> Гродзенская вобласць > Навагрудскі раён > горад Навагрудак > Могілкі габрэйскія
Навагрудак. Могілкі габрэйскія
Навагрудак. Могілкі габрэйскія

Могілкі габрэйскія | Навагрудак

Выбраныя здымкі

Навагрудак. Могілкі габрэйскія

Нагробны камень Фота © К. Шастоўскі |

Навагрудак. Могілкі габрэйскія

Занядбаныя могілкі Фота © Базіль Бурдзін |

Навагрудак. Могілкі габрэйскія

Занядбаныя могілкі Фота © Базіль Бурдзін |

Яўрэі ўпершыню ўзгадваюцца ў Навагрудку (паводле "Еврейской энциклопедии") у 1484 г. Спачатку яўрэі жылі сярод хрысціянскага насельніцтва на вуліцы Падляшскай. Затым, паводле ўказа караля Жыгімонта Аўгуста ад 30 верасня 1563 г. яны былі вымушаны перасяліцца на гарадскую ўскраіну - вуліцу Трусаўскую.

У 1648 г. намаганнямі абшчыны ў Навагрудку была пабудавана каменная сінагога, будынак якой праіснаваў да пачатку 1960-х. Прыкладна ў канцы XV ст. на адным з пагоркаў былі закладзены яўрэйскія могілкі, значная частка якіх захавалася да нашых дзён. З канца ХІХ - пачатку ХХ ст. тут існавалі металічныя вароты ў выглядзе аркі, якая абапіралася на высокія бетонныя слупы. На варотах размяшчалася некалькі табліцаў з надпісамі.

З заснаваннем у сярэдзіне 1950-х гадоў новых агульнагарадскіх могілак, яўрэйскія могілкі былі закрыты. Неўзабаве былі разбураны ўваходныя вароты, а адна з частак пагорка была выкарастана пад гаражнае будаўніцтва. На сённяшні дзень могілкі займаюць тэрыторыю каля 1,5 га. На яўрэйскіх могілках захавалася каля 700 надмагільных помнікаў. Тэксты на іх напісаны, за невялікім выключэннем, на яўрэйскай мове. Найстарэйшыя з помнікаў, якія дайшлі да нашага часу на гэтых могілках датуюцца XVIII стагоддзем, наймалодшы з помнікаў датуецца 1957 годам.

У 1997 г. вакол яўрэйскіх могілак была ўстаноўлена агароджа, а на вяршыні гэтага ўзвышша - помнік у памяць пахаваных тут яўрэяў Навагрудка, а таксама яўрэяў Навагрудчыны, якія памерлі або загінулі ўдалечыні ад родных мясцін. Тэкст на помніку напісаны на трох мовах: беларускай, англійскай і іўрыт. Агароджванне яўрэйскіх могілак і ўстаноўка помніка былі прафінансаваны, па ўзгадненню з Навагрудскім гарвыканкамам, Камітэтам навагрудчан у Ізраілі.

(Больш падрабязна гл.кнігу: М.Гайба. Могілкі і пахаванні ў Навагрудку.- Мінск, 2000)

Мікалай Гайба


Год пабудовы (перабудовы): XV-XX
Каардынаты:
53° 35'41.94"N, 25° 49'59.51"E

Фотагалерэі