> Мінская вобласць > Стаўбцоўскі раён > мястэчка Дзераўная > Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі
Дзераўная. Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі
Дзераўная. Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі

Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі | Дзераўная

Выбраныя здымкі

Дзераўная. Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі

Агульны выгляд Фота © К. Шастоўскі |

Дзераўная. Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі

Інтэр\'ер. Фрагмент Фота © Грода Надзея |

Дзераўная. Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі

Агульны выгляд Фота © Шамкаловіч Ю. |

Фарны касцёл Звеставання Дзевы Марыі ў былым мястэчку Дзераўное доўгі час памылкова разглядаўся даследчыкамі, як кальвінскі збор, пабудаваны ў 1590 г. па фундацыі Радзівіла Чорнага, прыхільніка кальвінізму, якога, дарэчы, у той час ужо не было на свеце. Аднесці фундацыю пратэстанцкага збора да дзеянняў яго сына Радзівіла Сіроткі, шчырага католіка, няма падстаў. Відавочна, што не дакладнымі з'яўляюцца альбо дата фундацыі, альбо імя фундатара, альбо прызначэнне святыні. Інвентар за 1789 г. паведамляе, што касцёл у м. Дзераўная ў 1598 г. фундавалі Радзівіл Сіротка з жонкай Яўхіміяй. Аднак больш ранні інвентар ад 1655 г. сведчыць, што касцёл гэты «змураваў сваім коштам ксёндз Войцэх Сялява, канонік віленскі, плябан Дзеравенскі». Па датах жыцця апошняга і яго іншых фундацыях будаўніцтва касцёла прыпадае на 1630-я гг., што ў цэлым адпавядае яго стылістыцы.

Падоўжны неф кафалікона перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі на падпружных арках, якія перадаюць распор на вонкавыя контрфорсы і ўнутраныя пілоны, аздобленыя пілястрамі. Сістэма апор і падпружных арак падзяляе неф на чатыры травеі. Алтарная апсіда мае архаічныя гранёныя формы, але адначасова — новую, незвычайную форму даху, які зроблены больш нізкім толькі надтрохгранным завяршэннем. Пры гэтым вялікая віма прэсбітэрыя і размешчаныя абапал яе сіметрычныя сакрыстыі аб'яднаны з нефам агульным дахам з падоўжным вільчыкам. Часткі сакрыстый выступаюць за межы нефа і маюць самастойныя двухсхільныя дахі. Відавочна, што ў гэтым помніку назіраецца пэўная незалежнасць кампазіцыі вянчаючых мас адносна тэктонікі ўласна храма, што пры яго ўяўнай архаічнасці з'яўляецца рысай барока.

Па характару муроўкі археолагамі вызначана, што існуючая пры ўваходзе трох'ярусная вежа прыбудавана пазней, ужо ў другой палове XVII ст. Гэта значыць, што першапачаткова касцёл меў бязвежавы фасад. Пра тое ж сведчаць сіметрычныя маршавыя лесвіцы, укампанаваныя ў тоўшчы сцен першай травеі нефа, што вялі на хоры і ў паддашак, — яны не маюць сувязі з вежай. Пры ўсёй супярэчлівасці гістарычных звестак і генезісу архітэктурных форм дзераўнянскага касцёла па стылявых прыкметах яго трэба датаваць не раней 1630-я гт. Аналагічныя кампазіцыйныя і канструкцыйныя рысы мелі Святадухаўская царква пры базыльянскім манастыры і касцёл бенедыкцінак, фундаваны тым жа В. Сялявам у 1633 г. (абодва помнікі знаходзіліся ў Мінску, не захаваліся).

Крыніца:
Т.В. Габрусь
Мураваныя харалы
Мінск, "Ураджай", 2001

Год пабудовы (перабудовы): 1630-x?
Каардынаты:
53° 42'2.84"N, 26° 33'31.99"E

Фотагалерэі