2 радамі квадратных у сячэнні слупоў на 3 нефы, перакрытыя скляпеннямі (конхавым у цэнтральным і крыжовымі ў бакавых нефах). Сцены крапаваны пілястрамі, буйнымі карнізамі. Скляпенні на падпружных арках. У нартэксе галерэя хораў. Часткова захавалася керамічная арнаментаваная падлога ў апсіднай частцы. Перад касцёлам размешчана трох'арачная брама з лучковым франтонам і паўкалонамі на фасадзе.

У сярэдзіне XIX ст. на старажытных радашковіцкіх могілках, на месцы драўлянай, была ўзведзеная каменная капліца пад тытулам св. Яна Непамука. Акрамя яе, у канцы XIX ст. парафію касцёла Найсвяцейшай Тройцы абслугоўвалі філія ў в. Будзькі (цяпер Вілейскі раён), а таксама капліца ў в. Крамянец (цяпер Лагойскі раён). Да 1864 г. да радашковіцкай парафіі прыпісваўся таксама філіяльны касцёл у в. Батурына (цяпер Вілейскі раён) з капліцамі ў Лукаўцы і Карповічах. Колькасць парафіянаў перавышала 2600 чалавек.

Пасля другой сусветнай вайны Радашковічы былі пераведзены ў статус пасёлка. Касцёл, зачынены ў 1946г., прыстасавалі пад цэх завода «Беларуская кераміка». З цягам часу будынак дайшоў да аварыйнага стану, аднак пры гэтым быў аб'яўлены помнікам архітэктуры. Капліца ж і ўвогуле ператварылася ў руіны.

У 1990 г. будынак касцёла вярнулі католікам. Святыня была адрэстаўраваная, у галоўным алтары зноў быў змешчаны абраз Найсвяцейшай Тройцы, левы бочны алтар асвечаны ў гонар Маці Божай Чанстахоўскай, правы - у гонар Боскай Міласэрнасці.

Крыніца:
Каталіцкія святыні
Мінск, Про Хрысто, 2003
А. Кулагін
Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гродзенская вобласць
Мінск, Беларуская Энцыклапедыя, 1986

Год пабудовы (перабудовы): 1855-59
Каардынаты:
54° 9'17.97"N, 27° 14'25.80"E

Фотагалерэі