> Брэсцкая вобласць > Брэсцкі раён > вёска Гершоны > Форт літары З і абарончая казарма
Гершоны. Форт літары З і абарончая казарма
Гершоны.  Форт літары З і абарончая казарма

Форт літары З і абарончая казарма | Гершоны

Год пабудовы (перабудовы): 1913-14
Каардынаты:
52° 1'56.96"N, 23° 42'9.46"E

Фотагалерэі

Форт літары З каля Гершон

Форт літары З быў пабудаваны ў 1913-14 гадах у Валынскім аддзеле фартавога кальца Брэсцкай крэпасці. Ён знаходзіцца паміж вёскамі Міцькі, Гершоны і Бернады. Неблага бачны з дарог паміж гэтымі вёскамі.

Форт літары З

Форт літары З у Гершонах © Вадзім Шорах

Верагодна, форт не быў дабудаваны; магчыма, нейкую яго частку ўзарвалі. Зараз форт складаецца з галоўнай часткі, злучанай галерэяй з капанірам, які калісці мусіў прыкрываць запоўнены вадою роў (роў на захаваўся). Згодна з планам царскіх часоў, з другога боку планавалася прыбудаваць другі капанір, але зараз яго няма і дакладна невядома, ці існавала тая частка форта ўвогуле. Капанір, які застаўся, у сваю чаргу складаецца з дзвюх частак, таксама злучаных між сабой галерэяй (гл. чарцёж). Галоўная частка форта сіметрычная адносна цэнтра, дзе месціцца назіральны пункт. Форт меў добрую вентыляцыю, калодзежы, у сценах прадугледжаныя паглыбленні для лямпаў (электрычнага асятлення не было). У некаторых сценах форта існуюць пустоты, хутчэй за ўсё, засыпаныя шчэбенем і жвірам, што павялічвае супраціўленне адпаведных сценаў пападанням цяжкіх снарадаў.

У 1940-41 годзе вакол форта літары З была пабудаваная галоўная пазіцыя 2-й роты 18-га АКАБ Брэст-Літоўскага ўмацаванага раёна. У самым пачатку вайны тры дота вялі бой, але пратрымацца здолелі нядоўга – каля сутак. На фотаздымку, зробленым з верху форта, бачны “рог” капаніра і два доты: адзін зусім недалёка ад “рога”, другі на адлегласці каля сотні метраў.

Гершоны -  Форт літары З. Форт літары З. Фрагмент

Форт літары З. ФрагментФота © Вадзім Шорах

У пасляваенны час форт літары З выкарыстоўваўся мясцовым калгасам у якасці склада для аміячных угнаенняў, большасць з іх сапсавалася і дагэтуль ляжыць у правай палове галоўнай часткі форта, якая адмежавана ад астатніх казематаў самаробнай мураванай сценкай. Тым не менш, паветра ў галоўнай частцы заўсёды сапсаванае, таму знаходзіцца там не дужа прыемна. Зараз форт даступны для ўсіх, толькі пралезці ў напаўзасыпаныя дзверы цяжкавата. Доты навокал таксама адчыненыя. Каля форта пастаўлены помнік гарнізонам мясцовых дотаў.

Абарончая казарма літар Ж - З у Гершонах

Абарончая казарма літар Ж-З у ГершонахФота © Вадзім Шорах

Абарончая казарма літар Ж–З была пабудаваная ў 1914–1915 гадах паміж фартамі літар Ж і З, знаходзіцца каля чыгуначнай веткі Брэст–Уладава нездалёк ад вёскі Гершоны. Яна ўяўляе сабою казарму для гарнізону, злучаную галерэяй з выхадам на верх абарончага насыпу, які пакрывае бетонную частку ўмацавання. Казарма мае 4 вінтовачныя байніцы для прыкрыцця ўваходаў, на насыпе маглі змяшчацца некалькі гарматаў. Роў ва ўмацаваннях такога тыпу не прадугледжаны.

Гершоны -  Форт літары З. Абарончая казарма літар Ж-З. Схема

Абарончая казарма літар Ж-З. Схема© Вадзім Шорах

У 1940-41 гадах каля казармы былі збудаваныя два доты. Каля аднаго з іх знаходзіцца нешта кшталту загнутай бятоннай сценкі, вытлумачыць прызначэнне якой пакуль не атрымалася. Будаванне абарончай казармы і дотаў каля яе добра бачна на чарцяжы, акрамя таго ён змяшчае разрэз, дзе паказана палова фасада ўмацавання і палова яго вертыкальнага будавання (абодва гэтыя віды сіметрычныя адносна сярэдзіны). На дробных разрэзах асвятляецца вертыкальная будова выхаду на насып, зробленага досыць мудрагеліста.

Гершоны -  Форт літары З. Абарончая казарма літар Ж-З

Абарончая казарма літар Ж-ЗФота © Кузіч Мікола | Дата: 09/10/2008

Зараз абарончая казарма агульнадаступная, побач з ёй знаходзяцца запоўненыя вадою кар’еры. У савецкі час казарму пафарбавалі ў чырвоны колер, які надае ёй досыць спецыфічны выгляд у параўнанні з іншымі бетоннымі ўмацаваннямі.

Апісанне складзенае па матэр’ялах даследчай групы “Крапіва”, пры чым выкарыстоўваліся дадзеныя палявых даследванняў і звесткі з правераных пісьмовых крыніцаў, якія можна лічыць даставернымі.

Вадзім Шорах,
даследчая група "Крапіва"