> Віцебская вобласць > Глыбоцкі раён > горад Глыбокае > Капліца Святога Язафата
Глыбокае. Капліца Святога Язафата
Глыбокае. Капліца Святога Язафата

Капліца Святога Язафата | Глыбокае

Не існуе
Год пабудовы (перабудовы): XVII?, XIX, 1930-x
Страчаны: 1958
Фундацыя: пабудавана з прыбыткаў маёнткаў, якія кармелітам завяшчаў Язэп Корсак
Каардынаты:
55° 8'58.08"N, 27° 41'10.62"E

Фотагалерэі

Капліца святога Язафата ў Глыбокім

Да сярэдзіны ХХ ст. пры дарозе з Глыбокага ў Беразвечча (сучасная вул. Савецкая) стаяла старадаўняя мураваная каплічка Святога Язафата. Гісторыя данесла да нас паданне пра яе з’яўленне. Паводле запавету 1643 г. ўладальнік Глыбокага Язэп Корсак, староста і ваявода мсціслаўскі, патрабаваў, каб яго цела было пахавана ў парафіяльным касцёле, фундатарам якого ён з’яўляўся. Аднак, насуперак запавету, Корсака пахавалі ў кляштары айцоў кармелітаў босых (цяперашні сабор Нараджэння Прасвятой Багародзіцы). Але, як сцвярджае легенда, існаваў іншы запавет, у якім Корсак надзяляў 1000 валокамі зямлі той закон, у касцёле якога будзе пахавана яго цела.

Капліца святога Язафата на здымку ў “Tygodnik illustrowany”, №28, 1903 г.

Капліца святога Язафата на здымку ў “Tygodnik illustrowany”, №28, 1903 г.Год: 1903

Базыльяне Беразвецкага манастыра паквапіліся на валокі і вырашылі скрасці парэшткі Корсака. Акалічнасці крадзяжу не вядомыя, але базыльянам удалося выкрасці цела і як мага хутчэй яны рушылі да Беразвечча. Кармеліты заўважылі крадзеж і выправіліся ў пагоню. На паўдарозе да Беразвечча кармеліты дагналі базыльянаў, там жа ўсчалася бойка. Кармеліты вярнулі сабе цела нябожчыка, але ў бойцы загінуў адзін з манахаў кармелітаў, імя якога было Язафат. Пазней (меркавана 2-я палова 17 ст.) на памяць аб яго смерці на месцы здарэння і была пабудавана капліца ў гонар Святога Язафата.

Лакалізацыя капліцы святога Крыжа на мапе

Лакалізацыя капліцы святога Крыжа на мапе 1930-х гг. Адзначаная на паўдарозе з Глыбокага да Беразвечча ў паселішчы Мураўёўка (Murawiówka). Паселішчы Мураўёўка і Калёнія Соймікавая сёння не існуюць, цяпер – вуліца Савецкая

У ХІХ капліца была перабудавана ў стылі “ампір”. Да 1860-х гг., калі кармеліцкі кляштар быў перададзены праваслаўным, капліцай апекваліся кармеліты. Але пасля скасавання кляштара яна на доўгі час сталася нікому не патрэбнай. Толькі на пачатку ХХ ст. праваслаўныя манахі з Беразвечча правялі ў капліцы рамонт. Пры гэтым быў значна зменены ўнутраны і знешні выгляд. Духоўнае жыццё вакол капліцы адрадзілася зноў ужо ў часы ІІ Рэчы Паспалітай (1918-1939 гг.), калі капліца была рэканструявана.

Глыбачанка Яніна Хромава распавядае пра капліцу ў міжваенны час:
– Капліца, як я памятаю, была невялікая і простая. Унутры знаходзіўся крыж і дзве лавачкі, дзверы былі кованыя з жалеза. На самым версе размяшчаўся крыж, які было відаць здалёк. Калі з Глыбокага ішла пілігрымка ў Удзела на фэст Святога Антонія (13 чэрвеня) або ў Беразвечча на свята Пятра і Паўлы (29 чэрвеня), то ля капліцы мы спыняліся. Адбывалася кароткая малітва, усе адпачывалі і ішлі далей. Да гэтай капліцы з намі ішоў глыбоцкі ксёндз, а вось адтуль ён вяртаўся ў горад. Пробашчам у Глыбокім у той час быў кс. Антоній Зінкевіч. Ён часта прыходзіў да гэтага месца, маліўся і вяртаўся дадому.
Таксама капліца была своеасаблівым падзелам: ад яе да Беразвечча ішла вёска Мураўёўка, жыхары якой былі прыпісаныя да забельскага праваслаўнага прыходу, а памерлых хавалі на цвінтары ў Забеллі, а не на Копцеўцы, ці Дуброве.

Жыхарка вул. Савецкай Яніна Хромава паказвае месца, дзе да 1958 года стаяла капліца святога Язафата

Жыхарка вул. Савецкай Яніна Хромава паказвае месца, дзе да 1958 года стаяла капліца святога ЯзафатаФота © Дзяніс Філіпчык | Дата: 2008

Капліца была зруйнавана ў 1958 г. Недалёка ад капліцы стаяў стары драўляны дом. Яго ўладальніку, які атрымаў дом ва ўласнасць пасля апошняй вайны, для добраўпарадкавання патрэбна была цэгла. Нічога лепшага, як разабраць на цэглу капліцу, ён не прыдумаў. Людзі папярэджвалі яго: “Не ты яе будаваў, не табе і руйнаваць”. Ды чалавек толькі адмахваўся … Хтосьці можа і не верыць у Боскую кару, але як бы там не было, а хутка памерла жонка і дзеці таго, хто руйнаваў святыню. Сам жа гэты чалавек напрыканцы сваіх дзён стаўся нямоглым, і яго даглядалі чужыя людзі. Ім ён і сказаў: “Навошта я чапаў капліцу? За гэта мяне пакараў Пан Бог. Перадайце ўсім, каб такога больш не рабілі”.

Капліца святога Язафата, рэканструкцыя Уладзіміра Скрабатуна

Капліца святога Язафата (статуя святога пастаўлена адвольна, для навочнасці), рэканструкцыя Уладзіміра Скрабатуна, 2008 г.© Уладзімір Скрабатун

З таго часу прайшло 50 год. Капліца пакуль не адноўлена… Хочацца спадзявацца, што ў хуткім часе ўсё стане на свае месцы. Бо капліца – гэта не толькі архітэктурны помнік, але і своеасаблівы асяродак рэлігійнага жыцця. А яшчэ ж гэта наша гісторыя, і ці зберажом мы яе для нашчадкаў залежыць толькі ад нас.

Скарочана, паводле:
Дзяніс Філіпчык,
“Вольнае Глыбокае”, № 30 (434), 24 ліпеня 2008 года