> Віцебская вобласць > Докшыцкі раён > вёска Гняздзілава (Двор) > Прысядзібны парк
Гняздзілава (Двор). Прысядзібны парк
Гняздзілава (Двор). Прысядзібны парк

Прысядзібны парк | Гняздзілава (Двор)

Уладальнік: Козел-Паклеўскія, Слатвінскія
Год пабудовы (перабудовы): > 1800
Каардынаты:
54° 48'36.87"N, 27° 44'13.08"E

Фотагалерэі

Парк у Гняздзілаве

Адпаведна "Слоўніка геаграфічнага" (т.3. Варшава, 1882) вёска Гняздзілаў належала спачатку роду Рудамінаў, потым кармэлітам босым з Глыбокага. Якім чынам вёску ў 19 ст. набыў род Козелаў-Паклеўскіх невядома. Вядома толькі, што Вільгельміна Козел-Паклеўская, калі выходзіла замуж за Юзафа Слатвінскага з Раванічаў, далучыла вёску і сядзібу Гняздзілаў да маёмасці мужа. Апошнім уладальнікам сядзібы да 1939 г. быў іхні сын Міраслаў Слатвінскі. Пасля прыходу бальшавікоў яго арыштавалі, вывезлі ў глыб Расеі, дзе ён і загінуў.

Сядзібны дом у Гняздзілаве

Сядзібны дом у ГняздзілавеФота: 1894 год

Хто збудаваў існуючы да Другой сусветнай вайны мураваны двор невядома. Верагодна сядзіба была закладзена на пачатку 19 ст., і пазней была перабудавана. Стары сядзібны дом, вядомы па фотаздымку 1894 г., заняў дамінуючае становішча ў сядзібе і быў апаясаны прыгожым вянком пасаджанага вечназялёнага самшыта. Дом не захаваўся.

Руіны флігеля

Руіны флігеляФота © Кастусь Шыталь | Дата: 01/05/2012

З левага боку ад сядзібнага дому была размешчана афіцына. Палац з афіцынай быў злучаны аранжарэяй. Парадны партэр сядзібы вялікі. Відаць, адпаведна пашырэнню памераў палаца змяняўся яго першапачатковы выгляд. У выніку ён мае цэнтральны традыцыйны круг, размешчаны на галоўнай восі (адпавядае пачатковаму сядзібнаму дому) і 2 бакавыя, сіметрычна размешчаныя адносна першага круга. На ім дажываюць 2 старыя ліпы са слядамі былой фармоўкі. Перад партэрам размешчаны вялікі вадаём, які візуальна пашырае паркавую прастору і з'яўляецца акцэнтам перспектывы. Ён узнік пры перапланіроўны сядзібы на галоўнай барочнай восі.

Сажалка ў гняздзілаўскім парку

Сажалка ў гняздзілаўскім паркуФота © Кастусь Шыталь | Дата фота здымкі: 20/05/2007

Апошні ўладальнік Міраслаў Слатвінскі планаваў пабудаваць праз вадаём мост. За палацам на плошчы 3 га размяшчаўся парк, які захаваўся ў сваіх былых межах і спалучае рысы барочнай рэгулярнай і новай пейзажнай планіроўкі. У цэнтры яго — фрагменты чатырох ліпавых алей былых баскетаў. Адна з алей размешчана на галоўнай восі, яна нешырокая (6 м), дрэвы пасаджаны праз 2 м. Вось замыкаецца відавым штучным узгоркам, які меў вінтавую вузкую сцяжынку, што вяла на вяршыню да драўлянага стала.

Парк. Фрагмент

Фота © Кастусь Шыталь | Дата: 01/05/2012

Паўднёвы баскет мае выразныя рысы планіроўкі: адзінкавыя ліпы, быццам калоны, стаяць сярод падросту з клёна, ліпы, ясеня. Ён служыў агародам, тут былі дом садоўніка з цэглы (захаваліся руіны), сховішча яблыкаў. З усходняга боку размяшчаўся сад (вырошчваліся раннія гатункі яблыкаў). Паркавы выгляд баскету надавала альтана з ліпы да 10 м у дыяметры. Ліпы (захавалася 17) нясуць сляды былой фармоўкі на вышыні 3 м. Дрэвы аднавілі кроны і ўтвараюць прыгожы шацёр. Супраць альтаны на ўскрайку былога баскета пад кронамі векавых ліп і клёнаў стаіць капліца, узведзеная ў неарэнесансных формах. Адноўлена ў 2009 г.

Погляд на капліцу Божай Міласэрнасці

Парк. Погляд на капліцу Божай МіласэрнасціФота © Кастусь Шыталь | Дата: 01/05/2012

Да парку прымыкалі сады. Паўднёвы сад, які ахоплены радамі ліпы, вымерз у суровую зіму 1939—40 гг. Другі сад плошчаю 5 га займае паўночна-заходнюю частку сядзібы, быў агароджаны (агароджа не захавалася) і абсаджаны бярозай.

У парку

У паркуФота © Dehty | Дата: 10/2014

У сядзібу вялі 3 алеі. Заходняя ўязная алея была галоўнай. Уезд фіксаваўся брамай з невялічкаю вартоўняй. Захаваліся 2 цагляныя атынкаваныя масіўныя пілоны з вузкімі гатычнай формы праёмамі для праходу і глыбокімі паўцыркульнымі бакавымі нішамі. Пары сферычных ніш імітуюць байніцы, а завяршэнне пілонаў зубчатае на манер крапасных сцен.

Уязная брама. Погляд з боку двара

Уязная брама. Погляд з боку двараФота © Кастусь Шыталь | Дата: 01/05/2012

Ад брамы ішла бакавая дарога ў гаспадарчы двор. Тут меліся 2 кароўнікі на 120 галоў (разводзілі племянных чырвана-польскіх кароў), цялятнік, канюшня, свіран, кузня, сталярня і іншыя забудовы.

Гаспадарчая пабудова

Гаспадарчая пабудова.Фота © Кастусь Шыталь | Дата: 25/07/2009

Сядзіба мела гумнішча (характэрны элемент рэнесансных сядзіб), спланаванае ў выглядзе прамавугольніка, агароджанае ўязной брамай. Яе вялізныя пілоны былі вырваны ў 1966 г. Уключала ток з малатарняй і гаспадарчыя пабудовы, пляцоўкі для снапоў, саломы (цяпер свабодная тэрыторыя). Службовыя і гаспадарчыя пабудовы прымыкалі з бакоў да параднай часткі двара (стайня з карэтнай, сыраварня і інш.). Захавалася лядоўня, пабудаваная з валуноў і цэглы.

Руіны лядоўні

Руіны лядоўніФота © Кастусь Шыталь | Дата: 01/05/2012

Літ.:
Roman Aftanazy
Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej.
Tom 1
Wrocław, 1991

А.Т. Федарук
Памяць. Докшыцкі раён
Мінск, Беларуская Энцыклапедыя, 2004