> obwód witebski > rejon szarkowszczyński > miasteczko Szarkowszczyzna
Szarkowszczyzna. Dwór

Szarkowszczyzna - zabytki | zdjęcia

Pierwsza pisemna wzmianka: 1503

Możliwe warianty:
Шаркаўшчына Шарковщина Szarkowszczyzna Šarkaŭščyna Шаркоўшчына Sharkovchina Sharkovshchina Sharkovschina Szarkauszczyna

Współrzędne geograficzne:
55° 21'54.20"N, 27° 27'48.53"E

Co warto zobaczyć:

Utracona spuścizna

Historia Szarkowszczyzny

Szarkowszczyzna, położona nad rzeką Dzisną, jest typową stolicą regionu; w przeszłości nigdy nie odgrywała poważniejszej roli. Ciekawa o tyle, że niegdyś stanowiła jeden z ośrodków dóbr znacznego rodu Łopacińskich, silnie rozrodzonego na Brasławszczyźnie i Dziśnieńszczyźnie.

Szarkowszczyzna była w przeszłości centrum rozległych dóbr, które król Aleksander Jagiellończyk nadał w 1503 roku rodowi Despot-Zenowiczów. Od nich w roku 1604 przeszły do Sapiehów, którzy z kolei w 1753 roku sprzedali je Łopacińskim.

Pierwszym z tego rodu właścicielem Szarkowszczyzny był wojewoda brzeski Mikołaj Tadeusz Łopaciński, po którym w 1770 roku odziedziczył ją syn, Jan Nikodem, starosta mścisławski i łoździejski.

Wybudował on tu wspaniałą rezydencję, jedną z najokazalszych w powiecie brasławskim, na którą składał się piętrowy pałac, kaplica, oranżerie i cieplarnie. W 1802 roku nastąpiła parcelacja majątku, który podzielono na szereg niedużych dworów i folwarków. Przy Janie Nikodemie pozostał tylko główny ośrodek w Szarkowszczyźnie, który odziedziczył po nim syn Tomasz, wicemarszałek dzisneński. Ten zaś w 1814 roku sprzedał majątek Boguckim.

W XIX wieku Szarkowszczyzna przekształciła się w dwa leżące obok siebie, ale oddzielne miasteczka: Szarkowszczyznę Starą należącą do Boguckich oraz znacznie większą od niej Nową, własność Fiedorowiczów, która rozwinęła się na obu brzegach Dzisny na terenie innych pobliskich folwarków. Taki stan przetrwał do okresu międzywojennego, kiedy z połączenia obu części powstało jedno nieduże miasteczko gminne Szarkowszczyzna, a nazwę Stara Szarkowszczyzna zachował tylko jeden niewielki folwark.

Po II wojnie światowej w Szarkowszczyźnie, która zyskała status osiedla miejskiego, umieszczono stolicę rejonu. Miasteczko „rozdęło się” dzięki powstaniu bloków mieszkalnych o koszmarnej architekturze. Dzisiejsza Szarkowszczyzna, położona po obu stronach Dzisny, odstrasza chaotyczną zabudową i obdrapanymi, sypiącymi się tynkami powojennych osiedli.

Zabytków zachowało się niewiele. Murowaną cerkiew ufundował jeszcze w 1639 roku Lew Sapieha, a w 1839 roku została gruntownie odnowiona staraniem Bernarda Fiedorowicza.

Nad brzegiem rzeki stoi druga, drewniana cerkiew, ufundowana w 1912 roku przez Mikołaja Łopacińskiego – ładna, kolorowo malowana, o modernistycznej architekturze.

Nie zachował się natomiast kościół z początku XX wieku; obecnie staraniem miejscowej społeczności polskiej buduje się nową świątynię.

Nie pozostał też ślad po dawnej rezydencji Łopacińskich. Na skraju miasteczka stoi tylko skromny dwór z początku XX wieku, należący do jednego z dawnych folwarków; obecnie mieści się w nim ośrodek zdrowia.

Grzegorz Rąkowski
”Wśród jezior mszarów Wileńszczyzny”, Rewasz, Warszawa 2000
(A.O.)

Szarkowszczyzna. : Zabytki i atrakcje | zdjęcia

Szarkowszczyzna.  Cerkiew Zaśnięcia NMP Cerkiew Zaśnięcia NMP

Cerkiew Zaśnięcia NMP w Szarkowszczyznie

Szarkowszczyzna.  Młyn wodny Młyn wodny

Ruiny młyna w Szarkowszczyznie

Szarkowszczyzna.  Dwór Łopacińskich Dwór Łopacińskich

Zabudowania dworskie Łopacińskich w Szarkowszczyznie

Szarkowszczyzna.  Dwór Dwór

Dwór w Szarkowszczyznie

Szarkowszczyzna. : Utracone spuścizna | zdjęcia

Szarkowszczyzna.  Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Szarkowszczyzna. Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego (1907) Widok miasta Szarkowszczyzna od strony rzeki Dzisny. Widoczne drewniane zabudowania gospodarskie oraz dwie wieże kościelne. Foto © Zbiory NAC on-line | 1918-1939

Wiadomości

Здравствуйте, Kinga. В каких годах родились Ваши родственники? ...
Witam,
Poszukuje rodziny, brata mojego dziadka Antoniego, wuja Józefa Wiercińskiego oraz jego żony Janiny Wiercińskiej. Wiem, że mieli dzieci: Irene, Halinę, Wandę. Poszukuje również informacji na temat rodziców Józefa i Antoniego Wiercińskich mojego pradziadka Jana Wiercińskiego oraz prababci Genowefy Wiercińskiej z.d. ...
Уважаемый Александр.
Не могли бы Вы указать источник информации касаемо старообрядческой школы в д.Савицкие.
Меня интересует любая информация по этой деревне, из неё родом мои предки.
...
Panie Zbigniewie, przypadkiem trafiłam na tę stronę, ale odnalazłam moje nazwisko rodowe. Usilnie poszukuję informacji na temat mojego dziadka, Mikołaja Bochir/Bachir (często pojawiały się pomyłki w zapisie), urodzonego w roku 1922 w miejscowości Bolkały, na Szarkowszyźnie. Pan pisze o Pelagii Kułapińskiej z domu Bachir - c...
Nie pochodzę z polskich Kresów - jestem Kaszubem - stamtąd pochodzili nie żyjący Teściowie, to co zawarłem w moim artykule jest zrębkiem wspomnień Teściowej, teść nie chciał wspominać i mówić o tamtych czasach - mając prawdopodobnie uraz po powojennej wywózce na Sybir. O tym i o historii rodzin Ordyń...