> Віцебская вобласць > Полацкі раён > горад Полацк > Валова азярцо
Полацк. Валова азярцо
Полацк.  Валова азярцо

Валова азярцо | Полацк

Выбраныя здымкі

Полацк.  Валова азярцо

Выгляд азярца з захаду Фота © Міхась Баўтовіч |

Полацк.  Валова азярцо

Выгляд азярца з поўначы Фота © Міхась Баўтовіч |

Полацк.  Валова азярцо

Выгляд азярца з усходу Фота © Міхась Баўтовіч |

Гэтае невялікае возера на поўначы Полацку. Ляжыць паміж Спаскім манастыром і чыгуначнай станцыяй Грамы. З усіх бакоў яно абмежаванае вуліцамі Кандраценкі (былая Грамоўская), Стаханаўскай (былая Шпакоўская), завулкамі Фабрыцыюса (былая Інтэнданцкая шаша) і 3-м Стаханаўскім. Тутэйшыя жыхары найчасьцей мянуюць яго Валовым азярцом з прычыны невялікага памеру. Мае даўжыню 250 м, а найбольшая шырыня сягае 200 м. Упадае ў яго некалькі ручаёў. Маецца сьцёк у раку Палату. Раней возера было большым і глыбейшым.

У 1563 г. каля гэтага возера знаходзіўся стан Івана Жахлівага, калі ён 31 студзеня прыйшоў з войскам і аблажыў Полацак. У гэтым жа вакольлі ў жніўні 1579 г. месьціўся стан Сьцяпана Батуры, калі ён, падыйшоўшы да Полацку, вёў аблогу ды штурмаваў ягоныя замкі. Тут у кастрычніку 1812 г. праходзіла разьмежаваньне расейскіх войскаў пад началам графа Вітгенштайна і французкіх на чале з маршалам Сэн-Сырам.

Знакаміты аўтар "Шляхціча Завальні" Ян Баршчэўскі ў 1844 годзе ў сваім нарысе "Полацак" згадвае, што "за Палатою, на шырокай раўніне, як люстэрка, адбівае сонечнае сьвятло невялікая плямка вады, якая завецца Валоваю азярынаю. Кажуць, што калісьці яна была ў самім горадзе і да хрышчэньня стаялі ля гэтае азярыны сьвятыні Перуна і Бабы Ягі, але цяпер не засталося ані сьлядоў ад той старажытнасьці", і дадае "У народзе дасюль яшчэ паўтараецца страфа пра Бабу Ягу:

Баба Яга,
Касьцяная нага,
На ступе едзе,
Таўкачом памагае,
Мятлой сьляды замятае."


Застаецца незразумелым, чаму капішча было аддаленае ад замку і пасадаў амаль на 3 км. Магчыма яно было перамешчанае сюды з пачаткам хрыстыянізацыі.

Недалёка на поўнач ад возера ў канцы ХІХ - пачатку ХХ ст. месьцілася цагельня Корсака, аднаго з нашчадкаў знакамітага шляхецкага полацкага роду, што некалі будавалі ў горадзе манастыры й цэрквы. Пэўны час ім належалі манастыры Барысаглебскі і Іванаўскі на Востраве, яны збудавалі на Верхнім замку цэрквы Стрэчаньня і Зьмітраўскую, на Запалоцьці – Раства Хрыстовага. Пасьля ІІ-й сусьветнае вайны недалёка ад возера знаходзілася цагельня "Гвардзеец", філія полацкага камбінату будаўнічых матэрыялаў.

Цяпер возера паступова зарастае. Прычынай таму шчыльная гарадзкая забудова і інтэнсіўнае забруджаньне ручаёў бытавымі адкідамі. За апошнія 30 гадоў плошча возера скарацілася больш чым удвая. Берагі багністыя, парослыя чаротам і асокай (асабліва з захаду і поўначы). Вольны падыход да вады маецца адно толькі з усходу.

Азярцо не ахоўваецца дзейным заканадаўствам, таму часта на ім у выніку атручаньняў усплывае рыба, якой жыхары потым кормяць сьвіней. Не зважаючы на штогадовыя экалягічныя фэсты ў Полацку, гарадзкая адміністрацыя абыякавая да стану гэтага прыроднага аб’екта. Каб жа захаваць яго патрабуецца рэалізацыя комплекснае праграмы меліярацыі ўсяго водазбору. Пасьля гэтага азярцо магло б стаць месцам ня толькі адпачынку палачанаў, але і аб’ектам турыстычным.

Міхась Баўтовіч


Каардынаты:
55° 29'42.57"N, 28° 47'53.06"E

Фотагалерэі