> obwód miński > rejon miadziołski > wieś Olszewo

Olszewo - zabytki | zdjęcia

Historia Olszewa

Dobra Olszew, położone przy starym trakcie ze Święcian do Oszmiany, stanowiły niegdyś całość z dobrami Bakszty. W XV w. należały do Gasztołdów, którzy w 1500 r. sprzedali je kociełłom. Później stanowiły własność Kiszków, następnie Koziełł - Poklewskich. Od tych ostatnich ok. 1679 r. przeszły w posiadanie Chomińskich i pozostały w ich reku do 1939 r. Pierwszym z tego rodu właścicielem Olszewa był pisarz Wielkiego Księstwa Litewskiego Ludwik Jakub Chomiński (zm.1739), który dorobił się wielkiego majątku na transporcie miejscowych towarów drogą wodną - Wilią i Niemnem - do Królewca. Jego spadkobiercą był syn Konstanty (1724-1803), pułkownik oszmiański i starosta trabski, wspomniany już fundator kościoła w Konstantynowie. Kolejnym dziedzicem był syn Konstantego Tadeusz, chorąży zawilejski, a po jego śmierci przez wiele lat w Olszewie gospodarzyła wdowa, Teresa z Oskierków. Ich syn Stanisław (1804-1886), absolwent Uniwersytetu Wileńskiego, zrobił karierę w wojsku rosyjskim, uzyskując stopień generała oraz stanowisko gubernatora w Wołogdzie. Po otrzymanej w 1878 r. na własną prośbę dymisji na stale osiadł w rodzinnym Olszewie, gdzie mieszkał do śmierci.Syn i spadkobierca Stanisłąwa, Aleksander Chomiński (1859-1936), człowiek wszechstronnie wykształcony władający dziewięcioma językami, działacz społeczny i poseł do Dumy, publicysta i autor licznych artykułów prasowych i kilku powieści, był także znakomitym gospodarzem. Znacznie rozbudował olszewski majątek i prowadził w nim nowoczesne gospodarstwo rolno - przemysłowe. Za jego czasów działały tu m. in. dwa młyny wodne - jeden mełł mąkę i krupy, drugi poruszał tkalnię i tartak. Póxniej zbudowano jeszcze młyn parowy. Była też elektrownia, dwa gumna z młockarnią, gorzelnia, piekarnia, kuxnia, suszarnia szyszek sosnowych, cegielnia i inne obiekty gospodarcze. W należących do majątku Grumbiniętach istniała smolarnia, w której wytwarzano dziegieć, węgiel drzewny i potaż, a w Kleciach - wapiennik. Rozwijało się ogrodnictwo, rybołóstwo, pszczelarstwo i hodowla koni. Działał dworski sklep, szynk oraz bezpłatna szkoła podstawowa, założona w 1905 r. kosztem właściciela.

najgłośniejszym przedstawicielem rodziny Chomińskich był bratanek Ludwika Jakuba z Olszewa, ostatni wojewoda mścisławski Franciszek Ksawery Chomiński (zm. 1809), postać barwna i popularna w Wilnie i na całej Litwie. Przyjaciel hetmana Michała Kazimierza Ogińskiego i zarządzca jego majątku, wraz z nim brał udział w konfederacji barskiej, a po jej zakończeniu udał się na emigracje. W 1774 r.wrócił do kraju i zbliżył się do króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, czemu zawdzięczał kolejne tytuły: starosty pińskiego, generała-majora wojsk litewskich i wreszcie wojewody mścisławskeigo (od 1788 r.). Współdziałał z Antonim Tyzenhauzem i Joachimem Chreptowiczem, był wieloletnim posłem na Sejm,gdzie zasłynął jako znakomity mówca. Zajmował się też poezją, sam pisał wiersze (pośmiertnie wydano jego Ody), tłumaczyłm. in. Horacego, Racine'a i Corneille'a. Jego zasługą jest również zdobycie bezcennego Kodeksu Olszewskiego.Żonaty był z Zofią 1 voto Tyzenhauzową, rozwiedzioną ze slynnym podskarbim litewskim.

Grzegorz Rąkowski
Smak Kresów,Wśród źródeł i mszarów Wileńszczyzny,Oficyna Wydawnicza "Rewasz",2000
(MP)


Olszewo. : Zabytki i atrakcje | zdjęcia

Olszewo.  Dwór gospodarczy

Olszewo. Dwór gospodarczy (XVIII) Pozostałości dworu w Olszewie Foto © 븢

Olszewo. : Utracone spuścizna | zdjęcia

Olszewo.  Dwór Chomińskich

Olszewo. Dwór Chomińskich (XVIII) Olszew. Fragment dworu. Fot. Jana Bułhaka, przed 1939 r.

Możliwe warianty:
Olszewo Alševa Alszeva Olshevo Alszou Olszew

Współrzędne geograficzne:
54 56'43.38"N, 26 21'52.36"E

Co warto zobaczyć:

Utracona spuścizna


Znajdź swoich krewnych na Białorusi i Litwie
Znajdź krewnych i przodków w Białorusi, Polsce, Litwie